Renata Trypens
Autorka jest pracownikiem Biura Prawnego URE
Biuletyn URE 1/2004
Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów podzielił stanowisko Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (Prezesa URE), zgodnie z którym wstrzymanie dostaw paliwa lub energii może nastąpić wyłącznie po spełnieniu przesłanek oraz przy zachowaniu procedury określonej przepisami Prawa energetycznego. Sąd oddalił odwołanie przedsiębiorstwa gazowniczego od decyzji Prezesa URE stwierdzającej, iż wstrzymanie dostaw paliwa gazowego do nieruchomości odbiorcy było nieuzasadnione (wyrok z 5 listopada 2003 r., sygn. akt XVII Ame 3/03).
Wyrok ten zasługuje na uwagę również w związku z wyrażonym w nim poglądem, dotyczącym zakresu obowiązków przedsiębiorstwa energetycznego w przypadku instalowania lub wymiany układu pomiarowo-rozliczeniowego.
Na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne1) Prezes URE, na wniosek odbiorcy, rozstrzygnął spór pomiędzy nim a dostawcą paliwa gazowego, jaki zaistniał w przedstawionym poniżej stanie faktycznym.
Odbiorca - pobierający gaz ziemny na mocy umowy sprzedaży zawartej z przedsiębiorstwem gazowniczym (zwanym dalej -Powodem-) - zgłosił ulatnianie się gazu w pobliżu gazomierza. W tym samym dniu pracownicy Powoda przeprowadzili kontrolę instalacji gazowej, w wyniku której stwierdzono -nieszczelność gazomierza na obudowie-. Nie nastąpiło jednak wstrzymanie dostaw gazu. Dokonano natomiast wymiany uszkodzonego układu pomiarowo-rozliczeniowego, a także uszczelniono instalację wlotową. Wymiana gazomierza potwierdzona została stosowną adnotacją na -poleceniu monterskim-. Nadto zamieszczono na nim informację, że instalacja w obrębie gazomierza była szczelna. Nie sporządzono natomiast protokołu z przeprowadzonej kontroli. Po kilku dniach pracownicy Powoda dokonali demontażu gazomierza, co w konsekwencji oznaczało wstrzymanie dostaw gazu do nieruchomości odbiorcy. Na tę okoliczność sporządzony został protokół kontroli, z którego wynikało, że powodem wstrzymania dostaw było niewykonanie zaleceń pokontrolnych.
Odbiorca wystąpił do Prezesa URE z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu w sprawie nieuzasadnionego wstrzymania dostaw paliwa gazowego.
W toku postępowania Powód wskazywał, że wstrzymanie dostaw nastąpiło w celu wyeliminowania ryzyka powstania zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia.
Zauważmy więc, że stosownie do art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy - Prawo energetyczne, przedsiębiorstwo energetyczne, zajmujące się przesyłaniem i dystrybucją paliw gazowych, może wstrzymać ich dostarczanie, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono, że instalacja znajdująca się u odbiorcy stwarza bezpośrednie zagrożenie dla życia, zdrowia albo środowiska.
Ponadto Powód powoływał się na fakt uzgodnienia z odbiorcą, iż zleci on wymianę i naprawę uszkodzonego gazomierza (lub zakup nowego) oraz poniesie koszty związane z usunięciem - przez pracowników Powoda - nieprawidłowości w działaniu instalacji gazowej. Wskazywał również na zobowiązanie odbiorcy - w dniu pierwszej kontroli - do naprawy instalacji wewnętrznej polegającej na zamocowaniu jej do muru budynku. Okoliczności te nie zostały potwierdzone żadnym dokumentem, nie potwierdził ich również odbiorca.
Prezes URE, rozpatrzywszy spór, wydał wspomnianą na wstępie decyzję. W ocenie Prezesa URE, dokonując wstrzymania dostaw paliwa lub energii na podstawie powołanego wyżej art. 6 ust. 3 pkt 1 ustawy - Prawo energetyczne, przedsiębiorstwo energetyczne winno mieć świadomość, iż to na nim spoczywa ciężar wykazania zaistnienia przesłanek określonych w tym przepisie. A zatem, w każdym przypadku należy dochować procedury kontroli określonej przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki z 11 sierpnia 2000 r. w sprawie przeprowadzania kontroli przez przedsiębiorstwa energetyczne2); w szczególności ustalenia dokonane w trakcie przeprowadzonej kontroli powinny znaleźć potwierdzenie w protokole kontroli. Jeżeli w konkretnym przypadku zachodzi konieczność zobowiązania odbiorcy do dokonania określonych czynności, należy szczegółowo wskazać ich zakres. W przeciwnym razie przedsiębiorstwo - zarówno w postępowaniu przed Prezesem URE, jak i sądem - nie może powoływać się skutecznie na okoliczność nie wykonania przez odbiorcę zaleceń pokontrolnych. Wydając zaskarżoną decyzję, Prezes URE miał również na uwadze fakt, że przedłożone w trakcie postępowania -polecenia monterskie- oraz protokół kontroli sporządzony w dniu demontażu układu pomiarowo-rozliczeniowego wskazują na szczelność instalacji w obrębie gazomierza zarówno w dniu pierwszej kontroli jak i w dniu wstrzymania dostaw. W omawianej sprawie nie sporządzono żadnego protokołu dokumentującego stwierdzenie nieprawidłowości w działaniu instalacji gazowej oraz nakazanie odbiorcy ich usunięcia, z zastrzeżeniem, że niewykonanie zaleconej naprawy w określonym terminie skutkować może wstrzymaniem dostaw gazu. Zatem w ocenie Prezesa URE, Powód nie wykazał, iż w dniu wstrzymania dostaw gazu ziemnego do obiektu odbiorcy istniały nieprawidłowości w działaniu instalacji gazowej, uzasadniające to wstrzymanie, na które powoływał się Powód.
Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, podzielając stanowisko Prezesa URE co do zasadności wydanej decyzji i oddalając odwołanie, wyraził następujący pogląd:
-Stosownie do treści art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (...) przedsiębiorstwo energetyczne, o którym mowa w ust. 1, może wstrzymać dostarczanie paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła, jeśli w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w ust. 2, stwierdzono, że instalacja znajdująca się u odbiorcy stwarza bezpośrednie zagrożenie dla życia, zdrowia albo środowiska lub nastąpił nielegalny pobór paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła. Rolą przedsiębiorstwa jest więc zabezpieczyć dokumentację na okoliczność, iż jedna z wymienionych przesłanek została spełniona (podkreślenie R. T.).
Z tego też względu dokonując kontroli (...) powód zobowiązany był udokumentować przyczynę nieszczelności instalacji. Dodatkowo, jeśli przyczyna nieszczelności tkwiła w instalacji odbiorcy, przedsiębiorstwo energetyczne obowiązane było wskazać w sposób szczegółowy jakie warunki powinny zostać spełnione dla kontynuowania dostaw lub ich wznowienia (podkreślenie R. T.). Obowiązek ten wynika z treści art. 354 k.c., w myśl którego dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnieją w tym zakresie ustalone zwyczaje - także w sposób odpowiadający tym zwyczajom, wierzyciel powinien w taki sam sposób współdziałać przy wykonaniu zobowiązania. Dodatkowo z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 24 sierpnia 2000 r. w sprawie szczegółowych warunków przyłączenia podmiotów do sieci gazowych, obrotu paliwami gazowymi, świadczenia usług przesyłowych, ruchu sieciowego i eksploatacji sieci gazowych oraz standardów jakościowych obsługi odbiorców wynika, że to przedsiębiorstwo energetyczne określa warunki techniczne przyłączenia, a więc i instalacji odbiorcy.
W ocenie sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w sytuacji gdy urządzenie pomiarowe instaluje dostawca, w myśl przedstawionej wyżej zasady, dokonuje on czynności niezbędnych dla sprawnego współdziałania tego urządzenia z instalacją odbiorcy. Nie należy w tym przypadku w sposób sztywny opierać się na granicy własności. Działania dostawcy mogą takie granice przekraczać, jeśli jest to z technicznego punktu widzenia niezbędne dla sprawnego połączenia urządzenia pomiarowego z instalacją odbiorcy (podkreślenie R. T.). Umocowanie więc przewodów gazowych w okolicy urządzenia pomiarowego, jeśli nie przewidywały tego w sposób precyzyjny warunki przyłączenia, należy do obowiązków przedsiębiorstwa energetycznego jako czynność bezpośrednio technicznie związana z instalacją lub wymianą urządzenia pomiarowego.
W rozpoznawanej sprawie, powód nie wykazał, że przyczyną stwierdzonej (...) nieszczelności była niesprawna instalacja zainteresowanego (odbiorcy - przypis R. T.). Niezależnie od powyższego, w chwili wstrzymania dostaw nie stwierdzono nieszczelności, a więc nie istniało bezpośrednie zagrożenie dla życia, zdrowia albo środowiska.
Wstrzymanie dostaw paliwa gazowego, co trafnie ocenił pozwany (Prezes URE - przypis R. T.), było zatem formą wymuszenia odpłatności za czynności, które powód obowiązany był wykonać na swój koszt i w związku z tym należało je ocenić jako nieuzasadnione.- .
W tym stanie sprawy, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania, Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów odwołanie oddalił.
|
|