Spotkanie otworzył Wiceprezes Urzędu, Marek Woszczyk, a dyskusję prowadził Rzecznik Odbiorców Paliw i Energii. W spotkaniu udział wzięli przedstawiciele odbiorców będący jednocześnie zarządzającymi nieruchomościami wielolokalowymi, przedstawiciele przedsiębiorstw ciepłowniczych oraz przedstawiciele Ministerstwa Gospodarki i UOKiK, a także pracownicy URE.

Podczas warsztatów dyskutowano nad zasygnalizowanymi wcześniej problemami starając się wypracować takie procedury, które zmniejszą dokuczliwość w obsłudze zarówno konsumenta jak i odbiorcy ciepła.

Zgłoszone zagadnienia problemowe zostały omówione w trzech pakietach tematycznych dotyczących:

1. cen i stawek opłat w taryfach dla ciepła zatwierdzanych przez Prezesa URE,
2. umów zawieranych pomiędzy odbiorcą a przedsiębiorstwem ciepłowniczym,
3. rozliczania ciepła przez zarządzającego budynkiem.

Ceny i stawki opłat w taryfach dla ciepła zatwierdzanych przez Prezesa URE.
Przedstawiciele odbiorców postulowali możliwość uczestnictwa odbiorców w postępowaniach administracyjnych dotyczących zatwierdzania taryf ciepłowniczych. Przedstawiciele administracji rządowej wytłumaczyli, iż - przy aktualnym systemie regulacji rynków ciepła - nie ma możliwości dopuszczenia w jakiejkolwiek formie do udziału w takich postępowaniach odbiorców ciepła. Takie zdanie, co podkreślano, prezentowane było także w wyrokach sądów orzekających w rozstrzyganiu tego problemu. Poza tym podniesiono także trudności techniczne, które towarzyszyłyby sytuacji, w której odbiorcy ciepła uczestniczyliby w postępowaniu o zatwierdzenie taryfy dla ciepła.

W dyskusji podniesiono, że dokuczliwość takiej sytuacji można zmniejszyć przez prowadzenie transparentnych działań przez przedsiębiorstwa ciepłownicze. Przedstawianie uzasadnienia zmian taryfy dla ciepła pozwoliłoby zrozumieć zarówno odbiorcy, jak i konsumentowi ciepła, że z wniesionych opłat budowane jest bezpieczeństwo energetyczne, a koszty paliwa (ostatnio często wzrastające) to około połowa wszystkich kosztów wytwarzania i dostawy ciepła.

W dyskusji zostały wskazane - jako przykład dobrych, istniejących już praktyk - takie działania niektórych przedsiębiorstw ciepłowniczych jak:

• wcześniejsze powiadamianie - już na etapie złożenia wniosku o zatwierdzenie nowej taryfy dla ciepła - odbiorców o planowanych podwyżkach i o ich powodach,
• publikowanie w lokalnych środkach masowego przekazu informacji o zmianach cen i stawek w taryfach dla ciepła,.

Umowy zawierane pomiędzy odbiorcą a przedsiębiorstwem ciepłowniczym.
Co do czytelności umów i możliwości negocjacji ich zapisów, zebrane gremium było zgodne, iż z obu stron w większości przypadków spotykają się fachowcy otrzymujący za tę czynność wynagrodzenie. A więc leży w obowiązkach obu stron, staranne przygotowanie się do oceny swoich praw i obowiązków. Nie znalazło usprawiedliwienia także dyletanctwo niektórych odbiorców pełniących funkcję zarządzającego budynkiem w formie społecznej. Przyjęte obowiązki należy wypełniać, a brakującą wiedzę – uzupełniać.

Podobne zdanie mieli uczestnicy co do braku umiejętności formułowania regulaminów rozliczeń kosztów dostawy ciepła na poszczególnych mieszkańców w budynkach wielolokalowych. Jeżeli ktoś nie posiada wystarczających umiejętności i wiedzy pozwalającej na ukształtowanie przy pomocy regulaminu zasad rozliczeń – może wzór ogólny zakupić, za niewielką opłatą (istnieją na rynku oferty wzorów umów i wzory regulaminów, opracowane przez fachowców). Napiętnowane zostały przypadki braku wprowadzenia do stosowania regulaminu, ale wszyscy byli zgodni, że mieszkańcy należycie zapoznają się z regulaminem dopiero w przypadku poczucia krzywdy w związku z otrzymanym rachunkiem.

Najważniejszym chyba problemem podniesionym przez uczestników w tym pakiecie tematycznym był kłopot wynikający z możliwości, jaką daje zapis w umowach sprzedaży ciepła, regulujący możliwość dokonywania zmian zamówionej mocy cieplnej. Z jednej strony działania proekologiczne, oraz te ukierunkowanie na efektywność energetyczną, narzucają często stosowaną, zwłaszcza w starszych budynkach, termomodernizację, co pozwala na zmniejszenie opłat stałych związanych z zamówioną mocą cieplną. Z drugiej zaś strony – przedsiębiorstwo z powodu ogólnego zmniejszania mocy zamówionej ponosi straty. Infrastruktura przygotowana do przenoszenia większych mocy pozostaje. Koszty posiadania przewymiarowanej sieci nie są rekompensowane w opłatach stałych wnoszonych przez odbiorców. Często powstają konflikty na tle zasadności dokonywanych ograniczeń mocy zamówionej. Obowiązujące od jesieni 2006 r. rozporządzenie taryfowe dla ciepła –rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 9 października 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń z tytułu zaopatrzenia w ciepło (Dz. U. z 2006 r. Nr 193 poz. 1423) – w § 40 ust. 4 dopuszcza w przypadkach powstania sporu w sprawie ustalenia wielkości zamówionej mocy cieplnej, wykonanie audytu i zgodnie z ust. 5, obciążenie kosztami audytu odbiorcy, w przypadku zaniżenia prze niego wielkości zamówionej mocy cieplnej. Jednak tego rodzaju działania, jako ostateczne, nie zawsze są stosowane przez przedsiębiorstwa. Ze strony przedstawicieli przedsiębiorstw ciepłowniczych podano przykłady odstępowania od możliwości rozwiązań radykalnych. Obecny na spotkaniu prezes jednego z przedsiębiorstw podzielił się następującymi refleksjami dotyczącymi przypadków zaniżania wartości mocy zamówionej:

• konieczne jest uświadomienie skutków niezasadnego zmniejszenia mocy zamówionej – brak właściwego komfortu cieplnego oraz sukcesywne zwiększanie się opłat w związku z koniecznością pokrycia wszystkich kosztów przedsiębiorstwa uznanych za uzasadnione (do takich kosztów na pewno należy utrzymanie całej wykorzystywanej, nawet przewymiarowanej infrastruktury) przez odbiorców ciepła, a w efekcie końcowym, przez konsumentów ciepła,
• wydawana jest w tym przedsiębiorstwie, co do zasady, zgoda na zmniejszenie zamówionej mocy bez powoływania audytu, lecz z maksymalną dbałością o zmniejszenie przepływu nośnika, zgodnie z zamówieniem, co rodzi pierwszy z opisanych powyżej skutków,
• w przeważającej liczbie przypadków następuje powrót do rozsądnej (zgodnej z zapotrzebowaniem budynku) wielkości mocy zamówionej.

Jako dobrą praktykę przedsiębiorstw ciepłowniczych należy przyjąć, że przedsiębiorstwa wnioski o zmniejszeniu mocy realizują bez wymagania wykonywania audytu, jednakże po uprzedzeniu odbiorcy o negatywnych skutkach takiej zmiany. Audyt wymagany byłby jedynie w przypadkach drastycznych obniżeń mocy, która - wg oceny przedsiębiorstwa - doprowadzi do niedogrzewania obiektu.

Rozliczanie ciepła przez zarządzającego budynkiem.
Sfera rozliczeń zawsze rodziła problemy, a te z kolei konflikty, rozgoryczenie, frustracje. Niestety, co zostało powiedziane wprost – fizyka i ekonomia nie znają uczuć. Dotychczasowe sposoby podziału kosztów ciepła stosowane przez właścicieli i zarządców budynków zawsze budzą sprzeciw części lokatorów, konsumentów ciepła. Inne media są łatwiejsze do zmierzenia. W innych mediach mierzy się dostawę, co pokrywa się prawie idealnie z ich zużyciem. Przy cieple, niezależnie od metody podziału kosztów, istnieją straty spowodowane przenikaniem ciepła przez przegrody budowlane, co powoduje trudność w ocenie faktycznie zużytego ciepła. Uczestnicy spotkania wskazywali, iż możliwości techniczne być może wyprzedziły normy prawne obecnie obowiązujące, a więc art. 45 a) – ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625 z późn. zm.) należałoby zmienić tak, aby określić warunki, na jakich możliwe będzie indywidualne rozliczanie konsumenta – mieszkańca w budynku wielolokalowymi. Podniesione zostało także, iż właściwym pomiarem ciepła zużywanego przez konsumenta byłoby zastosowanie urządzeń obliczających skutek ogrzewania, co dobrze określa pojecie „komfortu cieplnego”. W takim przypadku nie istotne jest skąd zostało dostarczone ciepło do konsumenta (z grzejnika czy przenikając przez przegrody budowlane od sąsiada), nie istotne jest położenie lokalu, przez co zbędne jest określanie współczynników korygujących.

Odbiorcy przedstawiając problemy podkreślali, iż opisane powyżej sytuacje rodzą podstawowy problem ogólny – zatory płatnicze. Dodatkowo, na zarządzających są nakładane sumujące się inne, nie wynikające z zaopatrzenia w ciepło, obciążenia finansowe. Związane są one z obowiązkiem dbałości o właściwe zabezpieczenie stanu technicznego, bezpieczeństwa i ochrony p.poż. budynku. Zdaniem uczestników obciążenia te są często nadmierne. Tego rodzaju sytuacja zmusza do przenoszenia poprzez zarządy nieruchomości wymaganych opłat na lokatorów, którzy są faktycznymi płatnikami i to ich dotyczą powyższe obciążenia.

W jednej z wypowiedzi można było odczytać dramatyzm, z którym uczestnik przewiduje wraz z wzrostem obciążeń finansowych, zaostrzenie reakcji społecznej, co może przyjąć formę nasilenia się protestów różnych organizacji.

Podsumowując spotkanie Rzecznik Odbiorców Paliw i Energii zauważył, że dobrze, jeżeli dyskusja o problemach kończy się choćby minimalnym ustaleniem pozwalającym na zredukowanie kłopotów. Wydaje się, że na tych warsztatach doszło do takiego porozumienia pomiędzy przedstawicielami odbiorców a przedstawicielami przedsiębiorstw ciepłowniczych. Obiecano sobie transparentność działań, informowanie dostatecznie wcześnie o zmianach taryf dla ciepła i ich powodach oraz ograniczenie radykalnych działań. Zostały przekazane wzajemnie kontakty telefoniczne i mailowe. Duże zainteresowanie wzbudziła akcja Izby Gospodarczej Ciepłownictwo Polskie (IGCP) mająca na celu promowanie ciepła systemowego. Należy mieć nadzieję, iż inne przedsiębiorstwa ciepłownicze (nie zrzeszone w IGCP), też będą przyjmować „dobre praktyki” zaproponowane w Strefie Odbiorcy, do czego serdecznie zachęca Prezes URE zapraszając na kolejne spotkania, o których informacje będą zamieszczane na stronie internetowej URE.

Kolejne spotkania w ramach grup tematycznych odbędą się 5 marca w siedzibie Południowo - Zachodniego Oddziału Terenowego URE we Wrocławiu oraz 2 kwietnia w Katowicach, w siedzibie Południowego Oddziału Terenowego URE.