Podstawy prawne:

Szczegółowe zasady przeprowadzania kontroli układów pomiarowych, dotrzymywania zawartych umów i prawidłowości rozliczeń przez przedsiębiorstwa energetyczne regulują przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 11 sierpnia 2000 r. w sprawie przeprowadzania kontroli przez przedsiębiorstwa energetyczne (Dz. U. z 2000 r., Nr 75, poz. 866).

Przez układ pomiarowy rozumie się gazomierze, liczniki energii elektrycznej lub ciepła albo inne przyrządy pomiarowe lub rozliczeniowo - pomiarowe wraz z układami połączeń między nimi, służące do pomiaru i rozliczeń zużycia paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła (§ 2 ww. rozporządzenia).

Celem przeprowadzanej u odbiorcy kontroli jest:

1. sprawdzenie prawidłowości eksploatacji i działania układów pomiarowych oraz rozliczeń zużycia paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła, w a przypadku stwierdzonych nieprawidłowości - wyjaśnienie przyczyn ich powstania;
2. ustalenie, czy miało miejsce pobieranie paliw lub energii bez zawarcia umowy albo z częściowym lub całkowitym pominięciem układu pomiarowego;
3. sprawdzenie dotrzymania warunków zawartej umowy, w szczególności zgodności sposobu wykorzystania paliw gazowych, energii elektrycznej i ciepła z warunkami określonymi w umowie (§ 3ww. rozporządzenia).

Przedsiębiorstwo energetyczne może przeprowadzić kontrolę:

1. nie tylko z własnej inicjatywy,
2. ale także na wniosek odbiorcy. Kontrolę na wniosek odbiorcy przedsiębiorstwo energetyczne przeprowadza w terminie 7 dni od dnia złożenia wniosku (§ 4 ww. rozporządzenia).

Zgodnie z przepisami ww. rozporządzenia kontrola musi być przeprowadzana przez upoważnionych przedstawicieli przedsiębiorstwa energetycznego, w zespole liczącym co najmniej dwie osoby, na podstawie imiennego upoważnienia wydanego przez przedsiębiorstwo energetyczne oraz legitymacji służbowych (§ 5 ww. rozporządzenia), przy czym przedsiębiorstwo energetyczne jest zobowiązane do prowadzenia ewidencji wydanych upoważnień oraz legitymacji, a także przeprowadzonych kontroli (§ 5 ust. 5 rozporządzenia).

Wejście na teren nieruchomości lub do pomieszczeń w celu przeprowadzenia kontroli oraz sama kontrola odbywa się w obecności odbiorcy bądź osób przez odbiorcę upoważnionych (§ 10 rozporządzenia). Należy zauważyć, że przepisy rozporządzenia nie wskazują, w jakiej formie (pisemnej czy ustnej) odbiorca upoważnia osobę do działania w jego imieniu.

Kontrolę przeprowadza się w dniach i godzinach pracy, obowiązujących u odbiorcy, w sposób nie zakłócający pracy. Kontrola w lokalu mieszkalnym może być przeprowadzona w godzinach od 7 do 20, z wyłączeniem dni wolnych od pracy (§ 7 rozporządzenia) w obecności odbiorcy lub osoby przez niego upoważnionej (§ 10 rozporządzenia).

W ramach kontroli odbiorca jest zobowiązany do:

1. zapewnienia dostępu do urządzeń technicznych oraz wglądu do dokumentów i materiałów mających związek z przeprowadzaną kontrolą,
2. udzielania kontrolującym wszelkich wyjaśnień (§ 8 pkt 1) rozporządzenia).

Kontrolujący mają natomiast prawo do:

1. wglądu do dokumentów i materiałów mających związek z przeprowadzaną kontrolą,
2. przeprowadzenia oględzin i prób układów pomiarowych,
3. przeprowadzenia niezbędnych przeglądów urządzeń, będących własnością przedsiębiorstwa energetycznego, wykonywania prac związanych z ich eksploatacją lub naprawą oraz badań i pomiarów (§ 8 pkt 2) rozporządzenia).

Po przeprowadzonej kontroli odbiorca lub osoba przez odbiorcę upoważniona, jest informowany przez kontrolujących o ustaleniach wskazujących na ujawnione w trakcie prowadzonej kontroli nieprawidłowości w eksploatacji układów pomiarowych i prowadzonych rozliczeniach (§ 12 rozporządzenia).

Z przeprowadzonej kontroli kontrolujący sporządzają protokół, w którym zamieszczają dokonane w trakcie kontroli ustalenia. Odbiorca otrzymuje jeden egzemplarz protokołu kontroli, drugi egzemplarz zachowują kontrolujący (§ 13 ust. 2 rozporządzenia)¹.

Protokół kontroli podpisują kontrolujący i odbiorca, a w razie jego nieobecności - osoba przez odbiorcę upoważniona (§ 15 ust. 1 rozporządzenia).

Trzeba zauważyć, że odbiorcy lub osobie przez niego upoważnionej przysługuje prawo zgłoszenia na piśmie, przed podpisaniem protokołu kontroli, w terminie 7 dni od otrzymania protokołu umotywowanych zastrzeżeń co do ustaleń zawartych w protokole (§ 14 ust. 1 i 2 rozporządzenia). Odbiorca może również odmówić podpisania protokołu kontroli, składając w terminie 7 dni roboczych od jego otrzymania pisemne wyjaśnienie przyczyn tej odmowy (§ 15 ust. 2 rozporządzenia).

W przypadku stwierdzenia w wyniku przeprowadzonej kontroli nieprawidłowości, właściwy organ przedsiębiorstwa energetycznego, w terminie 14 dni od dnia otrzymania protokołu kontroli, zawiadamia na piśmie odbiorcę lub osobę przez niego upoważnioną o terminie i sposobie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

Wszelkie ustalenia kontroli przeprowadzonej niezgodnie z przepisami wskazanego rozporządzenia nie mogą być zatem podstawą do obciążenia odbiorcy przewidzianymi w taryfie lub umowie sprzedaży energii opłatami.

Przykłady:

1. Protokół sporządzony np. przez elektromontera podczas odczytywania licznika może być jedynie sygnałem do rozpoczęcia procedury związanej z przeprowadzeniem kontroli, a nie jest kontrolą w rozumieniu przepisów ww. rozporządzenia.
2. Podstawą do obciążenia odbiorcy np. opłatą za zerwanie plomby legalizacyjnej może być zatem tylko protokół kontroli sporządzony zgodnie z wymogami przytoczonego rozporządzenia.
3. Pracownicy przedsiębiorstwa energetycznego nie mogą wejść na teren nieruchomości w celu przeprowadzenia kontroli pod nieobecność odbiorcy lub osoby przez niego upoważnionej.

Czytaj także:
Kto jest odbiorcą paliw i energii?

_____
¹ Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 11 sierpnia 2000 r. w sprawie przeprowadzania kontroli przez przedsiębiorstwa energetyczne zawiera wzór protokołu kontroli.