W art. 3 ust. 5 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z 26 czerwca 2003 r. dotyczącej wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej i uchylającej Dyrektywę 96/92/WE (2003/54/WE) oraz w art. 3 ust. 3 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z 26 czerwca 2003 r. dotyczącej wspólnych zasad rynku wewnętrznego gazu ziemnego i uchylającej Dyrektywę 98/30/WE (2003/55/WE),postanowiono, że „Państwa członkowskie podejmują właściwe kroki dla ochrony odbiorców końcowych, w szczególności zapewniają wprowadzenie odpowiednich zabezpieczeń chroniących słabych odbiorców, łącznie ze środkami pomagającymi tym odbiorcom uniknąć odłączenia od sieci.”¹⁾

Nałożenie takiego obowiązku na państwa członkowskie Unii Europejskiej nie oznacza, że przedsiębiorstwa energetyczne nie mogą wprowadzić własnych form pomocy odbiorcom wrażliwym społecznie (ang. vulnerable customers) w celu uniknięcia odłączenia ich od sieci elektrycznej czy gazowej.

Nie oczekuje się od przedsiębiorstw energetycznych działalności filantropijnej. Są to bowiem spółki prawa handlowego, działające na podstawie kodeksu handlowego i nie mogą działać na własną szkodę.

Oczekiwać można jednak podjęcia rozsądnych działań w celu minimalizowania kosztów wynikających z tytułu wstrzymania dostaw przy jednoczesnej pomocy odbiorcom wrażliwym w celu uniknięcia odłączenia od sieci. Takie działania przynoszą dochód w postaci opłaconych rachunków, oszczędności w postaci obniżenia kosztów windykacji oraz kosztów technicznych odłączeń a także ponownych przyłączeń. Rachunek zapłacony w późniejszym terminie, lub przez pomoc społeczną nie zwiększa strat przedsiębiorstwa lecz je minimalizuje, dodatkowo zwiększa zaufanie odbiorcy do przedsiębiorstwa energetycznego. Pomagając odbiorcom w gospodarstwach domowych, przedsiębiorstwo energetyczne zmniejsza ryzyko nielegalnego poboru energii. Bezwzględna windykacja należności jest o wiele droższa niż dobrowolna spłata zadłużenia przez dłużnika, nawet kosztem rozłożenia spłaty na raty bądź umorzenia odsetek.

Niezaprzeczalnym atutem podejmowanych działań społecznych jest kształtowanie wizerunku przedsiębiorstwa energetycznego jako odpowiedzialnego społecznie partnera. W związku z powyższym w naszej opinii wprowadzenie programów ochrony odbiorców wrażliwych społecznie jest opłacalne zarówno ze względów ekonomicznych, jak i budowania wizerunku firmy zaangażowanej społecznie.

Jesteśmy przekonani, że w tym przypadku ekonomia splata się z działalnością społeczną spółek energetycznych, np. w ramach CSR (ang. Corporate Social Responsibility)²⁾.

W ramach prac, powołanego w ubiegłym roku przez Prezesa URE Zespołu do spraw Badania Odbiorców Wrażliwych Społecznie, 21 przedsiębiorstw energetycznych (14 energetycznych – obrotu i 7 spółek gazowniczych) zostało poproszonych o przedstawienie informacji o programach, których celem jest pomoc odbiorcom wrażliwym społecznie w uniknięciu odłączenia³⁾.

Wraz ze zmianami organizacyjnymi na rynku gazu okazało się, że operatorzy gazowego systemu dystrybucyjnego nie prowadzą rozliczeń z odbiorcami w gospodarstwach domowych, świadczą jedynie fizycznie usługi dystrybucji. Rozliczenia ze wszystkimi odbiorcami gazu prowadzi przedsiębiorstwo PGNiG SA, które na rynku gazu może podejmować działania na rzecz ochrony odbiorców wrażliwych społecznie.

Przedsiębiorstwa energetyczne wskazywały na różnorodne działania podejmowane w ramach pomocy odbiorcom. W ich opinii ochrona odbiorców przejawia się w: sposobie kalkulacji taryf dla grupy taryfowej G; dostarczaniu informacji o cenach i stawkach opłat zatwierdzonych w taryfach; obniżeniu opłat stałych dla grup odbiorców o niewielkim poborze energii; możliwości obniżenia opłat ponoszonych przez odbiorców poprzez programy pomagające obniżyć koszty działania spółki; nie wstrzymywaniu dostaw energii odbiorcom instytucjonalnym w sytuacji, gdy wiązałoby się to równocześnie z niemożliwością korzystania z energii przez gospodarstwa domowe; Instrukcji Ruchu i Eksploatacji Sieci – w procedurze zmiany sprzedawcy; sposobie zawierania i formułowania umów – zgodnych z załącznikiem A do Dyrektywy 2003/55/WE; Zintegrowanym Systemie Zarządzania Jakością – w oparciu o wymagania norm PN-EN ISO, który zapewnia przejrzystość ogólnych zasad i warunków umownych oraz jednolity dla wszystkich odbiorców system rozpatrywania reklamacji i rozstrzygania sporów; procedurach SUD – Sprzedaży Usługi Dystrybucyjnej, składającej się z wydawania warunków przyłączenia i zawierania umów o przyłączenie; gwarantowaniu pełnego zakresu informacji odnośnie obsługi odbiorców (strona internetowa, biura obsługi klienta, linie telefoniczne, komunikaty zamieszczane w prasie).

Z przekazanych informacji wynika jednak, że tylko nieliczne spółki podjęły działania zmierzające do udzielenia pomocy odbiorcom wrażliwym społecznie w celu uniknięcia odłączenia ich od sieci, przy czym nie postrzegały one tych działań w kategorii przyjętego przez spółkę programu.

Niektóre z nich uzasadniały brak opracowania i przyjęcia programu pomocy odbiorcom wrażliwym społecznie przed wstrzymaniem dostaw interpretacją ww. dyrektyw. Według nich obowiązek ten spoczywa na Państwie a nie na przedsiębiorstwie energetycznym. Zastanawiający jest jednak fakt, że opinie taką wyraziły spółki państwowe, bowiem dwie spółki sprywatyzowane mają szeroko zakrojony katalog działań na rzecz tych grup odbiorców.

 

 

Formy ochrony odbiorców wrażliwych społecznie

 

Przedstawiamy stosowane obecnie przez przedsiębiorstwa energetyczne działania pomagające odbiorcom wrażliwym społecznie uniknąć odłączenia od sieci, które – w naszej ocenie – mogą zapoczątkować tworzenie „kodeksu dobrych praktyk” w tej mierze.

 

1.     W przypadku odbiorców, którzy mają przejściowe lub cykliczne kłopoty z terminowym opłacaniem rachunków, stosuje się rozłożenie na raty zaległych płatności.

W jednej ze spółek ilość rat uzależniona jest od kwoty zaległości i możliwa jest jej spłata w kilku ratach. Spłata należności została w tej spółce sformalizowana, poprzez przyjęcie wewnętrznych procedur postępowania przy negocjowaniu z odbiorcą terminów spłaty należności oraz poprzez podpisanie przez odbiorcę zobowiązania do spłaty należności, wraz z odsetkami, przy jednoczesnym terminowym regulowaniu należności bieżących. Brak wywiązania się z przyjętego zobowiązania może skutkować wstrzymaniem dostaw energii.

Dla odbiorców, którzy płacą rachunki regularnie, a znaleźli się w sytuacji przejściowych trudności finansowych, istnieje możliwość złożenia wniosku o rozłożenie płatności na raty poprzez skorzystanie z całodobowej linii telefonicznej oraz w biurze obsługi klienta.

2.     W sytuacjach, gdy odbiorca nie może tymczasowo regulować w terminie należności za pobraną energię,istnieje możliwość prolongaty terminu płatności,na wniosek odbiorcy.

3.      Odstąpienie od naliczania odsetek za nieterminowe wniesienie opłaty, zaniechanie naliczania odsetek przez pewien okres czy przyjęcie w miejsce ustawowych odsetek umownych odsetek o określonej wartości, pozwala uniknąć kumulacji zadłużenia.

W spółkach zostały przyjęte w tym zakresie sformalizowane procedury działania. W jednej z nich – możliwość taką zawarto w opracowanym projekcie pomocy, w innych – przyjęto wewnętrzną procedurę postępowania w takich przypadkach, wskazującą na zindywidualizowane podejmowanie decyzji w sprawie umorzenia odsetek, gdzie istotną rolę odgrywa aktualna sytuacja odbiorcy.

4.     W skrajnych przypadkach zaległe należności są umarzane. W jednej ze spółek ma to miejsce w przypadku samotnych matek, niepełnosprawnych czy też instytucji charytatywnych. W tej spółce przyjęto wewnętrzną procedurę postępowania w przypadku całkowitego lub częściowego umorzenia należności. Umorzenie części należności może nastąpić według zasad przyjętych w tej spółce, pod warunkiem jednorazowej spłaty pozostałej kwoty należności.

Sformalizowane procedury, przekazane przez inną ze spółek, pokazują w jaki sposób można pomóc odbiorcy w celu uniknięcia odłączenia od sieci. I tak:

-          O wyborze formy zabezpieczenia należności decyduje kierownik jednostki, na podstawie analizy wysokości zadłużenia odbiorcy oraz wywiązywania się z dotychczasowych zobowiązań a także obecnej jego sytuacji ekonomicznej. W przypadku wątpliwości – decyzja podlega dalszym uzgodnieniom.

-          Zawarcie Ugody z Odbiorcą na spłatę zaległych należności stosowane jest w przypadku odbiorców, którzy: wywiązywali się terminowo ze wszystkich dotychczasowych zobowiązań, kwota należności nie przekracza ustalonej kwoty, wskazano ilość rat spłaty długu, przy czym spłata całości długu musi nastąpić w ciągu wskazanej liczby miesięcy od daty podpisania ugody, a dług nie jest starszy niż ustalona liczba miesięcy.

-          Wystąpienie odbiorcy o rozłożenie płatności należności na raty powinno zostać złożone w formie pisemnego podania o zawarcie ugody. Podanie to powinno zawierać: potwierdzenie i uznanie kwoty długu oraz propozycję co do ilości i wysokości rat, w których spłaci on dług.

-          Jeżeli odbiorca wystąpi o przesunięcie terminu płatności faktury lub o rozłożenie należności na raty przed upływem terminu płatności faktury, to wówczas można przesunąć termin płatności faktury w zakresie zgodnym z pełnomocnictwem posiadanym przez kierownika jednostki. Przesunięcie terminu płatności można zastosować wyłącznie: na wniosek odbiorcy, gdy reklamacja odbiorcy jest zasadna lub w wyjątkowych przypadkach, za zgodą kierownika jednostki. W przypadku przesunięcia terminu płatności nie nalicza się odsetek za zwłokę.

-          Jeżeli odbiorca wystąpi o przesunięcie terminu płatności faktury lub o rozłożenie należności na raty po upływie terminu płatności faktury, to wówczas można zawrzeć Ugodę na późniejszą spłatę należności w terminie maksymalnie np. do sześciu miesięcy, w zakresie zgodnym z pełnomocnictwem posiadanym przez kierownika jednostki. W przypadku konieczności zawarcia Ugody przekraczającej zakres pełnomocnictwa, kierownik przekazuje wniosek odbiorcy, wraz z dokumentami i niezbędnymi informacjami, do właściwej komórki.

-          Jeżeli po otrzymaniu Wezwania do Zapłaty, odbiorca wystąpi o rozłożenie płatności na raty bądź przesunięcie terminu płatności, kierownik jednostki może zdecydować o podpisaniu Ugody, w zakresie zgodnym z posiadanymi pełnomocnictwami.

-          W przypadku konieczności zawarcia Ugody przekraczającej zakres pełnomocnictwa, kierownik przekazuje wniosek odbiorcy, wraz z dokumentami i niezbędnymi informacjami, do właściwej komórki.

-          W przypadku umorzenia należności, odbiorca składa, według opracowanego wzoru, „Oświadczenie o przyjęciu zwolnienia z długu”. Umorzenie należności uzasadniają m.in.: wyjątkowe okoliczności losowe oraz uzasadnione wyjątkowe okoliczności związane ze względami społecznymi. Należności umarzane są na podstawie decyzji, zgodnie z opracowanym wzorem. Kompetencje do umorzenia należności posiadają: dyrektor oddziału; zarząd spółki, zgromadzenie wspólników – do ustalonej kwoty, przypadającej na jednego odbiorcę w roku rozrachunkowym.

-          Szczególnym przypadkiem Ugody, do którego dochodzi na wniosek odbiorcy jest Układ, zawierany w ramach postępowania układowego, pod nadzorem sądu, którego istotą jest co do zasady zobowiązanie odbiorcy do uregulowania swoich zobowiązań w zamian za zgodę wyrażoną przez wierzycieli na rozłożenie wierzytelności na raty (np. 12 – 24 miesięcy) przy jednoczesnej jej redukcji, np. o 40%.

5.     Wstrzymanie windykacji. Ma miejsce wówczas, w jednej ze spółek, gdy windykator stwierdzi, że osoby zastane w lokalu żyją w warunkach uzasadniających zwłokę w płatnościach lub znajdują się w ciężkiej sytuacji. W takich przypadkach wstrzymuje się windykację należności i pozostawia się dodatkowe upomnienie. Inna spółka, w ustalonych zasadach współpracy z ośrodkiem pomocy społecznej, zobowiązała się do nie prowadzenia windykacji w stosunku do odbiorców, w czasie, gdy są pod opieką ośrodka.

6.     Sformalizowane „Zasady udzielania darowizn”, przyjęte uchwałą zarządu spółki, dają możliwość udzielenia pomocy w formie darowizn, skierowanych do pracowników (także byłych) oraz członków ich rodzin, którzy znaleźli się w sytuacji zagrożenia życia lub są osobami przewlekle chorymi.

7.     Odstąpienie od wstrzymania dostaw energii w okresie przedświątecznym i w trakcie samych świąt, jak również w piątki. Decyzję w tej sprawie podejmuje dyrektor wskazanej komórki organizacyjnej.

8.     Dostawy energii są warunkowo wznawiane,pomimo braku spłaty zaległych należności, w nagłych przypadkach lub w przypadkach szczególnie uzasadnionych, np. chorobą lub obecnością małych dzieci.

9.      Odbiorcy, którym została już wstrzymana dostawa energii, zwalniani są z kosztów ponownego wznowienia, szczególnie w przypadkach, gdy ta opłata przekracza ich możliwości finansowe.

10.    Instalowanie przedpłatowego układu pomiarowo-rozliczeniowego, tzw. licznika przedpłatowego,prowadzi do nabywania przez odbiorcę umiejętności oszczędnego gospodarowania energią elektryczną, a także posiadanymi środkami finansowymi, poprzez kontrolowanie ponoszonych kosztów związanych z poborem energii orazzapobiega zwiększaniu się zadłużenia, które w konsekwencji mogłoby doprowadzić do wstrzymania dostaw. W jednej ze spółek możliwość taką zawarto w opracowanym projekcie pomocy, o czym poniżej.

11.              Współpraca z Miejskimi Ośrodkami Pomocy Społecznej (OPS) i Miejskimi Ośrodkami Pomocy Rodzinie (OPR).

1)      Na terenie działania jednej ze spółek, odbiorcy energii elektrycznej wrażliwi społecznie, typowani są przez OPS i OPR. W znacznej większości dotyczy to odbiorców, którzy w chwili objęcia pomocą posiadają zadłużenie z tytułu nieuregulowanych płatności za pobraną energię.

W spółce tej, współpracującej z dziewięcioma ośrodkami, opracowano dla potrzeb pomocy odbiorcom wrażliwym społecznie formalne procedury. Na specjalnym druku odbiorca zwraca się do spółki z wnioskiem o objęcie go projektem pomocy. Odbiorca, już podczas składania wniosku, zobowiązuje się do podpisania umowy na licznik przedpłatowyna dostawę i sprzedaż energii oraz do spłaty zadłużenia przy współpracy z ośrodkiem pomocy społecznej. Określa także możliwości uregulowania przez siebie zadłużenia, poprzez wskazanie, czy oczekuje on pomocy w uregulowaniu całości lub części zadłużenia czy też nie naliczaniu odsetek za zwłokę. Spółka zobowiązuje się natomiast do nie pobierania odsetek za zwłokę. Po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku odbiorcy przez spółkę, następuje formalne podpisanie porozumienia o uczestnictwie odbiorcy w projekcie pomocy. W tym porozumieniu bierze aktywny udział OPS, który po przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym wyraża zgodę na udzielenie pomocy z zasiłku celowego na spłatę zadłużenia, na montaż licznika przedpłatowego czy na zakup karty przedpłatowej, ze wskazaniem kwoty miesięcznej oraz ilości miesięcy udzielanej pomocy. Za zgodą odbiorcy, OPS przelewa następnie część zasiłków bezpośrednio na konto spółki. Porozumienie takie zawierane jest z odbiorcą na czas ograniczony lub nieograniczony, w zależności od przeprowadzonych uzgodnień.

2)      W innej spółce ma także miejsce stała współpraca z OPS, w zakresie związanym z pokryciem należności za dostarczoną energię, osobom będącym pod opieką OPS. Spółka choć nie posiada zawartych z OPS umów czy też porozumień, które regulowałyby formalnie współpracę, to jednak opracowała wewnętrzną procedurę w stosunku do odbiorców korzystających lub ubiegających się o pomoc z OPS. Analiza tej procedury wskazuje na stałe kontakty pracowników spółki (pisemne, telefoniczne) z OPS w indywidualnych przypadkach.

3)      W kolejnej spółce, współpraca z OPS ma charakter inicjatywy lokalnej poszczególnych biur obsługi klienta. Charakteryzuje je indywidualne podejście do każdej sytuacji. Gdy w imieniu podopiecznego występuje do spółki OPS, podejmowane są wszelkie możliwe działania zmierzające do kontynuowania dostaw energii. W szczególnie trudnych przypadkach OPS informowane są o trudnej sytuacji odbiorcy oraz wspólnie podejmowane są działania, mające na celu rozwiązanie problemów związanych z płatnościami.

4)      Z kolei inna spółka, będąc świadoma społecznej odpowiedzialności, przekazuje część wypracowanych przez siebie środków finansowych, tytułem darowizn, dla OPS oraz OPR. Spółka przyjęła zasadę, że to właśnie te instytucje najtrafniej identyfikują potrzeby swoich podopiecznych i jednocześnie potrafią najbardziej efektywnie wykorzystać otrzymane środki.

5)      Inna spółka nie ma zawartego porozumienia z instytucjami pomocy społecznej. Ma jednak świadomość, że OPS niejednokrotnie udzielają wsparcia finansowego odbiorcom spółki i dokonują wpłat, regulując rachunki zadłużonych odbiorców. Realizacja tej pomocy odbywa się na zasadzie porozumienia odbiorcy z OPS.

 

W konkluzji można stwierdzić, że spółki stosują bardzo zindywidualizowane podejście do form i zakresu udzielanej pomocy, która uzależniona jest od aktualnej sytuacji indywidualnego odbiorcy, co wydaje się podejściem jak najbardziej uzasadnionym. Odbiorca może zatem uzyskać pomoc pochodzącą od samej spółki, której ona ponosi koszty, i od spółki współdziałającej z ośrodkami pomocy społecznej – co jest świadczeniem Państwa udzielanym w ramach pomocy społecznej.

           

Ilość i wartość udzielonej pomocy w 2007 r. przez cztery przedsiębiorstwa energetyczne

 

Brak jest dokładnych danych liczbowych w przedsiębiorstwach energetycznych, dotyczących liczby gospodarstw domowych objętych pomocą społeczną oraz w zakresie wielkości udzielonej pomocy. Można przypuszczać, że także z przyczyn niezależnych od tych przedsiębiorstw. Jedno z nich przyznało, że dotychczas nie było konieczności prowadzenia wyodrębnionych statystyk w zakresie udzielanej przez OPS pomocy.

Obok opłacania przez OPS rachunków odbiorców bezpośrednio przedsiębiorstwom energetycznym, częstą praktyką stosowaną przez OPS jest przekazywanie pieniędzy bezpośrednio odbiorcom, co uniemożliwia przedsiębiorstwom energetycznym dokładne określenie wielkości udzielonej pomocy. Można przypuszczać, że działania realizowane na rzecz odbiorców wrażliwych społecznie, skądinąd godne naśladowania dla innych, prowadzone są często bez kompleksowego i programowego widzenia problemu społecznej odpowiedzialności firmy wpisanej w jej misję. Z tej też przyczyny przedstawienie dokładnych danych o skali udzielonej pomocy stwarza trudności. Wynikają one przede wszystkim, w naszej opinii, z braku prowadzenia statystycznej bazy informacji przez przedsiębiorstwa energetyczne.

Przedstawione poniżej dane mają charakter jedynie poglądowy i przybliżają skalę zjawiska, która w każdej spółce jest inna. Przekazane nam dane nie dają się zagregować, z uwagi na ich nieporównywalność i cząstkowość.

 

Przedsiębiorstwo	Liczba adresatów udzielonej pomocy	Szacunkowa wartość pomocy [zł]	Forma pomocy
Spółka A*	7 069	ponad 780 tys.	Należności odbiorców uregulowane przez OPS i MOPS
Spółka B	25	ponad 80 tys.	Darowizny przekazane do stowarzyszeń, fundacji i MOPS
Spółka C**	2 000	brak danych	Należności odbiorców uregulowane przez OPS i MOPS
Spółka D	44 834	ponad 4 mln	Pomoc z OPS, umorzenia, zwolnienia z kosztów podłączenia, rozłożenia na raty

* Dane dotyczą jedynie dwóch z wielu obsługiwanych obszarów.

** Liczba klientów dotyczy okresu 2002-2007.

 

Jest prawdopodobne, że spółki, które nie wskazały na posiadanie programów pomocy odbiorcom wrażliwym społecznie, prowadzą jednak takie działania, np. w formie rozłożenia spłaty należności na raty czy też instalowania licznika przedpłatowego, tylko ich nie przedstawiły. Tym samym, forma i zakres udzielanej pomocy byłyby znacznie większe, niż zostało to nam obecnie zaprezentowane.

 

CSR przedsiębiorstw energetycznych

 

Przedsiębiorstwa energetyczne podejmują wiele działań w kierunku kształtowania pozytywnego własnego wizerunku na rynku lokalnym. Ich celem nie jest bezpośrednia pomoc odbiorcom wrażliwym społecznie lecz, np. edukacja odbiorcy w zakresie efektywnego wykorzystywania energii. Przedsiębiorstwa te prowadzą również szeroką działalność dobroczynną.

I choć same przedsiębiorstwa energetyczne nie powiedziały wprost, że podejmowane przez nie działania w zakresie ochrony odbiorców, w tym odbiorców wrażliwych społecznie, są w ramach CSR, to jednak ich analiza tego dowodzi. W naszej ocenie, działania te wpisują się w nurt CSR. I tak, na przykład:

1. Analiza strony internetowej spółki RWE Stoen SA wskazuje, że prowadzi ona, zgodnie z przyjętą filozofią, także działalność społeczną realizowaną poprzez utworzoną Fundację RWE Stoen.

Prowadzone są programy społeczne dla dzieci mieszkających w Warszawie. Akcja Bezpieczna Energia RWE Stoen – to program edukacyjny prowadzony z myślą o sześciolatkach i uczniach I klas podstawowych, którego celem jest przekazanie wiedzy na temat korzystania z elektryczności i bezpiecznego obchodzenia się z nią. Program Orliki RWE Stoen – wspiera i pomaga świetnie zapowiadającym się młodym piłkarzom z rocznika 96, pochodzącym z ubogich rodzin.

Spółka ponadto prowadzi długofalową kampanię społeczną pn. „Świadoma Energia RWE Stoen”, której celem jest edukacja w zakresie racjonalnego korzystania z energii elektrycznej i promowanie idei oszczędności energii. „Przewodniki domowe” – zawierają obszerne informacje na temat zużycia energii przez poszczególne urządzenia oraz praktyczne porady dotyczące zmniejszenia zużycia energii w gospodarstwie domowym. Dostępne są one na stronie internetowej oraz w Centrach Obsługi Klientów. Na stronie internetowej znajduje się także kalkulator zużycia energii, który pozwala sprawdzić, jakie urządzenia w domu zużywają najwięcej energii.

RWE Stoen SA także: posiada program stypendialny dla studentów Wydziału Elektrycznego Politechniki Warszawskiej; w Warszawskim Szpitalu dla Dzieci uruchomił awaryjne zasilanie szpitala; wspiera zaprzyjaźniony Dom Dziecka; jest organizatorem cyklicznych wieczorów literackich; w 2004 r. był zaangażowany w obchody Rocznicy Powstania Warszawskiego.

Spółka dąży do kreowania własnego wizerunku, jako spółki wrażliwej na potrzeby społeczne, przy uznawaniu wartości i godności człowieka oraz równoczesnym promowaniu wysokich standardów wykonywania zawodu. Stosuje indywidualne podejście do klientów, którzy mają przejściowe lub trwałe problemy z opłacaniem rachunków. Promuje także, wśród pracowników, którzy mają bezpośredni kontakt z klientami indywidualnymi, postawę przyjazną kompromisowemu rozwiązywaniu problemów związanych z realizacją zobowiązań odbiorcy wynikających z dostawy i sprzedaży energii elektrycznej⁴⁾.

2. Także na stronie internetowej Vattenfall znajdują się: porady jak oszczędzać energię elektryczną oraz kalkulator zużycia energii, który pozwala sprawdzić, jakie urządzenia w domu zużywają najwięcej energii. Vattenfall prowadzi również akcje, których celem jest propagowanie i popularyzacja ochrony środowiska. Do takich akcji możemy zaliczyć monitoring gniazda bocianiego, program przywrócenia czystości rzeki Kłodnicy, czy też objęcie patronatem akcji „Sprzątanie świata”.

3. Enea SA natomiast „realizując misję przedsiębiorstwa przyjaznego klientom znajdującym się w trudnej sytuacji finansowej podejmuje szereg działań mających na celu pomoc klientom znajdującym się w trudnej sytuacji finansowej. (…) Temat ochrony odbiorców wrażliwych był zawsze jednym z priorytetów polityki społecznej odpowiedzialności, realizowanej przez Zarząd Spółki”⁵⁾.

Enea SA włączyła się w pomoc dzieciom nieuleczalnie chorym i wymagającym stałej opieki medycznej, jako że kontrakt Narodowego Funduszu Zdrowia na finansowanie usług medycznych w tym zakresie zapewniał jedynie refundowanie kosztów leczenia do 50%. Pomoc przedsiębiorstwa skierowana była lokalnie, głównie do stowarzyszeń i fundacji z terenu działalności spółki. Ponadto Enea wspiera ogólnopolski program fundacji „Mam marzenie”, którego celem jest spełnianie marzeń nieuleczalnie chorych dzieci.

Z pomocy spółki, regularnie od wielu lat korzysta kilka organizacji, m.in. Stowarzyszenie Społeczne na Rzecz Dzieci i Młodzieży Specjalnej Troski w Szamotułach, Stowarzyszenie Pomocy Mieszkaniowej dla Sierot w Baranowie oraz Stowarzyszenie Pomocy Osobom z Zespołem Downa⁶⁾.

Na stronie internetowej zostały zamieszczone porady jak postąpić w sprawie: możliwości zapłaty faktury w ratach, zgłoszenia zastrzeżeń do wysokości faktury, zagubienia faktury, gdy zapomniało się zapłacić za energię, otrzymania wezwania do zapłaty oraz gdy dostawy energii zostały wstrzymane. Znajdują się tam także informacje dotyczące ciepłego domu, energooszczędności, klas efektywności energetycznej urządzeń AGD, termomodernizacji, bezpiecznej energii.

4. EnergiaPro Koncern Energetyczny SA jest pomysłodawcą akcji „Domy Pozytywnej Energii 2007”, w ramach której pomoc finansową otrzymują domy dziecka z terenu działalności tego przedsiębiorstwa. Jednocześnie stworzono program stypendialny dla uzdolnionej młodzieży z domów dziecka. Dla dzieci zorganizowano również konkurs „Bezpieczniej z prądem”.

5. Enion SA prowadzi portal dla dzieci – Bezpieczniej z prądem. Tematyce bezpiecznego korzystania z energii elektrycznej poświęcona jest również strona internetowa dedykowana dla odbiorców.

6. Na stronie internetowej PGNIG SA możemy natomiast znaleźć: wzór formularza reklamacji dotyczącej wysokości faktury; informacje dotyczące zasad bezpieczeństwa poboru gazu; porady jak zaoszczędzić w domu energię.

 

Powyższa lista nie opisuje wszystkich starań podjętych przez wszystkie przedsiębiorstwa energetyczne. Wskazanie podjętych przez niektóre spółki działań ma na celu przede wszystkim rozpropagowanie dobrych przykładów podjętych przez nie starań adresowanych do odbiorców, w tym także do odbiorców wrażliwych społecznie.

W naszej ocenie działania te, łącznie z innymi pracami podjętymi na rzecz odbiorców wrażliwych społecznie, tworzą kompleks działań, zarówno realizujących zapisy art. 3 ust. 5 Dyrektywy 2003/54/WE oraz art. 3 ust. 3 Dyrektywy 2003/55/WE, jak i wpisujących się w CSR.

Należy jednak podkreślić, że wszelkie działania przedsiębiorstw energetycznych na rzecz odbiorców wrażliwych społecznie przyczyniają się do spadku ich kosztów operacyjnych prowadzonej działalności. Każdy gospodarz powinien sobie zdawać sprawę, że procedura odłączenia odbiorcy kosztuje (koszt zatrudnienia i przyjazdu monterów, roboczogodziny, zdjęcie układu pomiarowo-rozliczeniowego, odcięcie energii, ponowny przyjazd i instalacja licznika, koszty proceduralno-administracyjne i windykacyjne).

Warto zatem, aby przedsiębiorstwa energetyczne podjęły szeroko zakrojone inicjatywy świadomej społecznej odpowiedzialności przed zapadnięciem ostatecznej decyzji o pozbawieniu odbiorcy dostępu do dostaw. Działania te są niewątpliwie wyrazem dbałości o najwyższą jakość w dziedzinie etyki biznesu i budowy trwałych pozytywnych relacji z odbiorcami oraz otoczeniem przedsiębiorstwa. Przyczyniają się one do poprawy wizerunku spółek w oczach nie tylko klientów, ale również partnerów i potencjalnych inwestorów. Jesteśmy przekonani, że skala korzyści wynikająca z podjętych przez spółki działań w ramach CSR jest znacząca.

Należy przecież zauważyć, że w 2006 r. miało miejsce ogółem 185 232 przypadków wstrzymania dostaw energii z powodu nie opłacenia rachunków w grupie taryfowej G⁷⁾. W jednej ze spółek udział odbiorców odłączonych z powodu niepłacenia rachunków w całkowitej liczbie odbiorców grupy taryfowej G wyniósł aż 3,8%. Natomiast w innej spółce udział ten wyniósł jedynie 0,2%. Poniższy rysunek zawiera zróżnicowanie w poszczególnych przedsiębiorstwach energetycznych w kraju⁸⁾.

 

 

Wyrażamy nadzieję, że przedstawione formy pomocy odbiorcom wrażliwym społecznie stanowią dobry przykład i zachętę dla innych przedsiębiorstw, które takich prac jeszcze nie podjęły. Są to przykłady świadczące, że można to zrobić i, że tego rodzaju działania społeczne są opłacalne.

W naszej ocenie, przedstawione formy pomocy odbiorcom wrażliwym społecznie dają dobry początek tworzenia przez przedsiębiorstwa energetyczne kodeksu dobrych praktyk w tym zakresie.

 

 

---

¹⁾) O odbiorcy wrażliwym społecznie była już mowa w: I. Figaszewska, Ochrona odbiorców słabych ekonomicznie w świetle Załącznika Technicznego do Raportu z postępów w tworzeniu wewnętrznego rynku energii elektrycznej i rynku gazu, Biuletyn URE nr 2/2006; A. Bednarska, Taryfy socjalne i inne formy pomocy odbiorcom słabym ekonomicznie - doświadczenia europejskie, Biuletyn URE nr 5/2007; I. Figaszewska, Ochrona odbiorców słabych ekonomicznie na rynku energii oraz gazu w Polsce, na tle państw Unii Europejskiej, w: Polityka społeczna w życiu społeczno-gospodarczym kraju, praca zbiorowa pod redakcją A. Rączaszka i W. Koczura, w serii „Prace Naukowe” Akademii Ekonomicznej im. Karola Adamieckiego w Katowicach, Katowice 2007; M. Swora, A. Bednarska, Energetyka: odbiorca wrażliwy społecznie, „Rzeczpospolita” z 11 grudnia 2007 r., http://www.rp.pl/artykul/75865.html; I. Figaszewska, O konieczności ochrony gospodarstw domowych słabych ekonomicznie na rynku energii elektrycznej oraz gazu, Biuletyn URE nr 1/2008.

²⁾) CSR – czyli „społeczna odpowiedzialność przedsiębiorstw”, rozumiana jako zobowiązanie przedsiębiorstw do przyczyniania się do zrównoważonego rozwoju społeczno-ekonomicznego, w szczególności poprzez dobrowolne zobowiązania etyczne, społeczne i ekologiczne, wykraczające poza minimum wyznaczone obowiązującymi przepisami prawa, realizowane także we współpracy z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego (Centrum CSR, www.centrumcsr.pl; Instytut Odpowiedzialnego Biznesu, www.iob.org.pl; Forum Odpowiedzialnego Biznesu, www.odpowiedzialnybiznes.pl; wikipedia.org.pl). 22 marca 2006 r. Komisja Europejska ogłosiła swoje wsparcie dla „Europejskiego sojuszu na rzecz społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw”. Komisja zamierza wesprzeć rozpowszechnienie modelu CSR wśród europejskich przedsiębiorstw oraz zwiększyć poparcie i uznanie CSR, jako wkładu w zrównoważony rozwój i strategię wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. Inicjatywa ta ma charakter otwarty i członkowstwo w Sojuszu jest dobrowolne. Przystąpiło do niego ponad 30 firm, w tym: ABB, IBM, Microsoft, Danone, Sony, Volkswagen, Toyota, Johnson&Johnson (www.odpowiedzialnybiznes.pl).

³⁾) Informacje przesłało 18 przedsiębiorstw energetycznych.

⁴⁾) Informacje pochodzą z pisma RWE Stoen SA.

⁵⁾) Cytat pochodzi z pisma ENEA SA.

⁶⁾) Informacje pochodzą z pisma ENEA SA.

⁷⁾) Na podstawie danych URE.

⁸⁾) Z 14 spółek dystrybucyjnych jedna spółka nie przedstawiła danych.