Parlament Europejski przyjął propozycję dyrektywy, która ma otworzyć wewnętrzny rynek gazu na konkurencję, prowadzić do większej efektywności i wzmocnić prawa konsumentów oraz krajowych regulatorów. Propozycje rozdziału działalności sieciowej i handlowej nie idą jednak tak daleko, jak w przypadku sektora elektroenergetycznego. Projekt dopuszcza możliwość zachowania własności majątku sieciowego przez zintegrowane przedsiębiorstwa gazowe pod określonymi warunkami.
Intensywne negocjacje Parlamentu z Radą i Komisją zakończyły się uzgodnieniem zmodyfikowanej propozycji dotyczącej wymogów rozdziału działalności. Parlament przystał na kompromis, który zakłada możliwość tworzenia "niezależnych operatorów przesyłowych" (ang. independent transmission operators, ITOs). Ta propozycja, dość podobna do propozycji "trzeciej drogi" proponowanej przez koalicje ośmiu krajów członkowskich (Austrię, Bułgarię, Francję, Niemcy, Grecję, Luksemburg, Łotwę i Słowację), dopuszcza utrzymanie własności sieci przesyłowych przez przedsiębiorstwo zintegrowane pionowo, jeśli zarządzanie nimi spoczywa w rękach operatora przesyłowego i jest wzmocnione przez dodatkowe instrumenty nadzoru regulacyjnego.
W wersji przyjętej przez Parlament, państwa członkowskie będą miały zatem możliwość wyboru miedzy pełnym rozdziałem właścicielskim, a modelem ITO.
Na czym polega model ITO?
Zgodnie z tym modelem, zintegrowane pionowo przedsiębiorstwa gazownicze będą mogły utrzymać własność sieci przesyłowych, pod warunkiem, że przekażą zarządzanie nimi w ręce niezależnego operatora przesyłowego (ITO), którego niezależność gwarantowana byłaby poprzez:
Nie później niż pięć lat po wejściu w życie dyrektywy nowa Agencja regulacyjna przedstawi szczegółowe sprawozdanie opisujące, w jakim zakresie wymogi dotyczące wydzielenia, zapewniły pełną i skuteczną niezależność operatorów systemów przesyłowych.
Posłowie poparli propozycję Komisji Europejskiej, która zapobiega możliwości przejęcia kontroli nad systemami przesyłowymi UE przez kraje trzecie, chyba że Wspólnota zawarła porozumienie, mające na celu ustanowienie wspólnych ram inwestycji w sektorze energii i otwarcie rynku energii dla krajów trzecich, jak również dla przedsiębiorstw mających siedzibę na obszarze Unii Europejskiej.
Prawa odbiorców…
Posłowie wzbogacili propozycje Komisji Europejskiej o zapisy, które umacniają w swych prawach najsłabszych uczestników rynku, czyli konsumentów. Klienci powinni mieć m.in.:
Dodatkowo, państwa członkowskie powinny zapewnić rozpowszechnienie inteligentnych liczników zużycia gazu w ciągu 10 lat od wejścia w życie dyrektywy.
…i ochrona najwrażliwszych
Posłowie upominają się o interesy szczególnie narażonych odbiorców i apelują o podjecie działań, które doprowadzą do realnego zmniejszenia liczby odbiorców pozostających w kręgu "ubóstwa energetycznego”. Ubóstwo energetyczne oznacza sytuację, kiedy odbiorca będący gospodarstwem domowym nie może pozwolić sobie na ogrzanie gospodarstwa domowego do odpowiedniego poziomu ustalanego w oparciu o poziomy zalecane przez Światową Organizację Zdrowia.
Przedsiębiorstwa gazownicze będą mogły wprowadzać cenniki, w których taryfy wzrastają wraz z rosnącym poziomem zużycia. Takie cenniki, w połączeniu z wprowadzeniem inteligentnych liczników i sieci, przyczynią się do promowania wydajnego wykorzystania energii i jak najniższych kosztów dla odbiorców będących gospodarstwami domowymi, w szczególności gospodarstw domowych dotkniętych ubóstwem energetycznym.
Uprawnienia krajowych regulatorów energii i gazu
Oprócz dodatkowych zadań związanych z nowym modelem rozdziału działalności, posłowie postanowili nadać krajowym regulatorom uprawnienia w zakresie:
Solidarność energetyczna i współpraca regionalna
Państwa członkowskie powinny wspierać integrację rynków krajowych i współpracę operatorów sieci na szczeblu europejskim i regionalnym. Posłowie uważają, że inicjatywy regionalne stanowią konstruktywny etap pośredni, umożliwiający poprawę funkcjonowania wewnętrznego rynku gazu ziemnego. Umożliwiając operatorom sieci przesyłowych i krajowym organom regulacyjnym harmonizację dostępu i zasad w danym regionie lub utworzenie regionalnej struktury transportu, inicjatywy te pozwolą na bardziej skuteczne zarządzanie siecią, ułatwienie wymian transgranicznych oraz inwestycje.
Aby zwiększyć bezpieczeństwo dostaw w duchu solidarności, państwa członkowskie powinny blisko współpracować, zwłaszcza w przypadku kryzysu dostaw energii. Za podstawę tej współpracy powinna służyć dyrektywa Rady 2004/67/WE z dnia 26 kwietnia 2004 r. dotycząca środków zapewniających bezpieczeństwo dostaw gazu ziemnego.
|
|