Joanna Kędzia, Alicja Tutak
Autorki są pracownicami Biura Prawnego URE
Biuletyn URE 2/2002
Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 6 sierpnia 1998 r. w sprawie harmonogramu uzyskiwania przez poszczególne grupy odbiorców prawa do korzystania z usług przesyłowych 1), wydane na podstawie art. 65 ustawy – Prawo energetyczne 2), uzależniło nabycie prawa do korzystania z usług przesyłowych od wielkości rocznych zakupów paliw lub energii dokonywanych przez danego odbiorcę.
I tak, zgodnie z § 1 tego rozporządzenia, poszczególne grupy odbiorców uzyskują prawo do korzystania z usług przesyłowych, polegających na przesyłaniu paliw lub energii, wydobywanych lub wytwarzanych w kraju, zależnie od wielkości dokonywanych rocznych zakupów paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła. Z kolei w myśl § 5, wielkość rocznych zakupów paliw gazowych, energii elektrycznej i ciepła ustala się na podstawie danych określonych we wniosku o zawarcie umowy o świadczenie usług przesyłowych.
Interpretacja tych przepisów, dokonywana przez przedsiębiorstwa energetyczne oraz przez odbiorców różniła się zasadniczo, a główny problem sprowadzał się do tego, czy odbiorca posiadający np. oddziały na terenie całego kraju jest uprawniony do korzystania z usług przesyłowych, jeżeli jego roczne zakupy (jako całego podmiotu, czyli suma zakupów wszystkich oddziałów od różnych przedsiębiorstw energetycznych) przekraczają wymaganą rozporządzeniem wielkość.
Zarówno odbiorcy, zainteresowani korzystaniem z usług przesyłowych, jak i przedsiębiorstwa energetyczne zwracały się do różnych organów państwa z prośbą o dokonanie interpretacji niejasnych – ich zdaniem – przepisów rozporządzenia. Departament Energetyki Ministerstwa Gospodarki prezentował pogląd, iż jedynym kryterium uprawniającym do korzystania z usług przesyłowych jest ogólna wielkość rocznych zakupów. W myśl tego poglądu – ani z przepisów ustawy, ani z przepisów omawianego rozporządzenia nie wynika, że energia ta musi być zakupiona od jednego przedsiębiorstwa energetycznego.
Natomiast Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (Prezes URE) kierował się literalnym brzmieniem § 5 rozporządzenia. Z treści tego przepisu wynika bowiem, iż wielkość rocznych zakupów, która decyduje o uzyskaniu prawa do korzystania z usług przesyłowych, ustala się na podstawie danych określonych we wniosku o zawarcie umowy o świadczenie usług przesyłowych. Wniosek ów odbiorca składa do konkretnego przedsiębiorstwa energetycznego, prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie przesyłania i dystrybucji paliw lub energii. Zatem wniosek, o którym mowa w § 5, powinien być rozpatrywany w odniesieniu do wielkości zamawianej u danego przedsiębiorcy. Zdaniem Prezesa URE, jeżeli suma deklarowanych zakupów energii lub paliwa, które będą dokonywane np. za pośrednictwem kilku punktów poboru obsługiwanych przez jedno przedsiębiorstwo energetyczne osiąga wymaganą przez rozporządzenie wielkość, odbiorcę takiego należy traktować jako uprawnionego do korzystania z usług przesyłowych. Ustalenie wielkości rocznych zakupów odnosi się więc każdorazowo do konkretnego wniosku o zawarcie umowy o świadczenie usług przesyłowych, a nie do łącznych zakupów dokonywanych przez tego odbiorcę, realizowanych za pośrednictwem różnych przedsiębiorstw energetycznych.
Dokonując powyższej wykładni Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wziął również pod uwagę przejściowy charakter rozporządzenia Ministra Gospodarki, co wynika z art. 65 Prawa energetycznego 3). Ustalony harmonogram powoduje rozłożenie w czasie uzyskiwania przez poszczególne grupy odbiorców prawa do korzystania z usług przesyłowych, co umożliwia przedsiębiorstwom energetycznym zajmującym się przesyłaniem i dystrybucją energii i ciepła odpowiednie przygotowanie się do świadczenia tych usług poprzez m.in. podjęcie działań zmierzających do dostosowania swojej infrastruktury czy odpowiednią redakcję taryf. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 3 Prawa energetycznego, świadczenie usług przesyłowych nie może obniżać niezawodności dostarczania oraz jakości paliw lub energii poniżej poziomu określonego odrębnymi przepisami, a także nie może powodować niekorzystnej zmiany cen oraz zakresu dostarczania paliw lub energii do innych podmiotów przyłączonych do sieci.
Należy też zwrócić uwagę, iż Dyrektywa 96/92/EC Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej z 19 grudnia 1996 r. w sprawie jednolitych zasad wewnętrznego rynku energii elektrycznej, która (wobec dostosowywania prawa krajowego do wymogów prawa Unii Europejskiej) niewątpliwie musiała wywrzeć wpływ na treść omawianego rozporządzenia, za odbiorcę uprawnionego uważa odbiorcę finalnego o określonej rocznej konsumpcji energii. Chodzi tu o zużycie energii dla wydzielonego odbioru, miejsca odbioru (consumption site basis). Definicja wydzielonego odbioru bazuje na określeniu „jednostka lokalna”, za którą uważa się przedsiębiorstwo lub jego część, zlokalizowaną w określonym geograficznie miejscu. Określone geograficznie miejsce jest interpretowane bardzo ściśle – dwie jednostki o różnych lokalizacjach należące do tego samego przedsiębiorstwa należy uważać za dwie jednostki lokalne. Zatem – definicja „uprawnionego odbiorcy” przyjęta przez wyżej wymienioną Dyrektywę jest jeszcze węższa niż prezentowana przez Prezesa URE.
Wątpliwości dotyczące wykładni § 5 omawianego rozporządzenia rozwiał Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Antymonopolowy, wydając w dniu 7 listopada 2001 r. wyrok o sygnaturze XVII Ame 3/01, oddalający odwołanie od decyzji Prezesa URE wniesione przez odbiorcę ubiegającego się o ustalenie treści umowy o świadczenie usług przesyłowych. W uzasadnieniu wyroku Sąd Antymonopolowy poparł przedstawioną wyżej interpretację dokonaną przez Prezesa URE. Ponadto, Sąd stwierdził m.in.: „Bezsprzecznie rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 6.08.1998 r. w sprawie harmonogramu uzyskiwania przez poszczególne grupy odbiorców prawa do korzystania z usług przesyłowych, co jasno wynika z jego treści jak również delegacji do jego wydania zawartej w art. 65 prawa energetycznego, ma charakter normy przejściowej, której celem jest umożliwienie przedsiębiorstwom energetycznym, a zwłaszcza przedsiębiorstwom świadczącym usługi przesyłowe, stworzenie infrastruktury (technicznej i organizacyjnej) niezbędnej dla realizacji prawa odbiorcy do swobodnego wyboru dostawcy energii. Z tego też względu należy podzielić pogląd pozwanego [Prezesa URE – przypis J. K., A. T.], że prawo do korzystania z usług przesyłowych dotyczy podmiotów, które w zakreślonych przepisami okresach czasu zakupują i przesyłają za pośrednictwem przedsiębiorstwa przesyłowego wymienione ilości energii.
Odmienna wykładnia powodowałaby, że przedsiębiorstwo przesyłowe nie dysponując żadnymi możliwościami weryfikacji faktycznej ilości kupowanej energii (i przesyłanej za pośrednictwem osób trzecich) zmuszone byłoby zawierać umowy o usługi przesyłowe z każdym, co czyniłoby zawarte w rozporządzeniu ograniczenie całkowicie fikcyjnym.
Należy także zauważyć, że efektywność nakładów na infrastrukturę niezbędną dla świadczenia usług przesyłowych jest ściśle powiązana z ilością przesłanej energii. Całkowita ilość kupowanej przez podmiot energii nie ma zatem wpływu na niezbędne nakłady przedsiębiorstwa energetycznego świadczącego usługi przesyłowe, o ile energia ta nie jest przesłana za jego pośrednictwem.”.
Wyrok jest prawomocny
7 lutego 2002
Data modyfikacji : dn. 21 sierpnia 1970
|
|