Renata Trypens
Autorka jest pracownikiem Biura Prawnego URE
Biuletyn URE 1/2002
Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Antymonopolowy oddalił odwołanie przedsiębiorstwa energetycznego od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki wymierzającej karę pieniężną za przewinienie polegające na stosowaniu wobec odbiorcy podwyższonych cen ciepła (wyrok z dnia 12 września 2001 r., sygn. akt XVII Ame 71/00). Tym samym Sąd podzielił stanowisko Prezesa URE, zgodnie z którym przedsiębiorstwo energetyczne, będące koncesjonariuszem, nie może dokonać zmiany stosowanych w rozliczeniach z odbiorcami cen i stawek opłat bez uprzedniego przedstawienia ich do zatwierdzenia, w trybie art. 47 ust. 1 ustawy - Prawo energetyczne, niezależnie od okoliczności sprawy.
Działając na podstawie art. 56 ust. 2 w związku z art. 56 ust. 1 pkt 5 ustawy - Prawo energetyczne 1) Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wydał decyzję, mocą której wymierzył przedsiębiorstwu energetycznemu (zwanemu dalej "Powodem") karę pieniężną w wysokości 1,9% osiągniętego przez nie przychodu z działalności koncesjonowanej w poprzednim roku podatkowym.
W niniejszej sprawie bezsporne było, iż Powód, posiadając koncesję na wytwarzanie ciepła, stosował wobec odbiorcy podwyższone ceny ciepła, nie przestrzegając obowiązku przedłożenia ich Prezesowi URE do zatwierdzenia. Okoliczności te zostały przez Powoda potwierdzone w toku postępowania. Niewątpliwie więc, zachowaniem swym Powód wypełnił przesłanki zawarte w art. 56 ust. 1 pkt 5 ustawy – Prawo energetyczne, stanowiące podstawę do wymierzenia kary. Stosownie bowiem do tego przepisu karze pieniężnej podlega ten, kto stosuje ceny i taryfy, nie przestrzegając obowiązku ich przedstawienia Prezesowi URE do zatwierdzenia, o którym mowa w art. 47.
Ustalając wysokość kary Prezes URE wziął przede wszystkim pod uwagę zawinione działanie Powoda, polegające na tym, że od dnia 1 lutego 1999 r. w sposób niezgodny z obowiązującymi przepisami ustalił ceny za ciepło, jak również fakt, że odbiorcą Powoda była Spółdzielnia Mieszkaniowa zaopatrująca w ciepło indywidualnych odbiorców. Należy bowiem podkreślić, iż od dnia 1 stycznia 1999 r. Powód mógł stosować albo ceny ustalone przed tym dniem na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie ustalenia taryf dla ciepła 2) albo też ceny ustalone zgodnie z przepisami ustawy - Prawo energetyczne oraz przepisami wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz zasad rozliczeń w obrocie ciepłem, w tym rozliczeń z indywidualnymi odbiorcami w lokalach 3) i zatwierdzone przez Prezesa URE.
W odwołaniu Powód, nie kwestionując co do zasady podjętego rozstrzygnięcia, wniósł o obniżenie wysokości wymierzonej kary pieniężnej, zarzucając Prezesowi URE nieuwzględnienie, przy jej ustalaniu niewielkiego stopnia szkodliwości czynu, a w szczególności okoliczności, że podwyżka cen ciepła nastąpiła w okresie wypowiedzenia umowy o dostawę ciepła jedynemu odbiorcy Powoda, który ponadto wyraził zgodę na podwyższenie opłat z tego tytułu. Powód podnosił również, że podwyższona cena miała jedynie rekompensować wzrost kosztów wytwarzania energii cieplnej w źródle.
Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Antymonopolowy, oddalając odwołanie, wyraził m.in. następujący pogląd:
„Ustalenia zawarte w zaskarżonej decyzji, iż powód naruszył przepis art. 47 ust. 1 [ustawy - Prawo energetyczne - przypis R. T.] należało uznać za prawidłowe. Przepisy ustawy wyraźnie wskazują, że w przypadku zamiaru zmiany taryfy (...) przedsiębiorca ma obowiązek zwrócić się do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki o zatwierdzenie nowej taryfy. Powód nie dokonał takiego zgłoszenia a mimo to zmienił (podniósł) cenę energii cieplnej sprzedawanej swojemu kontrahentowi. Powód tłumaczył to tym, że dokonał tego w okresie wypowiedzenia umowy o dostawę energii cieplnej, wobec czego odbiorca (...) mógł nie zaakceptować podwyższonej ceny. Ponadto, zdaniem powoda odbiorca wyraził zgodę na podwyższenie cen, która to zmiana miała rekompensować powodowi wzrost kosztów wytwarzania energii w źródle. Taka argumentacja powoda nie może zasługiwać na uznanie, głównie z tego powodu, że ustawa Prawo energetyczne nie zawiera w swej treści jakiegokolwiek odrębnego trybu dla ustalania i zatwierdzania taryfy (...) w okresie wypowiedzenia umowy o dostarczanie energii cieplnej. Przepisy tej ustawy są sformułowane w sposób nie budzący wątpliwości w zakresie ich interpretacji, stąd należało uznać, że powód przepisy ustawy bezwzględnie naruszył.
Powód nie kwestionował faktu naruszenia art. 47 ust. 1 Prawa energetycznego i zasadności wymierzenia kary pieniężnej ale samą jej wysokość i przesłanki, na których pozwany oparł się określając jej wysokość.
Sąd nie podzielił stanowiska powoda w zakresie stopnia szkodliwości jego czynu. Powód podniósł, iż stopień szkodliwości jego czynu jest niewielki, z czym nie sposób się zgodzić głównie z uwagi na fakt, że odbiorcą finalnym energii cieplnej byli indywidualni odbiorcy, którymi byli członkowie spółdzielni zaś uzasadnieniem dla wprowadzenie wymogu uzyskiwania akceptacji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki dla nowej taryfy (...) była przede wszystkim ochrona praw indywidualnych odbiorców przed nadmiernym wygórowaniem cen energii. Ponadto stopień szkodliwości jest tym bardziej duży, jeśli się weźmie pod uwagę, że powód stosował nową taryfę (...) przez okres przeszło roku narażając przez ten okres indywidualnych odbiorców do ponoszenia większych wydatków.
Również zarzut powoda natury ekonomicznej, iż podniesienie cen sprzedawanej energii miało kompensować mu wzrost kosztów jej wytwarzania nie może zasługiwać na uznanie. Ustawa Prawo energetyczne w żaden sposób nie nakazuje bowiem przedsiębiorcom stosowania przy sprzedaży energii cen poniżej kosztów jej wytworzenia, a jedynie nakazuje stosować określony tą ustawą tryb zmian tych cen. Zdaniem sądu nic nie stało na przeszkodzie aby powód, po tym jak wzrosły ceny wytwarzania energii cieplnej, zwrócił się do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z wnioskiem o zatwierdzenie nowej (podwyższonej) taryfy (...). Ponieważ jednak powód trybu tego nie zachował, a mimo to podniósł ceny sprzedawanej przez siebie energii cieplnej to jest oczywistym, że powinien był się liczyć z koniecznością poniesienia z tego tytułu odpowiedzialności finansowej.
Zdaniem sądu wymierzona przez pozwanego kara w pełni realizuje swoją funkcję prewencyjną a jej wysokość mieści się w granicach jakie wyznacza ustawa Prawo energetyczne. Wymierzenie kary w mniejszej wysokości nie spełniłoby jej funkcji zarówno w zakresie prewencji szczególnej jak i ogólnej. W szczególności nie zniechęcałaby do działania niezgodnego z przepisami prawa innych podmiotów prowadzących taką samą jak powód działalność. W tym zakresie funkcja kształtowania świadomości prawnej przedsiębiorców została w pełni spełniona nie narażając przy tym powoda na nadmierne z tego tytułu konsekwencje finansowe. Wysokość wymierzonej powodowi kary ma w istocie charakter symboliczny, gdyż stanowi niecałe 2% przychodów powoda z działalności koncesjonowanej i około 10% sumy uzyskanej z tytułu wprowadzenia nowej (wyższej) taryfy (...), podczas gdy górna granica w jakiej kara mogła być wymierzona sięga 15% przychodów z działalności koncesjonowanej.
W tym stanie sprawy, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania, Sąd Antymonopolowy odwołanie oddalił (art. 48934 § 1 k.p.c.).
|
|