Marek Zawiska
Autor jest pracownikiem Biura Prawnego URE
Biuletyn URE 6/2002
Nie można uznać za godny ochrony interesu przedsiębiorstwa energetycznego, polega-jącego na niwelowaniu skutków ekonomicznych, wynikających z normalnego ryzyka go-spodarczego - uznał Sąd Antymonopolowy oddalając odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (Prezesa URE) odmawiającej zatwierdzenia zmiany taryfy.
Zajmujące się przesyłaniem energii elektrycznej regionalne przedsiębiorstwo energetyczne (Powód) wniosło odwołanie od decyzji Prezesa URE, odmawiającej zatwierdzenia zmiany taryfy dla energii elektrycznej. Argumentem uzasadniającym, zdaniem Powoda, zatwierdzenie zmiany taryfy było zatwierdzenie przez Prezesa URE taryfy przedsiębiorstwa energetycznego Polskich Sieci Elektroenergetycznych S.A. (PSE), od których Powód dokonuje zakupu energii elektrycznej. Zatwierdzenie taryfy PSE nastąpiło później niż zatwierdzenie taryfy Powoda, a ponieważ zawarte w nowej taryfie PSE stawki opłat były wyższe od planowanych przez Powoda - wynikające stąd wyższe koszty zakupu energii elektrycznej nie mogły być, zdaniem Powoda, uwzględnione w zatwierdzonej wcześniej jego taryfie. W konsekwencji odmowa zatwierdzenia zmiany taryfy powoduje, zdaniem Powoda, powstanie strat w prowadzonej przez niego działalności.
Ustosunkowując się do odwołania Prezes URE stwierdził, że wniosek Powoda o zatwierdzenie zmiany taryfy został potraktowany jako wniosek o zmianę decyzji administracyjnej (zatwierdzającej taryfę) w trybie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten stanowi, że -decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony-. Warunkiem zatwierdzenia zmiany taryfy w tym trybie jest więc m.in. stwierdzenie istnienia interesu społecznego lub słusznego interesu strony. W ocenie Prezesa URE nie zachodziła żadna z tych przesłanek. Nadto, podwyżki cen energii dają silny impuls inflacyjny, a Prezes URE obowiązany jest równoważyć interesy przedsiębiorstw energetycznych i odbiorców energii - zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy - Prawo energetyczne1).
Sięgając do dorobku orzecznictwa sądowego należy odnotować, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 kwietnia 1995 r. (sygn. akt III SA 1115/94), rozpatrując skargę na decyzję innego organu, stwierdził, że: -Kryteria leżące u podstaw możliwości stosowania normy w art. 155 kpa w postaci -interesu społecznego lub słusznego interesu strony- nie są w żaden sposób zdefiniowane, co oznacza, że wymagają oceny - zinterpretowania w każdym konkretnym przypadku.-. Natomiast w wyroku z dnia 18 lutego 2000 r. (sygn. akt V SA 1346/99) tenże Sąd wyraził pogląd, zgodnie z którym -Istnienie interesu społecznego lub słusznego, a więc kwalifikowanego interesu strony musi być ustalone w konkretnej sprawie i musi uzyskać zindywidualizowaną treść, wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy. Słuszny interes strony, a więc taki, który jest godny ochrony i nie stoi w sprzeczności z prawem powinien być oceniony przez organ według wynikającej z art. 7 kpa zasady załatwienia sprawy w sposób zgodny ze słusznym interesem strony.-.
Sąd Antymonopolowy, w wyroku z dnia 18 września 2002 r. (sygn. akt XVII Ame 115/01), oddalającym odwołanie Powoda, stwierdził, iż konieczną przesłanką do zmiany decyzji Prezesa URE, zatwierdzającej taryfę Powoda, było istnienie interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Powód nie twierdził, iż w rozpoznawanej sprawie za zmianą prawomocnej decyzji przemawiał interes społeczny, a także nie kwestionował stanowiska Prezesa URE, iż podwyżka cen energii stanowi impuls inflacyjny, co nie jest korzystne społecznie. Rozpatrzenia wymagała zatem, zdaniem Sądu Antymonopolowego, kwestia, czy istniała druga z wymienionych w art. 155 Kpa przesłanek zmiany prawomocnej decyzji, tj. słuszny interes strony.
Sąd, oddalając odwołanie, wyraził następujący pogląd: -Ustawodawca jednoznacznie wskazał, że nie każdy interes strony może stanowić podstawę zmiany prawomocnej decyzji, a jedynie taki, któremu można przydać przymiot -słuszności-. Słuszny interes strony, a więc taki, który jest godny ochrony, podlega każdorazowo zindywidualizowanej ocenie organu administracyjnego. Rozstrzygnięcia wydawane na podstawie art. 155 k.p.a. są więc zawsze oparte na konstrukcji uznania administracyjnego.
W rozpoznawanej sprawie, organ administracyjny (Prezes URE - przyp. MZ) dokonał więc oceny, czy bezsprzeczny interes powoda w stosowaniu wyższych stawek taryfowych jest interesem słusznym w rozumieniu art. 155 k.p.a.
W ocenie Sądu Antymonopolowego celem regulacji w zakresie taryf, realizowanym za pośrednictwem uprawnienia Prezesa URE do zatwierdzania taryf jest stworzenie rynku konkurencyjnego, co wynika z treści art. 49 ustawy - Prawo energetyczne. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 14.12.2000 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz zasad rozliczeń w obrocie energią elektryczną (Dz. U. z 2001 r. Nr 1, poz. 7), cel ten potwierdza, wprowadzając zasadę kalkulowania uzasadnionych kosztów prowadzenia przez przedsiębiorstwo energetyczne działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania, przesyłania i dystrybucji oraz obrotu energią elektryczną (...) na podstawie planowanych (podkreślenie - MZ) rocznych kosztów prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie zaopatrzenia w energię elektryczną, w tym kosztów finansowych związanych z obsługą kredytów bankowych, z wyłączeniem odsetek i opłat za nieterminowe realizowanie zobowiązań.
Przedsiębiorstwo energetyczne jest zatem uczestnikiem rynku energetycznego, poprzez zawierane i realizowane umowy cywilnoprawne. Jego obowiązkiem jest więc tworzenie stosunków cywilnoprawnych w taki sposób, aby w ramach ich wykonywania i realizowania wynikającego z art. 354 kodeksu cywilnego obowiązku współdziałania, miało możliwość planowania rocznych kosztów prowadzenia działalności gospodarczej.
Przedsiębiorstwo energetyczne, w ramach ryzyka gospodarczego związanego z prowadzoną przez nie działalnością, ponosi koszty wynikające z nietrafnych ocen, co do wysokości planowanych kosztów. Równocześnie, jest ono beneficjentem korzyści uzyskiwanych w przypadku, gdy koszty rzeczywiste okażą się niższe od planowanych.
W ocenie Sądu Antymonopolowego, za godny ochrony nie można uznać interesu strony, polegającego na niwelowaniu skutków ekonomicznych, wynikających z normalnego ryzyka gospodarczego (podkreślenie - MZ).
Przepis art. 155 Kpa ma charakter nadzwyczajny, na co wskazuje nawet jego usytuowanie2), gdyż narusza porządek prawny wynikający z prawomocnej decyzji. Jego zastosowanie muszą zatem uzasadnić racje o charakterze nadzwyczajnym (podkreślenie - MZ), których strona nie mogła przewidzieć zachowując należytą staranność.
W rozpoznawanej sprawie, powód nie wskazał swoich działań, jakie podjął przy planowaniu kosztów swojej działalności, dla oszacowania planowanych kosztów zakupu energii i usług od PSE S.A. Nie wskazał także, że nie miał możliwości wprowadzenia do umów z tym kontrahentem, klauzul gwarantujących mu, z odpowiednim wyprzedzeniem, wiedzę co do planów taryfowych PSE S.A.
Zwrócić należy uwagę, że odmienna wykładnia, umożliwiająca przenoszenie wszystkich podwyżek cen wprost na konsumentów, przeciwdziałałaby kształtowaniu się rynku energetycznego po stronie popytowej. Dystrybutor energii nie oddziaływałby rynkowo na jej producenta, zmuszając go do ograniczania wzrostu cen, zwiększania efektywności itp. W konsekwencji, przeciwdziałałoby to powstaniu rynku konkurencyjnego.-(podkreślenie - MZ).
W konsekwencji Sąd Antymonopolowy stwierdził, że -Skoro zatem nie przemawiał za zmianą decyzji (...) (zatwierdzającej taryfę Powoda - przyp. MZ) słuszny interes strony, trafne było rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji (...). Z tych względów odwołanie należało oddalić, wobec braku podstaw do jego uwzględnienia (art. 47953 § 1 k.p.c.).-.
|
|