Zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy – Prawo energetyczne, Prezes URE może zwolnić przedsiębiorstwo energetyczne z obowiązku przedkładania taryf do zatwierdzenia, jeżeli stwierdzi, że w zakresie objętym taryfą działa ono w warunkach konkurencji, albo cofnąć udzielone zwolnienie w przypadku ustania warunków uzasadniających zwolnienie. Podstawowym warunkiem zwolnienia przedsiębiorstwa z obowiązku przedstawienia taryf do zatwierdzenia jest więc ustalenie, czy działała ono we wspomnianych warunkach konkurencji, taki też był kierunek prowadzonych przez Prezesa URE postępowań. W prowadzonych na wniosek przedsiębiorstw energetycznych postępowaniach o zwolnienie z obowiązku przedkładania taryf do zatwierdzenia do oceny, czy dane przedsiębiorstwo działało na rynku konkurencyjnym, były wykorzystywane wskazane obecnie bezpośrednio w ustawie kryteria uznania działania danego podmiotu we wspomnianych warunkach konkrecji. Tym samym badano w postępowaniu dowodowym takie cechy rynku, jak:
- liczbą uczestników i wielkość ich udziałów w rynku,
- przejrzystość struktur i zasad funkcjonowania rynku,
- istnienie barier dostępu do rynku,
- równoprawne traktowanie uczestników rynku,
- dostęp do informacji rynkowej,
- skuteczność kontroli i zabezpieczeń przed wykorzystaniem pozycji ograniczającej konkurencję,
- dostępność do wysoko wydajnych technologii.

W 2004 r. Prezes URE rozpatrzył dwa wnioski indywidualne o zwolnieniu z obowiązku przedkładania do zatwierdzenia taryfy dla energii elektrycznej i gazu. Jeden z tych wniosków został złożony przez przedsiębiorstwo energetyczne dla którego działalność energetyczna stanowiła tylko działalność „dodatkową”, drugi przez przedsiębiorstwo zajmujące się obrotem gazem.

Postępowania w obu sprawach zostały umorzone.

W odniesieniu do przedsiębiorstwa gazowniczego, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, postępowanie zostało umorzone na wniosek strony, która uznała, że nie jest w stanie sprostać wymogom zawartym w art. 49 ustawy – Prawo energetyczne. Po wyjaśnieniu całości stanu prawnego oraz przedstawieniu przez Urząd warunków wynikających z przepisów prawa, jakie musi spełniać przedsiębiorstwo energetyczne, aby zostać zwolnione z obowiązku przedstawiania taryf do zatwierdzenia, przedsiębiorca doszedł do wniosku, że nie spełnia wymogów działania w warunkach konkurencji. Jednocześnie zwrócił uwagę, że przepisy ustawy – Prawo energetyczne, powinny zostać liberalizowane, ponieważ w sektorze gazowniczym jest je bardzo trudno spełnić, a w zasadzie spełnienie ich jest niemożliwe. Przedsiębiorstwo nie było w stanie przedstawić dokumentów potwierdzających fakt, że prowadzi działalność w warunkach konkurencji. Natomiast sama rezygnacja z ubiegania się o zwolnienie z obowiązku przedstawienia taryf do zatwierdzenia była także równoznaczna z zaprzestaniem wykonywania działalności w zakresie obrotu gazem.

Drugi rozpoznany wniosek dotyczył zwolnienia kopalni z obowiązku przedstawiania taryfy dla energii elektrycznej do zatwierdzenia. Ponieważ sam wniosek był nieprecyzyjny, Prezes URE wezwał stronę postępowania do sprecyzowania przedmiotu żądania. Po uzupełnieniu wniosku przez stronę postępowania okazało się, że wnosi ona o zwolnienie z obowiązku przedstawiania taryf do zatwierdzenia za okresy historyczne (przed 20 maja 2002 r. oraz za okres od 20 maja 2002 r. do 1 września 2004 r.), a więc za okresy, w których prowadziła działalność bez wymaganej prawem taryfy. Zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy – Prawo energetyczne, zwolnienie z obowiązku przedstawiania taryf do zatwierdzenia dotyczy określonej części działalności, w zakresie, w jakim działalność ta prowadzona jest na rynku konkurencyjnym (art. 49 ust. 2). Zwolnienie może zostać dokonane z urzędu lub na wniosek strony. Jednakże zwolnienie jest dokonywane „na przyszłość”, a więc od dnia wydania decyzji administracyjnej w tej sprawie i jest skuteczne od dnia jej uprawomocnienia się. Nie ma żadnych podstaw prawnych do wydania decyzji z mocą wsteczną, o co wnosił przedsiębiorca. Tym bardziej nie było podstaw prawnych do zwolnienia z obowiązku przedstawiania taryf do zatwierdzenia jedynie po to, aby mógł on uniknąć ewentualnej odpowiedzialności za prowadzenie działalności bez wymaganej prawem taryfy.

W 2005 r. Prezes URE rozpatrzył jeden indywidualny wniosek o zwolnienie z obowiązku przedstawienia taryf dla energii elektrycznej do zatwierdzenia. Postępowanie w tej sprawie zostało umorzone na wniosek zainteresowanego, ponieważ po wezwaniu wnioskodawcy przez organ do wykazania, że działa on w ustawowo określonych warunkach konkurencji, zwrócił się on z wnioskiem o umorzenie postępowania.