Ryszard Taradejna
Autor jest dyrektorem Biura Prawnego URE
Biuletyn URE 4/2003
Z dniem 26 kwietnia 2003 r. weszła w życie kolejna, szesnasta już nowelizacja ustawy z 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne1). Dokonała tego ustawa z 14 lutego 2003 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych2). W wyniku nowelizacji dodano art. 62a, który stanowi: -Przedsiębiorstwo energetyczne może udostępniać dane o odbiorcy na zasadach i w trybie określonych w ustawie z dnia 14 lutego 2003 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych (Dz. U. Nr 50, poz. 424).-.
Przybliżmy więc regulację zawartą w tej ustawie, której tytuł jest nieco mylący. Określa ona zasady i tryb udostępniania przez przedsiębiorców informacji gospodarczych dotyczących wiarygodności płatniczej innych przedsiębiorców i konsumentów, w szczególności danych o zwłoce w wykonywaniu zobowiązań pieniężnych osobom trzecim nieoznaczonym w chwili przeznaczania tych danych do udostępniania (art. 1).
Należy przy tym pamiętać, że pojęcie -przedsiębiorca- w rozumieniu tej ustawy jest bardzo szerokie i obejmuje nie tylko -przedsiębiorcę- w rozumieniu przepisów ustawy - Prawo działalności gospodarczej3), ale także spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową, wspólnotę mieszkaniową oraz spółdzielnię mieszkaniową w zakresie zaspokajania potrzeb mieszkaniowych jej członków (art. 2 ust. 2 pkt 2).
Przez -informację gospodarczą- rozumie się poniższe dane (art. 2 ust. 1), przy czym jest to wyliczenie wyczerpujące, więc nie można go rozszerzać:
1) dotyczące podmiotu będącego osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej - oznaczenie, siedziba i adres, numer, pod którym podmiot wpisany jest do właściwego rejestru wraz z oznaczeniem sądu rejestrowego, numer NIP, numer REGON, imiona i nazwiska osób wchodzących w skład organów zarządzających, prokurentów lub pełnomocników podmiotu,
2) dotyczące osoby fizycznej - imiona i nazwisko, obywatelstwo, adres miejsca zameldowania na pobyt stały lub czasowy, numer PESEL, seria i numer dowodu osobistego lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość, data urodzenia,
3) dotyczące przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną - dane wymienione wyżej oraz oznaczenie, siedziba i adres, numer NIP, numer REGON, numer, pod którym podmiot wpisany jest do właściwego rejestru, wraz z oznaczeniem sądu rejestrowego, imiona i nazwiska pełnomocników (o ile są ustanowieni), główny przedmiot działalności gospodarczej,
4) dotyczące zobowiązania pieniężnego - tytuł prawny, kwota i waluta, kwota zaległości, termin powstania zaległości, stan postępowań dotyczących zobowiązania, w tym informacja o orzeczeniach sądowych, informacja o kwestionowaniu przez dłużnika istnienia całości lub części zobowiązania, data wysłania wezwania do zapłaty, zawierającego ostrzeżenie o zamiarze przekazania danych do biura, z podaniem nazwy firmy i adresu siedziby tego biura,
5) dotyczące posłużenia się podrobionym lub cudzym dokumentem - nazwa dokumentu, seria i numer dokumentu, data wystawienia dokumentu, oznaczenie, siedziba i adres podmiotu wskazanego w dokumencie jako jego wystawca, imiona i nazwisko osoby, której dokument dotyczy, okoliczności posłużenia się dokumentem, wskazanie osoby lub organu, który stwierdził, że dokument jest podrobiony lub cudzy.
Przez udostępnianie informacji gospodarczych rozumie się (art. 2 ust. 2pkt 4) przekazywanie przez przedsiębiorcę danych, o których mowa wyżej, do biura informacji gospodarczej oraz ujawnianie tych danych przez to biuro. Udostępnianie informacji gospodarczych osobom trzecim nieoznaczonym w chwili przeznaczania tych informacji do udostępniania następuje wyłącznie za pośrednictwem biur informacji gospodarczej, chyba, że udostępnienie następuje w celu sprzedaży wierzytelności przez ogłoszenie publiczne lub przepisy prawa przewidują inny tryb udostępniania danych (art. 3).
Biuro informacji gospodarczej może zostać utworzone wyłącznie w formie spółki akcyjnej, o kapitale zakładowym nie mniejszym niż 4 000 000 zł (art. 4 ust. 1). W skład organów biura nie mogą wchodzić osoby karane za przestępstwa popełnione z winy umyślnej (ust. 4). Przedmiotem działalności gospodarczej biura może być wyłącznie pośrednictwo w udostępnianiu informacji gospodarczych (ust. 5). Biuro jest obowiązane używać w swojej firmie wyrazów -biuro informacji gospodarczej- (ust. 6). Podlega ono kontroli ministra właściwego do spraw gospodarki4) w zakresie zgodności wykonywanej działalności z ustawą i regulaminem (art. 22 ust. 1).
Przedsiębiorca będzie mógł przekazywać do biura informacje gospodarcze w celu ich ujawnienia, jeżeli zawarł z biurem umowę o ich udostępnianiu. Umowa ta powinna być sporządzona na piśmie, pod rygorem nieważności (art. 6).
Dane o zobowiązaniach konsumentów mogą przekazywać do biura wyłącznie przedsiębiorcy wymienieni w art. 7 ust. 1 (wykaz ten zawiera 21 pozycji), w tym m.in. świadczący usługi dostawy energii elektrycznej, ciepła, paliw gazowych, wody, odprowadzania nieczystości lub wywozu śmieci, świadczący usługi przewozu osób w regularnej komunikacji publicznej, spółdzielnie mieszkaniowe i wspólnoty mieszkaniowe, wynajmujący lokale, operatorzy lub podmioty udostępniające usługi telekomunikacyjne, zakłady ubezpieczeń, banki i spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe.
Przedsiębiorca może w każdym czasie przekazać do biura dane dotyczące posłużenia się wobec niego podrobionym lub cudzym dokumentem, a w szczególności dokumentem potwierdzającym tożsamość lub zaświadczeniem o zatrudnieniu bądź zarobkach (art. 9 ust. 1). Konsument lub przedsiębiorca może zażądać od przedsiębiorcy, który przekazał biuru określone informacje gospodarcze przekazania temu biuru informacji o wywiązywaniu się przez niego z zobowiązań z tytułu umów o kredyt konsumencki lub związanych z wykonywaniem działalności gospodarczej. Żądanie takie składa się na piśmie, ze wskazaniem biura, do którego informacje powinny zostać przekazane (art. 10 ust. 1).
Ustawa zawiera szczegółową regulację dotyczącą przechowywania i ujawniania informacji gospodarczych przez biura informacji gospodarczej (rozdział 4) i aktualizacji informacji gospodarczych (rozdział 5). Zauważmy też, że do praktycznie nieodpłatnego otrzymywania danych z tych biur uprawnieni są (art. 16 ust. 1): Prokurator Krajowy, Komendant Główny Policji, Szef Biura Ochrony Rządu, Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej, Generalny Inspektor Informacji Finansowej, dyrektorzy izb skarbowych, dyrektorzy urzędów kontroli skarbowej, Prezes NIK, sądy i Generalny Inspektor Nadzoru Budowlanego.
Ustawa zawiera przepisy karne oraz dokonuje nowelizacji kilku ustaw: oprócz wymienionej na wstępie ustawy - Prawo energetyczne, także ustawy - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi, ustawy - Prawo bankowe, ustawy - Prawo telekomunikacyjne, ustawy o działalności ubezpieczeniowej i ustawy o giełdach towarowych.
Przedsiębiorcy, w tym także przedsiębiorstwa energetyczne, powinni uwzględnić w swojej działalności zarówno fakt, że szereg ustaw nakłada na nie obowiązek ochrony określonych informacji (np. dane osobowe, tajemnica państwowa) lub przyznaje takie prawo (np. tajemnica przedsiębiorstwa), ale także fakt, że inne ustawy nakładają wręcz prawny obowiązek udostępnienia pewnych informacji (np. informacja publiczna, informacje o środowisku, niektóre informacje gospodarcze). Warto też pamiętać, że naruszenie poszczególnych obowiązków może spowodować odpowiedzialność karną, cywilną (za szkody spowodowane bezprawnym ujawnieniem) lub choćby pracowniczą.
Od Redakcji:
Czytelnicy zainteresowani pogłębieniem tej problematyki mogą sięgnąć do książki R. i M. Taradejna pt. Dostęp do informacji publicznej a prawna ochrona informacji dotyczących działalności gospodarczej, społecznej i zawodowej oraz życia prywatnego (Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2003).
|
|