2024
RYNEK HURTOWY
Obrót gazem ziemnym
Na koniec 2024 r. koncesję na obrót paliwami gazowymi posiadało 185 podmiotów wobec 178 na koniec 2023 r. (85 przedsiębiorstw aktywnie uczestniczyło w obrocie gazem ziemnym, 100 przedsiębiorstw było nieaktywnych).
Na rynku gazu ziemnego spośród 48 podmiotów posiadających koncesję na obrót gazem ziemnym z zagranicą, aktywnie działało 31 podmiotów zajmujących się przywozem gazu ziemnego z zagranicy lub wywozem gazu za granicę. Przez krajowy gazowy system przesyłowy przepłynęło 234,1 TWh gazu ziemnego (łącznie wysokometanowego i zaazotowanego). Do Polski sprowadzono 168,5 TWh gazu ziemnego, przy wykorzystaniu maksymalnych technicznych zdolności przesyłowych przywozu gazu ziemnego wynoszących 0,0530 TWh/h. Z terytorium Polski wywieziono 1,53 TWh gazu ziemnego, wykorzystując maksymalne techniczne zdolności przesyłowe wywozu w wielkości 0,0129 TWh/h.
Giełda gazu ziemnego
Sprzedaż i zakup paliw gazowych na polskim rynku hurtowym odbywa się przede wszystkim na rynku giełdowym prowadzonym przez TGE S.A. (Rynek Towarów Giełdowych ‒ RTG oraz od 1 maja 2020 r. ‒ Zorganizowana Platforma Obrotu – OTF).
Uczestnikami rynku giełdowego są głównie przedsiębiorstwa obrotu paliwami gazowymi oraz najwięksi odbiorcy końcowi, którzy mogą działać samodzielnie po zawarciu stosownej umowy z TGE S.A., stając się członkami odpowiednio RTG i OTF, lub też za pośrednictwem domów maklerskich lub innych podmiotów posiadających status członka RTG oraz OTF ze swojej własnej grupy kapitałowej mogących zawierać transakcje na rzecz innych podmiotów należących do tej samej grupy kapitałowej.
Obrót giełdowy odbywa się poprzez zawieranie umów sprzedaży (transakcji) pomiędzy członkami RTG i OTF.
W 2024 r. TGE S.A. prowadziła następujące rynki sprzedaży paliw gazowych: Rynek Dnia Bieżącego (RDBg), Rynek Dnia Następnego (RDNg) oraz Rynek Terminowy Produktów z dostawą gazu ziemnego (RTPG) Zorganizowanej Platformy Obrotu (OTF).
Przedmiotem obrotu na RTPG OTF była dostawa gazu w jednakowej ilości we wszystkich godzinach okresu dostawy zgodnym ze standardem instrumentu (tygodniowy, miesięczny, kwartalny, sezonowy i roczny). Przedmiotem obrotu na RDNg jest dostawa gazu w jednakowej ilości we wszystkich godzinach dnia dostawy. Jest to instrument typu base, a jeden kontrakt odpowiada dostawie 1 MWh gazu w każdej godzinie dnia dostawy. Obrót jest prowadzony przez jeden dzień poprzedzający datę dostawy, w systemie notowań ciągłych.
Ponadto przedmiotem obrotu na tym rynku są instrumenty weekendowe z okresem dostawy od godz. 6:00 w sobotę do godz. 6:00 w poniedziałek (weekend gazowy) w jednakowej ilości 1 MWh dla każdej godziny terminu wykonania kontraktu. Notowania instrumentu weekendowego odbywają się na dwa dni poprzedzające okres dostawy.
Obrót na RDBg prowadzony jest w systemie notowań ciągłych.
W 2024 r. w wyniku realizacji kontraktów zawartych na TGE S.A., w całym okresie notowania danego rodzaju kontraktu dostarczono 136 948 385 MWh gazu ziemnego po średniej cenie 247,03 zł/MWh(21 477 760 MWh na rynku RDNg po średniej cenie 179,06 zł/MWh 3 821 712 MWh na rynku RDBg po średniej cenie 172,32 zł/MWh i 111 648 913 MWh na rynku terminowym po średniej cenie 262,67 zł/MWh).
Obrót gazem ziemnym wysokometanowym w punkcie wirtualnym OTC
W 2024 r. Prezes URE monitorował również transakcje zawierane w punkcie wirtualnym na rynku pozagiełdowym. Zgodnie z definicją z IRiESP OGP-Gaz System S.A. jest to punkt w danym obszarze bilansowania systemu przesyłowego o niesprecyzowanej fizycznej lokalizacji, w którym następuje obrót paliwem gazowym. W wyniku realizacji kontraktów zawartych w tym punkcie na rynku OTC, niezależnie od daty zawarcia kontraktu, dostarczono 25,0 TWh gazu ziemnego po średniorocznej ważonej cenie 190,30 zł/MWh
RYNEK DETALICZNY
W 2024 r. sprzedawcy paliw gazowych wciąż mieli obowiązek przedkładania taryf do zatwierdzenia przez Prezesa URE dla odbiorców wskazanych w art. 62b ustawy – Prawo energetyczne, w tym gospodarstw domowych. Zniesienie tego obowiązku zostało przesunięte na 2028 rok.
W omawianym okresie Prezes URE zatwierdził 85 taryf lub zmian taryf dla przedsiębiorstw prowadzących działalność w zakresie obrotu paliwami gazowymi. Taryfy ustalane przez przedsiębiorstwa energetyczne w zakresie sprzedaży gazu ziemnego podlegały zatwierdzeniu przez Prezesa URE, wyłącznie w odniesieniu do gazu sprzedawanego odbiorcom w gospodarstwach domowych oraz odbiorcom realizujących ważne zadania z zakresu użyteczności publicznej.
W ubiegłym roku ramach szczegółowego badania Prezesa URE za rok 2024 przeanalizowano działalność 176 spółek obrotu paliwem gazowym. Spośród nich, 83 spółki posiadające koncesję OPG, sprzedawały gaz ziemny wysokometanowy lub zaazotowany do odbiorców końcowych. Zbadano także 54 operatorów systemów dystrybucyjnych, z czego 47 dostarczało gaz ziemny wysokometanowy lub zaazotowany. Dodatkowo monitorowano działalność operatora systemu przesyłowego. W 2024 r. sprzedaż do odbiorców końcowych przyłączonych do sieci przesyłowej gazu ziemnego prowadziło 11 spółek spośród podmiotów posiadających koncesję na obrót paliwami gazowymi OGP. W 2024 r. spółki obrotu miały podpisane 201 umów z operatorami systemów dystrybucyjnych (OSD).
Aktywną działalność sprzedażową prowadziło 26 spółek w zakresie dostaw do gospodarstw domowych oraz 83 spółki w zakresie dostaw dla pozostałych odbiorców. Na sieci PSG Sp. z o.o. liczba podpisanych umów z firmami obrotu wyniosła 54. Spośród nich, 20 spółek sprzedawało gaz ziemny do gospodarstw domowych, a 44 do pozostałych odbiorców. Do sieci OSD, objętych badaniem, przyłączonych było 7 078 563 odbiorców (7 734 861 PPG) na 31 grudnia 2024 r. Poniższe tabele przedstawiają dane o liczbie odbiorców gazu ziemnego wysokometanowego i zaazotowanego, podzielone na gospodarstwa domowe oraz pozostałych odbiorców.
W 2024 roku całkowita sprzedaż paliwa gazowego wysokometanowego i zaazotowanego do odbiorców końcowych wyniosła 193 632 794 MWh, z czego najwięcej bo aż 71,80 proc. trafiło do odbiorców innych niż odbiorcy w gospodarstwach domowych, a 28,20 proc. do gospodarstw domowych.
Sprzedaż rezerwowa
Operatorzy dystrybucyjni wskazali 17 sprzedawców rezerwowych, którzy pełnią tę funkcję na niektórych sieciach dystrybucyjnych. PGNiG OD Sp. z o.o. została wskazana jako sprzedawca rezerwowy przez czterech operatorów dystrybucyjnych, w tym przez PSG oraz przez operatora systemu przesyłowego Gaz-System.
Na sieci PSG i Gaz-System, PGNiG OD Sp. z o.o. jest jedynym sprzedawcą rezerwowym.
Między 1 stycznia a 31 grudnia 2024 r., sprzedaż rezerwowa lub sprzedaż prowadzona w trybie art. 5ab ustawy – Prawo energetyczne (sprzedaż z urzędu) na sieci dystrybucyjnej została uruchomiona zgodnie z danymi przekazanymi przez spółki obrotu dla 263 odbiorców gazu (473 PPG). Z czego 36,5 proc. odbiorców to odbiorcy w gospodarstwie domowym. Na sieci przesyłowej nie była uruchamiana sprzedaż rezerwowa.
Łączna wartość gazu sprzedanego w ramach sprzedaży rezerwowej lub sprzedaży z urzędu wyniosła 32 063,48 MWh. Sprzedaż gazu przez sprzedawcę z urzędu wyniosła 5 873,40 MWh. Na 31 grudnia 2024 r. było 81 odbiorców (121 PPG) korzystających ze sprzedaży z urzędu.
Wstrzymanie dostaw
W 2024 r., na podstawie danych od OSD, doszło do wstrzymania dostaw dla 38 241 odbiorców gazu ziemnego wysokometanowego i zaazotowanego (46 483 PPG), z czego 88,52 proc. stanowili odbiorcy w gospodarstwach domowych. Przyczyną większości przypadków wstrzymania dostaw był brak terminowej płatności za odebrany gaz ziemny (68,75 proc.), a dla gospodarstw domowych było to aż 73,35 proc. Na sieci przesyłowej nie doszło do wstrzymania dostaw.