Europejska Unia Przemysłu Elektroenergetycznego Eurelectric opublikowała krótki raport dotyczący obciążeń podatkowych nakładanych na energię elektryczną w krajach członkowskich¹⁾, który został przygotowany przez własnych ekspertów ds. podatkowych²⁾. Dokument ten wpisuje się w trwającą w Europie debatę nad warunkami fiskalnymi dostaw energii elektrycznej. Taka debata toczy się obecnie również i w Polsce³⁾.

Raport składa się z krótkiego wprowadzenia oraz z opisów rodzajów obciążeń fiskalnych, jakie stosuje się do przedsiębiorstw z sektora energii elektrycznej w 13 państwach europejskich⁴⁾. W Raporcie zamieszczono krótką charakterystykę polityki UE w tym zakresie⁵⁾ oraz tabele z wysokością akcyzy nakładanej na energię elektryczną w poszczególnych państwach.

W opinii ekspertów kraje członkowskie nie realizują wspólnotowej polityki energetycznej. Władze krajowe ustalając szczegóły swojej polityki fiskalnej szczególnie zapominają o wspieraniu zrównoważenia źródeł energii (energy sustainability). Mianowicie w niektórych państwach członkowskich nastąpił wzrost obciążeń nakładanych na energię elektryczną wytwarzaną z pomocą technologii o niskiej emisyjności dwutlenku węgla, pochodzącą ze źródeł własnych. Przykładem może służyć Francja oraz Norwegia, gdzie obłożono energię wodną wyższymi lub nawet dodatkowymi podatkami. Również Szwecja wprowadziła nowy podatek na energię atomową, liczony zdolnością mocy cieplnej każdego reaktora.

Obecnie podstawą nakładania akcyzy jest dyrektywa w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej⁶⁾, w której przewiduje się minimalne poziomy opodatkowania energii elektrycznej dla zastosowania gospodarczego 0,5 euro/MWh, a dla zastosowania niegospodarczego 1 euro/MWh.

Jak wynika z danych Raportu poszczególne kraje mają ogromnie zróżnicowane stawki akcyzy na energię elektryczną od minimalnej do 80 euro/MWh. W Polsce akcyza na energię elektryczną jest dość wysoka; w kategorii zastosowania gospodarczego (business use) więcej płacą jedynie Duńczycy, Szwedzi, Austriacy i Niemcy (odpowiednio 89, 28, 15, 12 euro – Polska 5 euro⁷⁾). Zakłóca to równe warunki konkurencji i nie wpływa na prawidłowy rozwój jednolitego rynku energii elektrycznej.

Przykładem realizacji wyłącznie celów fiskalnych wydaje się być opodatkowanie energii elektrycznej w Belgii. W pewnym momencie planowano tam wprowadzenie początkowo jednorazowego podatku w wysokości 11 000 euro na każdy MW potencjalnej zdolności wytwórczej, nakładany na wytwórców energii elektrycznej wtedy, gdy posiadają oni niewykorzystywane składniki produkcyjnego majątku trwałego. Podatek ma służyć zmuszeniu dotychczasowych dysponentów mocy wytwórczych do odsprzedaży nieużytkowanych aktywów nowym graczom, którzy chcą wejść na rynek. Wprowadzono wymogi wielkości mocy, tzn. minimum 400 MW w technologii gazowej lub 250 MW w technologii węglowej lub ze źródeł odnawialnych. Niemniej jednak rządowa wersja belgijskiej ustawy została znacząco zmieniona w toku prac legislacyjnych, ponieważ w ostatecznej wersji podatek ten jest nakładany nie jednorazowo, a corocznie. Wskazuje to – ocenia Raport - że podatek ma charakter wyłącznie fiskalny, a jego celem jest przysporzenie większych wpływów do budżetu państwa, zakłócając równe warunki konkurencji i kreując dodatkowe ryzyko dla nowych inwestycji.

Raport zamieszcza konkluzję, że generalnie podstawą nakładania nowych obciążeń podatkowych na energię elektryczną nie leżą racjonalne przesłanki służące osiąganiu celów wspólnotowej polityki energetycznej, uformowanej w triadę – bezpieczeństwo dostaw, konkurencja, źródła odnawialne. Jedynymi przesłankami wydaje się być chęć przysporzenia dodatkowych środków dla budżetu.

 

 

---

¹⁾ Raport w sprawie polityk podatkowych w sektorze energii elektrycznej, The Fiscal Flash 07 on developments in Tax Policies relevant for the European Electricity Industry in 2007, Eurelectric, http://www.eurelectric.org/Download/Download.aspx?DocumentFileID=48487.

²⁾ Network of Experts for Fiscal Issues.

³⁾ Np. Podatki energetyczne w UE – wpływ na zmiany strukturalne w energetyce, Katarzyna Janiszewska, Biuletyn URE nr 6/2003.

⁴⁾ Są to: Austria, Belgia, Niemcy, Hiszpania, Finlandia, Francja, Węgry, Włochy, Litwa, Norwegia, Holandia, Szwecja, Słowenia.

⁵⁾ Zielona Księga – Instrumenty rynkowe na potrzeby polityki w zakresie ochrony środowiska i w dziedzinach pokrewnych, COM (2007) 140 final, 28.03.2007.

⁶⁾ Dyrektywa Rady 2003/96/WE z 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych  przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej (Dziennik Urzędowy L 283, 31/10/2003 P. 0051 – 0070).

⁷⁾ Raport przedstawia sytuację na dzień 1 stycznia 2007 r. Kurs wg NBP: PLN/Eur 3,83.