Donata Nowak
Autorka jest pracownikiem Biura Prawnego URE
Biuletyn URE 5/2001
ODDALONE POWÓDZTWO
Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo o zasądzenie od Skarbu Państwa - Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, dochodzonej przez przedsiębiorstwo energetyczne kwoty z tytułu wyrównania -szkody-, którą to przedsiębiorstwo miało ponieść na skutek wydania przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne - Dz. U. Nr 54, poz. 348 z późn. zm.), postanowień nakazujących przedsiębiorstwu kontynuowanie dostaw ciepła do obiektów odbiorców, do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sporu w sprawie odmowy zawarcia przez to przedsiębiorstwo umów sprzedaży ciepła z tymi odbiorcami.
W listopadzie 1998 r. przedsiębiorstwo energetyczne otrzymało, z urzędu, koncesję na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania oraz przesyłania i dystrybucji ciepła.
W marcu 1999 r., działając na podstawie art. 47 ust. 1 ustawy - Prawo energetyczne, przedsiębiorstwo wystąpiło do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z wnioskiem o zatwierdzenie taryfy dla ciepła. Następnie, postanowieniem z dnia26 maja 1999 r. - wydanym na wniosek przedsiębiorstwa - postępowanie administracyjne w tej sprawie zostało zawieszone, na podstawie art. 98 ¤ 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, z uwagi na konieczność skompletowania dokumentów i informacji niezbędnych do rozpatrzenia wniosku.
W sierpniu i wrześniu 1999 r. do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki wpłynęły wnioski odbiorców ciepła o rozstrzygnięcie, na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy - Prawo energetyczne, sporu w sprawie odmowy zawarcia przez to przedsiębiorstwo umów sprzedaży ciepła. Jednocześnie odbiorcy ci wnieśli o wydanie, na podstawie art. 8 ust. 2 tej ustawy, postanowienia nakazującego przedsiębiorstwu energetycznemu kontynuowanie dostaw ciepła - do czasu rozstrzygnięcia zaistniałego sporu.
Jak ustalono w trakcie postępowania wyjaśniającego, przedsiębiorstwo wypowiedziało łączące je z odbiorcami umowy sprzedaży ciepła, ze skutkiem na dzień 30 września 1999 r. Ponadto, przedsiębiorstwo wypowiedziało również umowę dzierżawy urządzeń energetycznych, przy pomocy których prowadziło energetyczną działalność koncesjonowaną - ze skutkiem na dzień 30 listopada 1999 r. Tak więc w październiku i listopadzie 1999 r. przedsiębiorstwo było nadal w posiadaniu dzierżawionych urządzeń energetycznych, odmawiało natomiast zawarcia z odbiorcami umów sprzedaży ciepła na ten okres.
W postanowieniach, wydanych w dniu 6 października 1999 r., Prezes Urzędu Regulacji Energetyki nakazał przedsiębiorstwu kontynuowanie dostaw ciepła do budynków odbiorców, do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia powyższego sporu.
W dniu 8 października 1999 r. przedsiębiorstwo wystąpiło do Prezesa URE z wnioskiem o cofnięcie koncesji.Natomiast w dniu 23 grudnia 1999 r. wydane zostały decyzje stwierdzające, że na przedsiębiorstwie nie ciąży obowiązek zawarcia umów z odbiorcami. Jednocześnie w uzasadnieniu tych decyzji wskazano, że obowiązek ten ciążył na przedsiębiorstwie do końca okresu obowiązywania umów dzierżawy urządzeń energetycznych, tj. do końca listopada 1999 r.
W pozwie o zapłatę przedsiębiorstwo domagało się zasądzenia od Skarbu Państwa kwoty odpowiadającej - jak twierdziło przedsiębiorstwo - wysokości -straty- poniesionej na działalności koncesjonowanej w październiku i listopadzie 1999 r., w związku z obowiązkiem dostarczania ciepła odbiorcom - nałożonym we wspomnianych postanowieniach Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki.
Oddalając powództwo o zasądzenie kwoty dochodzonej przez przedsiębiorstwo energetyczne (zwane dalej -powodem-) od Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (zwanego dalej -pozwanym-), Sąd Okręgowy w Warszawie wyraził następujący pogląd.
-Powód na podstawie umów zawartych z (...) dostarczał do tych odbiorców energię cieplną. Gdy w 1999 r. nastąpiło załamanie systemu ciepłowniczego (sanatoria ograniczyły zakup ciepła) powód wypowiedział umowę dzierżawy kotłowni z siecią ciepłowniczą (ze skutkiem na koniec listopada) oraz umowy dostawy ciepła odbiorcom ze skutkiem na koniec września. Powód posiadając koncesję na produkcję ciepła nie mógł stosować cen wyższych, nie zatwierdzonych w taryfie przez pozwany organ, a te powodowały jego stratę.
Odbiorcy wystąpili do pozwanego o rozstrzygnięcie sporu odnośnie odmowy powoda na zawarcie umów dostawy ciepła i terenowy organ strony pozwanej po rozpoznaniu sprawy, wydał postanowienie nakazujące powodowi kontynuowanie dostaw energii cieplnej dla dotychczasowych odbiorców do czasu rozstrzygnięcia kwestii obowiązku dostaw.
W tym czasie pozwany prowadził postępowanie administracyjne, które zakończyło się wydaniem decyzji z dn. 23.XII.99 r., w której stwierdzono że na powodzie nie ciąży obowiązek zawarcia umowy dostawy ciepła (...).1)
Strona powodowa powołała się na art. 40 ust. 22) ustawy prawo energetyczne jako podstawy odpowiedzialności pozwanego, zaś pozwany powołał się na publicznoprawny obowiązek zawarcia umów spoczywający na przedsiębiorstwie energetycznym.
Stosownie do treści art. 7 ust. 1 ustawy prawo energetyczne (Dz. U. 54/97, poz. 348) przedsiębiorstwa energetyczne mają obowiązek zawarcia umowy sprzedaży energii lub usług przesyłowych z odbiorcami.
Sporne sprawy dotyczące ustalania warunków o świadczenie usług przesyłania i dystrybucji energii albo nieuzasadnionego wstrzymania dostaw rozstrzyga Prezes Urzędu Regulacji Energetyki, na wniosek strony (art. 8).
W przedmiotowej sprawie na wniosek odbiorców, którym powód odmówił dostaw ciepła pozwany nakazał kontynuowanie dostaw do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sporu (vide postanowienie z dn. 6.X.99). Ostateczne rozstrzygnięcie sporu nastąpiło decyzją z dn. 23.XII.99 r.
W tym czasie powód posiadał koncesję na prowadzenie swojej działalności, a zatem wbrew twierdzeniom strony powodowej w nin. przypadku nie ma zastosowania art. 40 ust. 2 ustawy prawo energetyczne.
Prezes URE jest organem administracji rządowej, który reguluje działalność przedsiębiorstw energetycznych m.in. udzielając koncesji i zatwierdzając i kontrolując taryfy energii cieplnej (vide art. 8, 21, 23, 33, 40, 41, 47 ustawy). Przepisy ustawy prawo energetyczne nie regulują odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez funkcjonariusza państwowego i w sprawie objętej pozwem zastosowanie będą miały przepisy kodeksu cywilnego.
W art. 417 - 421 kodeks cywilny przewiduje odpowiedzialność Państwa za szkody wyrządzone przy wykonywaniu zarówno czynności o charakterze władczym (aktów władzy) jak i czynności gospodarczych oraz normuje w sposób jednolity zasady odpowiedzialności Skarbu Państwa za ich funkcjonariuszy.
Art. 418 kc będący lex specialis dla art. 417, normuje odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez funkcjonariusza państwowego na skutek wydania orzeczenia lub zarządzenia. Konieczną przesłanką stosowania art. 418 kc jest ustalenie, że przy wydaniu orzeczenia lub zarządzenia nastąpiło naruszenie prawa ścigane w trybie postępowania karnego lub dyscyplinarnego oraz że wina sprawcy została stwierdzona prawomocnym wyrokiem karnym lub orzeczeniem dyscyplinarnym albo uznana przez organ przełożony nad sprawcą.
W przedmiotowej sprawie przesłanki z art. 418 kc nie zachodzą gdyż nie zostało wydane orzeczenie karne ani dyscyplinarne ani winy nie stwierdził organ przełożony.
Nie ma więc podstaw do przyjęcia odpowiedzialności Skarbu Państwa z art. 418 kc a tym samym pozew podlega oddaleniu.
Na marginesie należy zauważyć, że strona powodowa dopiero w październiku 99 r. wystąpiła o cofnięcie koncesji, co wykluczało dostarczanie ciepła do obiektów i co uwzględniła też decyzja z dnia 23.XII.99. Nadto z końcem listopada 99 r. kończyła się dzierżawa kotłowni i sieci przez powoda, co pozwalało na przejście tego obiektu w ręce innego podmiotu i odbiorcy znaleźli alternatywne źródło dostawy ciepła.
Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że strona powodowa w sprawie zatwierdzenia taryfy dla ciepła, wezwana o uzupełnienie wniosku w kwietniu 99 r. nie zastosowała się do wezwania a wniosła o zawieszenie postępowania, co też uzyskała.-
Z powyższych względów Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo o zasądzenie dochodzonej kwoty od Skarbu Państwa - Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki.
1)W rzeczywistości wydane zostały dwie decyzje, gdyż z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu wystapiło dwóch odbiorców. Decyzje te wydane zostały w czasie, kiedy przedsiębiorstwo nie dysponowało już urządzeniami energetycznymi, działalnośc na tych urzadzeniach prowadził zaś inny podmiot. Dlatego sentencje tych urządzeniach prowadził zaś inny podmiot. Dlatego sentencje tych decyzji wskazano, iż w okresie obowiązywania umowy dzierżawy majątku, tj. do końca listopada 1999 r., na przedsiębiorstwie ciążył obowiązek dostarczania ciepła odbiorcom.
2)Zgodnie z tym przypisem, jeżeli działalność prowadzona w warunkach określonych w ust. 1 przynosi stratę , przedsiębiorstwu energetycznemu nalęży się pokrycie strat od Skarbu Państwa w wysokości ograniczonej do uzasadnionych kosztów działalności określonej w koncesji, przy zachowaniu należytej staranności. Natomiast ust. 1 w art. 40 stanowi, że prezes URE może nakazać przedsiębiorstwu energetycznemu, pomimo wygaśnięcia koncesji, dalsze prowadzenie działalności objętej koncesją przez okres nie dłuższy niż 2 lata, jeżeli wymaga tego interes społeczny.
tel. (22) 661 61 07,
faks: (22) 661 61 52,
e-mail: 
