1. Kwestia regulacji prawnych dotyczących rozliczania za ciepło dostarczane użytkownikom (właścicielom, najemcom) lokali w budynkach wielolokalowych (lokali użytkowych lub mieszkań) stanowi przedmiot licznych pytań kierowanych do Urzędu Regulacji Energetyki. Problematyka ta stanowi też jeden z większych problemów właścicieli (zarządców) takich budynków, ponieważ opłaty za ciepło, energię elektryczną i gaz stanowią około 75% wszystkich wydatków mieszkaniowych, w tym większość stanowią właśnie opłaty za ciepło. Należy przyznać, że zorientowanie się w tej problematyce nie jest rzeczą prostą, gdyż regulują ją przepisy przynależne do różnych dziedzin prawa, a drobna – na pozór – różnica w statusie prawnym lokali lub właścicieli (zarządców) budynków może powodować, że w poszczególnych przypadkach będą miały zastosowanie zupełnie inne przepisy.

Ogólne zasady rozliczeń z tytułu dostarczania ciepła określają przepisy Prawa energetycznego¹⁾, które mają charakter szczególny (w omawianym tu zakresie) w stosunku do przepisów Kodeksu cywilnego²⁾, ustawy o cenach³⁾ oraz ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej (…)⁴⁾. Rodzi to szereg wątpliwości, a nawet rozbieżności w orzecznictwie sądowym⁵⁾. Zauważmy przy tym, że regulacja zawarta w Prawie energetycznym jest systematycznie rozbudowywana⁶⁾, zmniejszając (ale nie eliminując) oddziaływanie pozostałych ustaw.

2. Należy zwrócić uwagę na fakt, że na sposób rozliczeń za ciepło dostarczane użytkownikom (właścicielom, najemcom) lokali w budynkach wielolokalowych przez właścicieli lub zarządców budynków w pierwszej kolejności wywiera wpływ status prawny tych ostatnich na gruncie Prawa energetycznego. Status tenbędzie różnić się, zależnie od tego czy działalność w tym zakresie nosi cechy „działalności gospodarczej” w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej⁷⁾. Otóż w myśl art. 2 tej ustawy „działalnością gospodarczą jest zarobkowa [podkr. aut.] działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły”, a art. 4 stanowi w ust. 1, że „Przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą⁸⁾” [podkr. aut.].

Przepisy te mają zastosowanie również do działalności gospodarczej regulowanej przepisami Prawa energetycznego. Art. 50 tej ustawy stanowi, że „w sprawach nieuregulowanych przepisami niniejszej ustawy w zakresie działalności gospodarczej przedsiębiorstw energetycznych (…) stosuje się przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej”. Z kolei art. 3 pkt 12 Prawa energetycznego stanowi, że użyte w tej ustawie określenie „przedsiębiorstwo energetyczne” oznacza „podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania, przetwarzania, magazynowania, przesyłania, dystrybucji paliw albo energii lub obrotu nim” [podkr. aut.].

Jeżeli więc dostarczanie ciepła do lokali w budynkach wielolokalowych przez właścicieli (zarządców) tych budynków będzie nosiło cechy działalności gospodarczej, to będą oni posiadać przymiot „przedsiębiorcy” w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, a w konsekwencji – przymiot „przedsiębiorstwa energetycznego” w rozumieniu Prawa energetycznego, ze wszystkimi tego skutkami wynikającymi z tej ustawy (np. obowiązek uzyskania koncesji, ustalenia taryfy i przedłożenia jej do zatwierdzenia przez Prezesa URE, z pewnymi wyjątkami). Zdarza się, że niektórzy właściciele (zarządcy) budynków mają trudności ze zrozumieniem tego problemu⁹⁾.

3. Natomiast w przypadku, gdy właściciel lub zarządca budynku wielolokalowego nie jest „przedsiębiorstwem energetycznym”, kluczowe znaczenie dla ustalenia, które przepisy będą miały zastosowanie przy rozliczaniu za ciepło dostarczane jego konsumentom, w tym użytkownikom (właścicielom, najemcom) lokali w takim budynku, ma definicja wyrazu „odbiorca” zastosowana w Prawie energetycznym. Wbrew potocznemu znaczeniu tego wyrazu¹⁰⁾, nie wszyscy konsumenci ciepła są jego „odbiorcami” w rozumieniu przepisów Prawa energetycznego. Nie są nimi m.in. użytkownicy lokali w budynkach wielolokalowych. Otóż w myśl definicji zawartej w art. 3 pkt 13 tej ustawy, użyte w ustawie określenie „odbiorca” oznacza „każdego, kto otrzymuje lub pobiera paliwa lub energię na podstawie umowy z przedsiębiorstwem energetycznym”¹¹⁾. W przypadku budynku wielolokalowego „odbiorcą” ciepła (a więc – od przedsiębiorstwa energetycznego) jest z reguły właściciel lub zarządca tego budynku (np. spółdzielnia mieszkaniowa, wspólnota mieszkaniowalub towarzystwo budownictwa społecznego), co spowodowane jest w szczególności rozwiązaniami technicznymi stosowanymi przy dostawie ciepła do takich budynków. W przeciwieństwie do energii elektrycznej i paliw gazowych, ciepło nie jest dostarczane bezpośrednio do odbiorników w poszczególnych lokalach, lecz do węzłów cieplnych, w których zainstalowane są podzielniki kosztów ogrzewania i ciepłomierze.

Znalazło to potwierdzenie w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2004 r., sygn. akt III SK 37/04 (OSNP 2005/5/73), który oddalił kasację właścicielki lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym domagającej się (od Prezesa URE i sądów) zobowiązania przedsiębiorstwa energetyki cieplnej do zawarcia odrębnej umowy sprzedaży ciepła – tylko w zakresie jej lokalu, niezależnie od umowy sprzedaży ciepła, zawartej już przez to przedsiębiorstwo ze Wspólnotą Mieszkaniową i regulującej dostawę ciepła do całego budynku. W uzasadnieniu wyroku Sąd wyraził następujący pogląd:

„Według ustalonego stanu faktycznego sprawy – umowę o dostarczanie ciepła do budynku, składającego się z lokali mieszkalnych (z ustanowioną ich odrębną własnością) i części wspólnych tego budynku, zawarła [z przedsiębiorstwem] Wspólnota Mieszkaniowa, działająca ze skutkami bezpośrednio w sferze prawnej właścicieli lokali. [Przedsiębiorstwo] zawarło tę umowę, zgodnie ze swym obowiązkiem, z właściwym do tego odbiorcą (por. art. 3 pkt 13 Prawa energetycznego). Wnioskodawczyni zaś nie jest uprawnionym odbiorcą, bo jej lokal mieszkalny nie stanowi w pełni samodzielnej struktury, która mogłaby funkcjonować niezależnie od urządzeń wspólnych [podkr. aut.]; w szczególności odpowiednie urządzenie pomiarowe (ciepłomierz w węźle cieplnym), które stanowi techniczną podstawę umownych rozliczeń z przedsiębiorstwem energetycznym, znajduje się poza lokalem wnioskodawczyni i nie jest przystosowane do pomiaru ciepła dostarczanego do lokalu wnioskodawczyni.

W kontekście powyższych ustaleń, nie ma podstaw kwestionowanie w kasacji, zastosowania dokładnie odpowiadającego okolicznościom sprawy przepisu art. 45a ust. 6 Prawa energetycznego, w którym określono obowiązek wyłącznego odbiorcy [podkr. aut.] – tak jak w danym wypadku – rozliczania na poszczególne lokale całkowitych kosztów zakupu ciepła.”.

4. Wpływ na wzajemne stosunki między użytkownikami lokali w budynkach wielolokalowych a właścicielami (zarządcami) tych budynków, w tym także w zakresie regulowanym przepisami Prawa energetycznego, mogą wywierać także przepisy regulujące status zarówno użytkowników lokali jak i właścicieli lub zarządców budynków (jak to ma miejsce np. w przypadku spółdzielni mieszkaniowych¹²⁾, wspólnot mieszkaniowych¹³⁾, towarzystw budownictwa społecznego⁾ lub komunalnych zakładów budżetowych¹⁵⁾, z czego wiele osób nie zdaje sobie sprawy, nawet jeśli dotyczy to także ich.

 Przedstawmy to na przykładzie spółdzielni mieszkaniowych. Rozliczenia dokonywane pomiędzy taką spółdzielnią zarządzającą budynkiem wielolokalowym a użytkownikami poszczególnych lokali w tym budynku (w tym rozliczenia za ciepło) mogą należeć do wewnętrznych spraw spółdzielni, przy czym mogą występować znaczące różnice, zależnie od statusu prawnego lokalu i jego użytkownika (właściciela). Istotne postanowienia dotyczące tej kwestii zawarte są w art. 4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Został on gruntownie znowelizowany w 2007 r., więc warto przytoczyć jego istotne postanowienia, przy czym należy przyznać, że jest to przepis dosyć kazuistyczny i trudny do zrozumienia.

Członkowie spółdzielni, którym przysługują spółdzielcze prawa do lokali, są obowiązani uczestniczyć w pokrywaniu kosztów związanych z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na ich lokale, eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości stanowiących mienie spółdzielni − przez uiszczanie opłat, zgodnie z postanowieniami statutu (art. 4 ust. 1). Natomiast członkowie spółdzielni będący właścicielami lokali są obowiązani uczestniczyć w pokrywaniu kosztów związanych z eksploatacją i utrzymaniem ich lokali, eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości wspólnych, eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości stanowiących mienie spółdzielni − przez uiszczanie opłat, również zgodnie z postanowieniami statutu (ust. 2).

Osoby niebędące członkami spółdzielni, którym przysługują spółdzielcze własnościowe prawa do lokali, są obowiązane uczestniczyć w pokrywaniu kosztów związanych z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na ich lokale, eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości stanowiących mienie spółdzielni − przez uiszczanie opłat na takich samych zasadach, jak członkowie spółdzielni (art. 4 ust. 1¹). Natomiast niebędący członkami spółdzielni właściciele lokali są obowiązani uczestniczyć w pokrywaniu kosztów związanych z eksploatacją i utrzymaniem ich lokali, eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości wspólnych; są oni również obowiązani uczestniczyć w wydatkach związanych z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości stanowiących mienie spółdzielni, które są przeznaczone do wspólnego korzystania przez osoby zamieszkujące w określonych budynkach lub osiedlu – obowiązki te wykonują przez uiszczanie opłat na takich samych zasadach, jak członkowie spółdzielni (ust. 4).

Powyższe opłaty wnosi się co miesiąc z góry do 10 dnia miesiąca; statut spółdzielni może określić inny termin, nie wcześniejszy jednak niż ustawowy (art. 4 ust. 6²). Zmiana wysokości opłat wymaga uzasadnienia na piśmie; o zmianie spółdzielnia jest obowiązana zawiadomić zainteresowane osoby co najmniej 14 dni przed upływem terminu do wnoszenia opłat, ale nie później niż ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego ten termin (ust. 7)¹⁶⁾. Osoby te mogą kwestionować zasadność zmiany wysokości opłat bezpośrednio na drodze sądowej (rezygnując z postępowania wewnątrzspółdzielczego¹⁷⁾); w przypadku wystąpienia na drogę sądową ponoszą oni opłaty w dotychczasowej wysokości; ciężar udowodnienia zasadności zmiany wysokości opłat spoczywa na spółdzielni (ust. 8).

Zarząd spółdzielni prowadzi odrębnie dla każdej nieruchomości ewidencję i rozliczenie przychodów i kosztów, o których mowa wyżej (art. 4 ust. 4¹ pkt 1). Spółdzielnia jest obowiązana, na żądanie zainteresowanej osoby, przedstawić kalkulację wysokości opłat (ust. 6⁴). Zwróćmy uwagę na pewne podobieństwo do obowiązków ciążących na przedsiębiorstwach energetycznych na podstawie art. 44 Prawa energetycznego.

Warto też pamiętać o obowiązkach osób, które faktycznie korzystają z lokalu, nie będąc jego właścicielami (np. członkowie rodziny spółdzielcy). Otóż w myśl art. 4 ust. 6, za wspomniane wyżej opłaty (określone w ust. 1-2 i 4), odpowiadają solidarnie z członkami spółdzielni, właścicielami lokali niebędącymi członkami spółdzielni lub osobami niebędącymi członkami spółdzielni, którym przysługują spółdzielcze własnościowe prawa do lokali, osoby pełnoletnie stale z nimi zamieszkujące w lokalu (z wyjątkiem pełnoletnich zstępnych pozostających na ich utrzymaniu), a także osoby faktycznie korzystające z lokalu. Odpowiedzialność tych osób ogranicza się do wysokości opłat należnych za okres ich stałego zamieszkiwania lub faktycznego korzystania z lokalu (ust. 6¹).

5. Dostarczanie ciepła do budynku wielolokalowego przez przedsiębiorstwo energetyczne odbywa się na podstawie zawartej z właścicielem lub zarządcą tego budynku („odbiorcą” w rozumieniu art. 3 pkt 13 Prawa energetycznego) umowy sprzedaży lub umowy o świadczenie usług przesyłania (umowy przesyłowej), które powinny zawierać co najmniej postanowienia określone w art. 5 ust. 2 pkt 1 i 2 Prawa energetycznego. Wysokość opłat za dostarczane do odbiorcy ciepło przedsiębiorstwo wylicza na podstawie cen i stawek opłat zawartych w taryfie lub cen i stawek opłat ustalanych na rynku konkurencyjnym (por. art. 45a ust. 1).

Opłaty ponoszone przez zarządcę budynku (odbiorcę), z uwzględnieniem udzielonych mu upustów i bonifikat, stanowią koszty zakupu ciepła dostarczonego do budynku, w którym znajdują się lokale (mieszkalne i/lub użytkowe), zamieszkane (lub użytkowane) przez osoby niebędące odbiorcami (por. art. 45a ust. 2). Koszty te są rozliczane w opłatach pobieranych od osób niebędących odbiorcami; wysokość opłat powinna być ustalana w taki sposób, aby zapewniała wyłącznie pokrycie ponoszonych przez odbiorcę kosztów zakupu ciepła (por. ust. 4). W przypadku gdy właściciel lub zarządca budynku wielolokalowego jest wyłącznym odbiorcą ciepła dostarczanego do budynku, jest on odpowiedzialny za rozliczanie na poszczególne lokale całkowitych kosztów zakupu ciepła (por. ust. 6).

6. Prawo energetyczne ogranicza swobodę właścicieli i zarządców budynków wielolokalowych w wyborze metod rozliczania całkowitych kosztów zakupu ciepła na poszczególne lokale. Otóż w myśl art. 45a ust. 8, koszty zakupu ciepła rozlicza się, w części dotyczącej:

1) ogrzewania, stosując metody wykorzystujące:

a) dla lokali mieszkalnych i użytkowych:

-   wskazania ciepłomierzy,

-   wskazania urządzeń wskaźnikowych niebędących przyrządami pomiarowymi w rozumieniu przepisów metrologicznych, wprowadzonych do obrotu na zasadach i w trybie określonych w przepisach o systemie oceny zgodności,

-   powierzchnię lub kubaturę tych lokali,

b) dla wspólnych części budynku wielolokalowego użytkowanych przez osoby, o których mowa w ust. 2, powierzchnię lub kubaturę tych części odpowiednio w proporcji do powierzchni lub kubatury zajmowanych lokali;

2) przygotowania ciepłej wody użytkowej dostarczanej centralnie przez instalację w budynku wielolokalowym, stosując metody wykorzystujące:

a) wskazania wodomierzy ciepłej wody w lokalach,

b) liczbę osób zamieszkałych stale w lokalu.

7. Zgodnie z art. 45a ust. 9, właściciel lub zarządca budynku wielolokalowego – odbiorca ciepła, dokonuje wyboru metody rozliczania całkowitych kosztów jego zakupu na poszczególne lokale mieszkalne i użytkowe w tym budynku, tak aby wybrana metoda (uwzględniając współczynniki wyrównawcze zużycia ciepła na ogrzewanie, wynikające z położenia lokalu w bryle budynku, przy jednoczesnym zachowaniu prawidłowych warunków eksploatacji budynku określonych w odrębnych przepisach) stymulowała energooszczędne zachowania oraz zapewniała ustalanie opłat w sposób odpowiadający zużyciu ciepła na ogrzewanie i przygotowanie ciepłej wody użytkowej. Następnie właściciel (zarządca) budynku wprowadza wybraną metodę w formie wewnętrznego „regulaminu rozliczeń ciepła” (stosownie do przepisów regulujących jego status, patrz wyżej – pkt 3), który podaje do wiadomości zainteresowanym osobom – w terminie 14 dni od dnia jego wprowadzenia do stosowania (ust. 10).

 W przypadku wprowadzenia metody wykorzystującej ciepłomierze, wodomierze ciepłej wody lub urządzenia wskaźnikowe niebędące przyrządami pomiarowymi (patrz ust. 8 pkt 1 lit. a tiret drugie), właściciel (użytkownik) lokalu udostępnia swoje pomieszczenia w celu zainstalowania lub wymiany tych ciepłomierzy i urządzeń oraz umożliwia dokonywanie ich kontroli i odczytu wskazań w celu rozliczania kosztów zużytego ciepła w tym budynku (por. ust. 11). W przypadku stosowania metody wykorzystującej wskazania urządzeń wskaźnikowych niebędących przyrządami pomiarowymi, regulamin rozliczeń powinien dopuszczać możliwość zamiennego rozliczania opłat za ciepło dla lokali mieszkalnych lub użytkowych na podstawie ich powierzchni lub kubatury oraz określać warunki stosowania zamiennego rozliczania (ust. 12).

8. Właściciel (zarządca) budynku wielolokalowego przy wyborze metody rozliczania kosztów ogrzewania z poszczególnymi użytkownikami lokali powinien wziąć pod uwagę możliwość wzajemnego ogrzewania się pomieszczeń w budynku poprzez przegrody wewnętrzne (ściany, stropy) oraz uwzględnić różnej wielkości straty ciepła w poszczególnych lokalach, zależnie od usytuowania danego lokalu w budynku. Dlatego też wprowadzenie opomiarowanego systemu rozliczeń powinno wiązać się z zastosowaniem odpowiednich współczynników korekcyjnych, uwzględniających różne usytuowanie lokalu w budynku¹⁸⁾.

9. Tzw. podzielniki kosztów ogrzewania (podzielniki ciepła) są urządzeniami służącymi do podziału kosztów ciepła zużytego przez mieszkańców budynku wielolokalowego, czyli do określenia udziału pojedynczego lokalu w kosztach zużycia ciepła, będących częścią kosztów ogrzewania całego budynku. Obowiązek wyposażenia budynków w te urządzenia określony jest w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie¹⁹⁾, wydanym na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane²⁰⁾ . Otóż § 135 ust. 2 tego rozporządzenia stanowi, że w budynkach z instalacją ogrzewczą wodną zasilaną z sieci ciepłowniczej powinny znajdować się urządzenia służące do rozliczania zużytego ciepła:

1)            ciepłomierz (układ pomiarowo-rozliczeniowy) do pomiaru ilości ciepła dostarczanego do instalacji ogrzewczej budynku,

2)            urządzenia umożliwiające indywidualne rozliczanie kosztów ogrzewania poszczególnych mieszkań lub lokali użytkowych w budynku²¹⁾.

---

¹⁾ Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625, Nr 104, poz. 708, Nr 158, poz. 1123 i Nr 170, poz. 1217 oraz z 2007 r. Nr 21, poz. 124, Nr 52, poz. 343, Nr 115, poz. 790 i Nr 130, poz. 905).

²⁾ Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93, z późniejszymi, licznymi zmianami). Patrz w szczególności przepisy Tytułu XI – „SPRZEDAŻ” w KSIĘDZE TRZECIEJ – „ZOBOWIĄZANIA” (art. 535 i nast.). Przepisy te dotyczą sprzedaży rzeczy (por. art. 535), jednak stosuje się je odpowiednio do sprzedaży energii (por. art. 555).

³⁾ Ustawa z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz. U. z 2001 r. Nr 97, poz. 1050, z 2002 r. Nr 144, poz. 1204, z 2003 r. Nr 137, poz. 1302, z 2004 r. Nr 96, poz. 959 i Nr 210, poz. 2135 oraz z 2007 r. Nr 166, poz. 1172). Art. 1 ust. 2 pkt 2 tej ustawy stanowi, że „przepisów ustawy nie stosuje się do (…) cen ustalanych na podstawie odrębnych ustaw, w zakresie uregulowanym w tych ustawach”.

⁴⁾ Ustawa z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2002 r. Nr 141, poz. 1176 oraz z 2004 r. Nr 96, poz. 959). Por. art. 1 ust. 1 i 2 tej ustawy, które stanowią, że „ustawę stosuje się do dokonywanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedaży rzeczy ruchomej osobie fizycznej, która nabywa tę rzecz w celu niezwiązanym z działalnością zawodową lub gospodarczą (towar konsumpcyjny)” [ust. 1]oraz, że „ustawy nie stosuje się do sprzedaży energii elektrycznej, jak również do gazu i wody, chyba że są sprzedawane w ograniczonej ilości lub w określonej objętości” [ust. 2 – podkr. aut.].

 Zauważmy, że spod działania tej ustawy nie wyłączono sprzedaży ciepła (por. ust. 2), a wyłączenie sprzedaży energii elektrycznej i gazu ma charakter ograniczony (ust. 2 in fine). Nadto, wiele kłopotów może sprawić brak precyzji pojęcia „ograniczona ilość” oraz wieloznaczność pojęcia „określona objętość”, jednak nie jest to przedmiotem niniejszego artykułu.

⁵⁾ W odniesieniu do problemów „na styku” Prawa energetycznego z Kodeksem cywilnym i ustawą o cenach por. np.: D. Nowak, „Ceny sztywne czy maksymalne”, Biuletyn URE Nr 5/1999; R. Taradejna, „Charakter prawny cen i stawek opłat zawartych w taryfie przedsiębiorstw energetycznych”, Biuletyn URE Nr 1/2003; A. Tutak, R. Taradejna, „Problemy i pułapki administracjno-prawnego zatwierdzania taryf przedsiębiorstw energetycznych”, Biuletyn URE Nr 6/2005.

Por. też tezę wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2005 r. (sygn. akt IV CK 472/04) (LEX nr 179849): „Do cen i taryf ustalanych na podstawie ustawy – Prawo energetyczne nie stosuje się ustawy o cenach. W obecnym brzmieniu art. 5 pr. energ. wyraźnie różnicuje pojęcie ceny oraz stawek opłat, co świadczy o tym, że stawki opłat nie są składnikiem ceny i naliczane są niezależnie od niej. W umowie sprzedaży energii z reguły następuje odesłanie do taryf, a te – zgodnie z art. 45 ust. 4 tej ustawy – również odrębnie określają ceny i stawki opłat stałych (…)”.

⁶⁾ I tak np. art. 5 (dotyczący umów) liczył pierwotnie 58 wyrazów, a obecnie 1076, co oznacza ponad osiemnastokrotne wydłużenie tekstu.

⁷⁾ Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodar­czej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 i Nr 180, poz. 1280). Należy też pamiętać, że ustawa ta ogranicza możliwość podejmowania w Polsce działalności gospodarczej przez osoby zagraniczne (fizyczne i prawne), z wyjątkiem osób pochodzących z państw członkowskich Unii Europejskiej i państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego (por. art. 5 pkt 2 i art. 13) oraz osób posiadających ważną Kartę Polaka, wydaną na podstawie ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz. U. z 2007 r. Nr 180, poz. 1280), która wejdzie w życie 29 marca 2008 r.

⁸⁾ Por. pogląd wyrażony w uchwale pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 1997 r. (sygn. akt FPK 8/97): „Z kolei w zakresie dotyczącym prowadzenia działalności „na własny rachunek” w literaturze podnosi się, że zwrot ten może być utożsamiany ze zwrotem „na własne ryzyko”, co oznacza, że do podmiotu gospodarczego [obecnie: przedsiębiorcy – przyp. aut.] należą uzyskiwane z działalności gospodarczej dochody, jak również że podmiot ten obciążają wynikające z tej działalności straty. Podkreśla się przy tym, że nie może to być działalność prowadzona na rzecz innych podmiotów (por. w szczególności R. Taradejna, J. Maj: Ustawa o działalności gospodarczej. Komentarz, Warszawa 1990, s. 18 oraz L. Etel, E. Ruśkowski: Komentarz do ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, Warszawa 1994, s. 67)”. Patrz też wyrok NSA z dnia 5 września 1997 r. (sygn. akt III SA 1645/96). Podajemy za programem Lex OMEGA.

⁹⁾ Por. tezy wyroków Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Antymonopolowego (podajemy za programem prawniczym Lex OMEGA):

1)       wyrok z dnia 17 czerwca 2002 r. (sygn. akt XVII Ame 74/01): „wchodzi w grę możliwość udzielenia spółdzielni mieszkaniowej, wbrew jej woli, koncesji na wytwarzanie ciepła, z urzędu przez Prezesa URE, w sytuacji gdy spółdzielnia wytwarza ciepło i sprzedaje tę energię podmiotom nie będącym jej członkami, jeżeli wymóg uzyskania takiej koncesji wynika z przepisów ustawy – Prawo energetyczne”, szerzej na ten temat – Joanna Kędzia, „Koncesja dla spółdzielni mieszkaniowej”, Biuletyn URE Nr 5/2002;

2)       z dnia 22 grudnia 1999 r. (sygn. akt XVII Ama 39/99): „Spółdzielnia mieszkaniowa, wytwarzając energię cieplną i następnie sprzedając ją innym podmiotom, jest przedsiębiorstwem energetycznym w rozumieniu art. 3 pkt 12 ustawy – Prawo energetyczne, chociażby nie dotyczył jej obowiązek posiadania koncesji i zatwierdzenia taryfy przez Prezesa URE”.

¹⁰⁾ Por. „Słownik współczesny języka polskiego”, Wydawnictwo „Wilga” Warszawa 1996 r. (str. 650): „odbiorca” – „osoba odbierająca to, co jest dla niej przeznaczone, do niej kierowane”. Wśród przykładów podano m. in. „odbiorca paczki, życzeń”, „odbiorca gazu, elektryczności”.

¹¹⁾ Ustawa ustanowiła także, dla swoich potrzeb, dwa bardziej szczegółowe pojęcia „odbiorców”, niejako stopniowane, stosownie do charakteryzujących je cech:

1)       „odbiorca końcowy – odbiorca dokonujący zakupu paliw lub energii na własny użytek” − art. 3 pkt 13a (por. np. art. 5 ust. 4, art. 5a ust. 3, art. 5b ust. 1, 4 i 5, art. 9a ust. 1 i 8, art. 52 ust. 4),

2)        „odbiorca paliw gazowych lub energii elektrycznej w gospodarstwie domowym – odbiorca końcowy dokonujący zakupu paliw gazowych lub energii elektrycznej wyłącznie w celu ich zużycia w gospodarstwie domowym” − art. 3 pkt 13b (por. np. art. 5a ust. 1, 2 i 4, art. 9i ust. 11).

Jednak we wszystkich tych przypadkach warunkiem wstępnym posiadania statusu „odbiorcy” jest posiadanie umowy z przedsiębiorstwem energetycznym.

¹²⁾ Patrz ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116, z późn. zm.) [w szczególności art. 1 ust. 1 i 3] oraz ustawa z dnia 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2003 r. Nr 188, poz. 1848, z późn. zm.) [w szczególności art. 32].

¹³⁾ Patrz ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 oraz z 2004 r. Nr 141, poz. 1492), a w szczególności art. 6 i 21.

¹⁴⁾ Patrz ustawa z dnia 26 października 1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1070, z późn. zm.), a w szczególności art. 27 ust. 1.

¹⁵⁾ Patrz w szczególności ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz. U. z 1997 r. Nr 9, poz. 43, Nr 106, poz. 679 i Nr 121, poz. 770, z 1998 r. Nr 106, poz. 668, z 2002 r. Nr 113, poz. 984 oraz z 2003 r. Nr 96, poz. 874 i Nr 199, poz. 1937) i ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104, z późn. zm.).

¹⁶⁾ Por. art. 5 ust. 6 Prawa energetycznego, dotyczący stosunków między przedsiębiorstwem energetycznym a „odbiorcą”: „Sprzedawca paliw gazowych lub energii powinien powiadomić odbiorców o podwyżce cen lub stawek opłat za dostarczane paliwa gazowe lub energię określonych w zatwierdzonych taryfach, w ciągu jednego okresu rozliczeniowego od dnia tej podwyżki”.

¹⁷⁾ Por. przepisy art. 32 ustawy – Prawo spółdzielcze:

Art. 32 § 1. Statut może stanowić, że w określonych w nim sprawach między członkiem a spółdzielnią, członkowi przysługuje prawo odwołania się od uchwały organu spółdzielni do innego wskazanego w statucie organu spółdzielni w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym. W tym wypadku statut powinien określać zasady i tryb postępowania wewnątrzspółdzielczego, a w szczególności terminy wniesienia i rozpatrzenia odwołania.

§ 2. W wypadku wniesienia przez członka odwołania w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym bieg przedawnienia i terminów zawitych ulega zawieszeniu do dnia zakończenia tego postępowania, jednakże przez okres nie dłuższy niż rok od dnia, w którym organ odwoławczy powinien rozpatrzyć odwołanie.

§ 3. Postanowienia statutu o postępowaniu wewnątrzspółdzielczym nie mogą ograniczać dochodzenia przez członków ich praw na drodze sądowej. W wypadku zaskarżenia przez członka uchwały w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym i sądowym, postępowanie wewnątrzspółdzielcze ulega umorzeniu.

¹⁸⁾ Patrz szerzej: J. Bodych-Wasilewska, W. Cherubin, „Umowy sprzedaży ciepła z rozliczeniami z użytkownikami lokali w budynku wielolokalowym”, Biuletyn URE Nr 1/2004 oraz K. Cichowski, „Rozliczanie kosztów dostaw ciepła dla użytkowników lokali”, Biuletyn URE Nr 2/2000.

¹⁹⁾ Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690, z 2003 r. Nr 33, poz. 270 oraz z 2004 r. Nr 109, poz. 1156.

²⁰⁾ Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 i Nr 170, poz. 1217 oraz z 2007 r. Nr 88, poz. 587, Nr 99, poz. 665 i Nr 127, poz. 880). W myśl art. 5 ust. 1 tej ustawy, obiekty budowlane należy projektować i budować w sposób zapewniający m.in. oszczędność energii (pkt 1 lit. f) oraz zaopatrzenie w energię elektryczną i – odpowiednio do potrzeb – w energię cieplną i paliwa, przy założeniu efektywnego wykorzystania tych czynników (pkt 2 lit. a).

²¹⁾ Patrz szerzej: I. Fiłoniuk, „Prawne uwarunkowania stosowania podzielników kosztów ogrzewania i rozliczania kosztów ciepła w budynkach wielolokalowych”, Biuletyn URE Nr 2/2003.