Donata Nowak
Autorka jest pracownikiem Biura Prawnego URE
Biuletyn URE 1/2001
Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Antymonopolowy oddalił odwołanie Spółdzielni Mieszkaniowej w P. od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki orzekającej zawarcie umowy sprzedaży ciepła (wyrok z dnia 16 października 2000 r., Sygn. Akt XVII Ame 24/00). Istota sporu sprowadzała się do ustalenia, z jaką datą dostawca ciepła mógł zastosować taryfę dla ciepła zatwierdzoną przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki i opublikowaną we właściwym Wojewódzkim Dzienniku Urzędowym.
Spółdzielnia Mieszkaniowa w P. wystąpiła do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z wnioskiem o rozstrzygnięcie, na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. Nr 54, poz. 348 z późn. zm.), sporu w sprawie odmowy zawarcia umowy sprzedaży ciepła przez dostawcę. Spór w istocie sprowadzał się do rozstrzygnięcia, od jakiej daty dostawca mógł zastosować w stosunku do odbiorcy ceny i stawki opłat ustalone w taryfie dla ciepła zatwierdzonej decyzją Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki.
Pismem z dnia 14 czerwca 1999 r. dostawca powiadomił odbiorcę o wprowadzeniu do rozliczeń, z dniem 1 lipca 1999 r., cen i stawek opłat wynikających z zatwierdzonej i opublikowanej taryfy. Jednocześnie dostawca - spełniając nałożony w koncesji warunek dostosowania umów do wymogów Prawa energetycznego - przesłał odbiorcy do podpisania projekt nowej umowy sprzedaży ciepła. Do podpisania umowy, wobec przedłużających się negocjacji co do treści jej postanowień, ostatecznie nie doszło.
W postępowaniu przed Prezesem Urzędu Regulacji Energetyki Spółdzielnia Mieszkaniowa w P. dowodziła natomiast, że z uwagi na trwające do końca września 1999 r. negocjacje odnośnie postanowień umowy, w rozliczeniach pomiędzy stronami taryfa może zacząć obowiązywać dopiero od dnia 1 października 1999 r.
W dniu 24 stycznia 2000 r. wydana została decyzja, mocą której orzeczono zawarcie pomiędzy stronami umowy sprzedaży ciepła, według projektu przedstawionego w trakcie postępowania administracyjnego, w którym dokonane zostały stosowne zmiany, aby umowa odpowiadała obowiązującym przepisom.
W szczególności, zgodnie z § 11 pkt 9 umowy, w brzmieniu nadanym decyzją Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 24 stycznia 2000 r., ustalono, że umowa orzeczona tą decyzją wiąże strony od dnia 1 lipca 1999 r. Ponadto, Prezes Urzędu Regulacji Energetyki ustalając treść umowy, w § 11 dodał pkt 3a (odnośnie warunków wprowadzania zmian cen i stawek opłat), w brzmieniu wynikającym z taryfy dostawcy, zgodnie z którym ceny wynikające z taryfy podaje się do wiadomości odbiorcom ciepła, co najmniej z czternastodniowym wyprzedzeniem, poprzez pisemne zawiadomienie zawierające nowe ceny i stawki opłat, podstawę ich zmiany oraz datę od której obowiązują. Zgodnie bowiem z § 19 pkt 10 lit. b) obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 17 lipca 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad przyłączenia podmiotów do sieci ciepłowniczych, pokrywania kosztów przyłączenia, obrotu ciepłem, świadczenia usług przesyłowych, ruchu sieciowego i eksploatacji sieci oraz standardów jakościowych obsługi odbiorców (Dz. U. Nr 100, poz. 642), umowa sprzedaży ciepła powinna zawierać szczegółowe warunki określone w taryfie dla ciepła, w tym stawki opłat taryfowych oraz warunki wprowadzania zmian tych stawek1).
Oddalając żądanie Spółdzielni Mieszkaniowej dotyczące zmiany przez Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Antymonopolowy treści § 11 pkt 3a i pkt 9 umowy, w brzmieniu nadanym decyzją Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, Sąd wyraził następujący pogląd:
"Stosownie do art. 7 ust. 1 Prawa energetycznego przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące się przesyłaniem i dystrybucją paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła mają obowiązek zawarcia umowy sprzedaży paliw lub energii, lub umowy o świadczenie usług przesyłowych z odbiorcami albo podmiotami ubiegającymi się o przyłączenie do sieci, jeżeli istnieją techniczne i ekonomiczne warunki dostarczania, a żądający zawarcia umowy spełnia warunki przyłączenia do sieci i odbioru.
Wobec niemożności ustalenia treści umowy przez zainteresowane strony, każda z nich może zwrócić się do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki o rozstrzygnięcie zaistniałego sporu w trybie art. 8 ust. 1 Prawa energetycznego. Z tej możliwości skorzystała Spółdzielnia Mieszkaniowa, wszczynając odpowiednie postępowanie. W następstwie takiego wniosku (żądania) Prezes Urzędu Regulacji Energetyki nabył legitymację do ukształtowania między stronami umowy o odpowiedniej treści, w granicach przysługującej stronom swobody kontraktowania. Zatem decyzja Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki zastępuje oświadczenie woli obu stron w przedmiocie zawarcia umowy (por. w drodze analogii art. 64 k.c.)2).
Z powyższych względów, do decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki odnoszą się te same ograniczenia w zakresie swobody umów, o których mowa w art. 3531 k.c.
W świetle tego przepisu, strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
Złożenie przez stronę wniosku wszczynającego postępowanie administracyjne w trybie art. 8 ust. 1 Prawa energetycznego, nie daje jej prawa do uzyskania decyzji w pełni uwzględniającej jej propozycje. W wypadku braku między stronami zgody na zawarcie umowy o określonej treści, strona żądająca jej ustalenia w trybie administracyjnym powinna brać pod uwagę, że rozstrzygając spór Prezes Urzędu Regulacji Energetyki może wziąć pod uwagę szerszy kontekst gospodarczy, wiążący się z zaspokojeniem określonych potrzeb energetycznych (por. art. 1 ust. 2 Prawa energetycznego), nie zaś tylko partykularny interes danej strony.
Zdaniem Sądu, z omawianych wyżej względów trudno zatem podzielić pogląd odwołania, w świetle którego na przeszkodzie w ustaleniu zaskarżoną decyzją treści umowy między stronami, stoją powołane w odwołaniu przepisy art. 66 i 72 k.c.3), dotyczące trybu zawierania umów. Należy bowiem uznać, że wobec nie uzgodnienia przez same zainteresowane strony treści umowy i skierowania sporu do rozpoznania Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki w trybie art. 8 ust. 1 Prawa energetycznego, powołanie przepisów art. 66 i 72 k.c. jest już bezprzedmiotowe.
Dostawca, co wymaga podkreślenia, nie wypowiedział jednostronnie dotychczasowej umowy. W to miejsce zwrócił się do Spółdzielni Mieszkaniowej z ofertą negocjowania nowej umowy, według przedstawionego projektu. Strony prowadziły negocjacje, które nie zostały sfinalizowane nową umową. Zatem, do czasu uprawomocnienia się wyroku Sądu Antymonopolowego w niniejszej sprawie (tzn. do upływu terminu do wniesienia kasacji do Sądu Najwyższego - przypis D.N.), strony nadal obowiązuje dotychczasowa umowa.
Decyzja (wyrok) orzekająca zawarcie umowy w trybie art. 8 ust. 1 Prawa energetycznego ma charakter decyzji konstytutywnej (prawotwórczej). Innymi słowy, wynikający z tego rozstrzygnięcia skutek złożenia przez strony oświadczenia woli, następuje dopiero z momentem uprawomocnienia się tego rozstrzygnięcia.
Umowa, której zawarcie orzekł Prezes Urzędu Regulacji Energetyki i której treść ustalił zaskarżoną decyzją - zdaniem Sądu - nie budzi zastrzeżeń. Umowa ta odpowiada przepisom prawa i zasadom współżycia społecznego oraz uwzględnia w równym stopniu uzasadniony interes obydwu stron, również w obydwu zaskarżonych punktach4).
Prezes Urzędu Regulacji Energetyki słusznie uwzględnił, że od dnia 1 lipca 1999 r. w zakresie rozliczeń pomiędzy stronami obowiązuje - zatwierdzona decyzją tego organu - taryfa dla ciepła ustalona przez dostawcę.
Sposób tworzenia taryfy i jej zatwierdzania, gwarantuje wprowadzanie cen i opłat na poziomie uwzględniającym pokrycie uzasadnionych kosztów i chroniącym interes odbiorców przed nieuzasadnionym wzrostem poziomu cen (art. 45 ust. 1 Prawa energetycznego). W tej sytuacji Sąd przychylił się do stanowiska zajętego w zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym w umowie zawarto zapis dotyczący kwestii wprowadzania do umowy zmian taryfy zatwierdzonej przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. Wprowadzenie do umowy sprzedaży ciepła wspomnianego zapisu, znajdowało uzasadnienie w treści powołanego wyżej § 19 pkt 10 lit. b) rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 17 lipca 1998 r. Ustawodawca w tym przepisie wyraźnie wskazał, że umowa o dostarczanie ciepła, jako mająca z zasady charakter długotrwały, musi przewidywać zmianę cen i stawek opłat taryfowych w ramach zawartej umowy. Brak takich regulacji umownych wywarłby ten skutek, że każdorazowa zmiana taryfy dostawcy, celem jej późniejszego wprowadzenia do umowy, wymagałaby każdorazowego wypowiedzenia umowy, co byłoby nieracjonalne.
Odnosząc się natomiast do argumentacji Spółdzielni Mieszkaniowej, że takie postanowienie umowy będzie przeszkodą do negocjowania cen i stawek wynikających z taryfy zatwierdzonej przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, Sąd wskazał, że fakt zawarcia umowy pozostaje bez wpływu na możliwość negocjowania stawek taryfowych niższych niż wynikające z zatwierdzonej taryfy, stosowania upustów i bonifikat. Strony umowy mają bowiem możliwość dokonywania jej zmian w formie aneksów w całym czasie obowiązywania umowy.".
W tym stanie sprawy, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania, Sąd Antymonopolowy odwołanie oddalił.
|
|