Umowy zawieramy niemal codziennie. Kupując na bazarku chleb, mleko czy jabłka zawieramy w istocie umowę sprzedaży¹⁾. My − otrzymujemy pożądany towar a nasz sprzedawca − wydaje nam oferowany towar, o określonej jakości, za wskazaną cenę. Cenę możemy jednak negocjować. Gdy jest dla nas za wysoka, możemy towar kupić u innego sprzedawcy, bo mamy wybór. Umowa zostaje przez nas ustnie zawarta.

W sprawach mediów takich jak energia elektryczna i gaz jest podobnie, choć nie do końca. Media te są także towarem o określonej jakości, który kupujemy od sprzedawcy i za który musimy zapłacić.

Dotychczas nie mogliśmy jednak wybrać sprzedawcy tych mediów. Miejsce naszego zamieszkania do tej pory przesądzało które przedsiębiorstwo energetyczne będzie zarazem dostawcą (dostarczającym nam energię lub gaz przy pomocy sieci lub przewodów) i sprzedawcą energii elektrycznej lub gazu. Od 1 lipca 2007 r., wraz z pełnym otwarciem rynku, każdy odbiorca będzie mógł wybrać sprzedawcę energii czy gazu i zawrzeć z nim umowę sprzedaży, pozostając nadal przyłączonym do tej samej sieci elektroenergetycznej lub gazowej.

Mamy wprawdzie podpisaną umowę z dostawcą energii ale mało kto ją uważnie przeczytał, będąc szczęśliwym że już będzie posiadaczem „prądu”. Z reguły nie mogliśmy negocjować jej warunków, przedstawionych przez przedsiębiorstwo energetyczne.

Będziemy mogli wybrać sprzedawcę energii czy gazu oferującego nam lepsze warunki cenowe lub usług dodatkowych, np. form i terminów płatności.

 

Co to jest umowa i dlaczego warto negocjować jej postanowienia

 

Pojęcie „umowy” należy do prawa cywilnego i oznacza zgodne porozumienie co najmniej dwóch stron, ustalające ich wzajemne prawa lub obowiązki. Jest ona zawarta z chwilą uzgodnienia wszystkich postanowień²⁾. Zawarcie umowy może nastąpić poprzez przyjęcie oferty, w wyniku przeprowadzonego przetargu oraz poprzez rokowania/negocjacje³⁾. Nie przyjęcie oferty przez jej adresata, skłania często do podjęcia negocjacji. Prowadzenie negocjacji co do postanowień umowy może także doprowadzić do przedstawienia oferty przez jedną ze stron i jej przyjęcia − przez drugą. Należy zauważyć, że procedury zmierzające do zawarcia umowy są tak elastyczne, że umożliwiają ich dostosowanie do konkretnych potrzeb stron przyszłej umowy⁴⁾. Niewykonanie obowiązków wynikających z umowy powoduje odpowiedzialność cywilnoprawną. Właściwym do rozstrzygnięcia sporów powstałych na tle wykonania postanowień umowy jest sąd powszechny.

Podstawowymi zasadami tworzenia umowy są: swoboda zawierania umów oraz równość stron umowy.

Swoboda zawierania umów, która oznacza m.in. swobodę kształtowania treści umowy, nie ma jednak charakteru absolutnego i podlega pewnym ograniczeniom z uwagi na ustawę − np. Prawo energetyczne, naturę stosunku prawnego oraz zasady współżycia społecznego, o czym mówi art. 353¹ KC⁵⁾.

W sektorze energetycznym możemy zaobserwować zjawisko ograniczania przez przedsiębiorstwa energetyczne swobody zawierania umów. Projekty umów, przedstawiane odbiorcom przez przedsiębiorstwa energetyczne, traktowane są często, przez jednych i drugich, jako tzw. umowy adhezyjne (umowy przez przystąpienie, zawierane mogą być w trybie ofertowym). Przedsiębiorstwa o pozycji monopolistycznej mają z reguły skłonność do jednostronnego narzucania treści umów o charakterze masowym (przyłączenia do sieci, sprzedaży energii) w postaci gotowych formularzy/wzorów umów, typowych dla szerszego kręgu odbiorców. Oznacza to, że podmiot chcący zostać stroną umowy i pozyskać upragnione dobra może jedynie przyjąć lub odrzucić umowę w całości. Nie ma on bowiem żadnego wpływu na poszczególne jej postanowienia⁶⁾.

Nie negując pozytywnych funkcji stosowanych wzorów umów we współczesnym obrocie gospodarczym, który charakteryzuje masowość, seryjność i typowość produkcji handlu i usług⁷⁾, nie można pominąć istoty każdej zawieranej umowy, przejawiającej się w jej indywidualnym charakterze.

Trzeba bowiem pamiętać, że umowa to zbiór konkretnych ustaleń, praw i obowiązków łączących jej strony, tj. odbiorcę energii z przedsiębiorstwem energetycznym, która może być kompromisem godzącym interesy obu stron. Zaproponowany przez przedsiębiorstwa energetyczne projekt/wzór umowy należy zatem traktować jako zachętę do dalszej pracy nad jej treścią, przystosowując obowiązujące jeszcze ciągle tzw. wzory umów, do indywidualnej sytuacji i potrzeb.

Trud włożony w ustalenie treści umowy będzie procentował w całym okresie jej obowiązywania i np. pozwoli uniknąć prowadzenia niepotrzebnych sporów. Musimy bowiem pamiętać, że spory wynikłe na tle realizacji postanowień zawartej umowy będą mogły być rozstrzygnięte jedynie na drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym, co często oznacza długotrwałą i kosztowną procedurę.

W przypadku braku możliwości osiągnięcia porozumienia − umowa po prostu nie zostaje zawarta, nie podpisujemy jej. Czy to oznacza, że nie zostaniemy przyłączeni do sieci lub zostaniemy bez energii czy gazu? O tym mowa poniżej.

 

Negocjowanie postanowień umowy w świetle ustawy − Prawo energetyczne⁸⁾

Zasada swobody zawierania umów może zostać ograniczona z uwagi na możliwość skorzystania przez Radę Ministrów z upoważnienia, zawartego w art. 384 KC, i określenia, w drodze rozporządzenia, szczegółowych warunków „zawierania i wykonywania umów między osobami prowadzącymi działalność gospodarczą a konsumentami”, gdy wymaga tego ochrona interesów konsumentów.

Od czasu obowiązywania ustawy − Prawo energetyczne, tj. od 1997 r.⁹⁾ Rada Ministrów nie skorzystała z upoważnienia zawartego w tym przepisie. Ustawa − Prawo energetyczne także nie zawiera upoważnienia dla organów administracji publicznej do wydania wzorów umów dla odbiorców sektora energetycznego. Oznacza to, że projekty umów przedstawiane odbiorcom są tym samym jedynie wzorami opracowanymi przez same przedsiębiorstwa energetyczne i możliwa jest negocjacja ich postanowień.

W ustawie tej wskazane zostały podstawowe elementy jakie powinna zawierać umowa, w czym upatruję przyznanie przez ustawodawcę odbiorcom sektora energetycznego pomocy i ochrony ich podstawowych interesów przed narzuceniem im krzywdzących postanowień umów.

Definiując odbiorcę, ustawa − Prawo energetyczne wskazała, że jest to każdy, „kto otrzymuje lub pobiera paliwa lub energię na podstawie umowy (podkr. I. F.) zawartej z przedsiębiorstwem energetycznym”. Odbiorca pobiera zaś energię elektryczną na warunkach określonych w umowie¹⁰⁾.

W art. 5 ust. 2 ustawy − Prawo energetyczne, już od pierwotnej wersji tej ustawy z 1997 r., ustawodawca wzmocnił pozycję odbiorcy w procesie zawierania umów, poprzez wskazanie jakie postanowienia co najmniej powinna zawierać umowa o dostarczanie energii, aby chronić jego podstawowe prawa¹¹⁾. Zapisy ówczesnego rozporządzenia Ministra Gospodarki z 21 października 1998 r. w sprawie szczegółowych warunków przyłączania podmiotów do sieci elektroenergetycznych (…)¹²⁾także pozwalały odbiorcy na ustalenie postanowień wskazanych w § 9 − dla umowy o przyłączenie i w § 19 − dla umowy sprzedaży energii elektrycznej.

Jakie zapisy umowy mogą być negocjowane − zobaczmy na przykładzie umów o przyłączenie do sieci elektroenergetycznej oraz umów sprzedaży energii elektrycznej¹³⁾.

 

I. Aby zostać odbiorcą energii, trzeba najpierw zostać przyłączonym do sieci elektroenergetycznej, co odbywa się poprzez zawarcie umowy o przyłączenie.

Przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się przesyłaniem lub dystrybucją energii jest obowiązane do zawarcia umowy o przyłączenie z podmiotem ubiegającym się o to, jeżeli zostaną spełnione określone warunki¹⁴⁾. Pomocą, w kształtowaniu takiej umowy, służą obowiązujące przepisy prawne.

Projekt umowy o przyłączenie przekazywany jest wraz z warunkami przyłączenia. Aby otrzymać te dokumenty należy uprzednio złożyć wniosek o określenie warunków przyłączenia. Warto zatem precyzyjnie sformułować ten wniosek, poprzez np.: szczegółowe określenie miejsca dostarczania energii; podanie charakterystyki przyłączanych urządzeń i ich parametrów technicznych; przekazanie aktualnego planu usytuowania obiektu, w którym będą używane przyłączane urządzenia, instalacje lub sieci, względem sieci już istniejącej oraz sąsiednich obiektów; ustalenie rodzaju połączenia przyłączanych urządzeń, instalacji lub sieci do istniejącej sieci.

Przekazane przez przedsiębiorstwo energetyczne warunki przyłączenia wraz z projektem umowy trzeba uważnie przeczytać. Już na tym etapie możliwe jest bowiem ustalenie treści obu tych dokumentów. Pomocne będą zapisy § 6 i § 7 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z 20 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków przyłączenia podmiotów do sieci elektroenergetycznych, ruchu i eksploatacji tych sieci, określające postanowienia, jakie powinny zawierać wniosek o określenie warunków przyłączenia oraz warunki przyłączenia.

Postanowienia, jakie określa umowa o przyłączenie nie zależą wyłącznie od przedsiębiorstwa energetycznego bo muszą być zgodne ze wskazanymi w § 9-12 ww. rozporządzenia.Umowa o przyłączenie określa m.in.: strony umowy; przedmiot umowy wynikający z warunków przyłączenia; wysokość opłaty za przyłączenie; miejsce rozgraniczenia własności sieci i instalacji między przedsiębiorstwem a przyłączanym podmiotem; zakres i sposób wymiany informacji w trakcie realizacji warunków przyłączenia oraz tryb przyłączenia do sieci; planowane ilości pobieranej energii elektrycznej oraz przewidywany termin zawarcia umowy sprzedaży energii lub umowy przesyłowej; warunki udostępniania, przez przyłączany podmiot, nieruchomości w celu budowy lub rozbudowy sieci niezbędnej do realizacji przyłączenia; termin ważności umowy oraz postanowienia dotyczące zmiany warunków umowy i jej wypowiedzenia; odpowiedzialność stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym za opóźnienie terminu realizacji przyłączenia. Oznacza to, że wskazane postanowienia umowy można kształtować w sposób odpowiadający zarówno przedsiębiorstwu energetycznemu, jak i przyłączanemu podmiotowi.

Podpisując umowy o przyłączenie do sieci, jedynie z postanowieniami zaproponowanymi przez przedsiębiorstwa energetyczne, odbiorcy często nie dbają o wprowadzenie zapisów dotyczących np. rozgraniczenia własności sieci i instalacji; umiejscowienia urządzenia pomiarowo-rozliczeniowego i określenia kto ponosi koszty jego zakupu i instalacji; zasady zmiany umowy; wskazania trybu rozstrzygania powstałych na tle wykonania umowy sporów, co w przyszłości stanowi źródło sporów¹⁵⁾.

II. Dostarczanie energii odbywa się, po uprzednim przyłączeniu do sieci, na podstawie umowy sprzedaży i umowy o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji albo umowy sprzedaży¹⁶⁾. Przedsiębiorstwo nie może całkowicie dowolnie kształtować postanowień umowy sprzedaży, gdyż umowa ta musi zawierać co najmniej postanowienia określające¹⁷⁾: miejsce dostarczania energii i jej ilość; moc umowną oraz warunki wprowadzania jej zmian; cenę lub grupę taryfową stosowaną w rozliczeniach i warunki wprowadzania jej zmian; sposób prowadzenia rozliczeń; wysokość bonifikaty za niedotrzymanie standardów jakościowych obsługi odbiorców; odpowiedzialność stron za niedotrzymanie warunków umowy; okres obowiązywania umowy i warunki jej rozwiązania.

Sformułowanie tego przepisu oznacza, że umowa tego rodzaju może zawierać także inne postanowienia, istotne dla obu jej stron.

Uważna lektura przepisów dotyczących standardów jakościowych obsługi odbiorców oraz parametrów technicznych energii elektrycznej, zawartych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki i Pracy z 20 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków przyłączenia podmiotów do sieci elektroenergetycznych, ruchu i eksploatacji tych sieci pokazuje, że niektóre postanowienia umowy możemy ukształtować odmiennie od ogólnie obowiązujących przepisów. I tak¹⁸⁾:

na warunkach określonych w umowie, odbiorca zabezpiecza przed uszkodzeniem układ pomiarowo-rozliczeniowy i zabezpieczenia główne, jeżeli znajdują się na jego terenie lub w jego obiekcie (§ 17 pkt 7),

przedsiębiorstwo energetyczne rozpatruje wnioski i reklamacje odbiorcy w sprawie rozliczeń i udziela odpowiedzi, nie później niż w terminie 14 dni od dnia zgłoszenia, chyba że w umowie między stronami określono inny termin (§ 33 pkt 8),

parametry techniczne energii elektrycznej, dostarczanej z sieci, dla odbiorców zaliczanych do grup przyłączeniowych III − V określone są w § 34 ust. 3 ustawy − Prawo energetyczne lub w inny sposób − w umowie (§ 33 pkt 9),

dla grupy przyłączeniowej VI parametry techniczne energii elektrycznej dostarczanej z sieci określa umowa sprzedaży energii elektrycznej lub umowa przesyłowa (§ 34 ust. 5),

koszty sprawdzenia dotrzymania parametrów technicznych dostarczanej energii elektrycznej ponosi odbiorca na zasadach określonych w umowie sprzedaży energii elektrycznej lub umowie przesyłowej (§ 33 pkt 9),

dla grup przyłączeniowych I − III i VI dopuszczalny czas trwania jednorazowej przerwy awaryjnej w dostarczaniu energii elektrycznej z sieci oraz dopuszczalny łączny czas trwania w ciągu roku wyłączeń awaryjnych określa umowa sprzedaży energii elektrycznej lub umowa przesyłowa (§ 36 ust. 1).

Należy podkreślić, że pobieranie paliw i energii bez zawarcia umowy, co jest równoznaczne z nielegalnym poborem tych mediów oraz niezgodnie z warunkami określonymi w umowie, wiąże się z sankcjami finansowymi a także z możliwością wstrzymania dostaw¹⁹⁾. Dlatego też, tego rodzaju umowy muszą zostać zawarte w formie pisemnej, choćby dla celów dowodowych.

Można powiedzieć, że ustawa − Prawo energetyczne choć z jednej strony wpłynęła na zasadę swobody zawierania umów, to jednak z drugiej strony − istotnie wzmocniła pozycję odbiorcy energii wobec przedsiębiorstwa energetycznego.

Odbiorca zyskał bowiem przepisy − wskazówki, pomocne przy ustalaniu postanowień umowy.

Kształtując treści umów zawieranych z przedsiębiorstwami energetycznymi przyłączany do sieci podmiot czy odbiorca powinni jednak pamiętać o ograniczeniu swobody zawierania umów i nie żądać od przedsiębiorstwa energetycznego wprowadzenia postanowień nie zgodnych ze wspomnianym już art. 353¹ KC.

 

Zawarcie umowy przed Prezesem URE

Działając na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy − Prawo energetyczne Prezes URE²⁰⁾ rozstrzyga, na wniosek strony, w sprawach spornych dotyczących odmowy zawarcia m.in. umowy: o przyłączenie do sieci, sprzedaży, o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji paliw lub energii.

W tym działaniu Prezesa URE można dostrzec zarówno ograniczenie zasady swobody zawierania umów, jak i ochronę odbiorców w kontaktach z przedsiębiorstwem energetycznym.

Ograniczenie zasady swobody zawierania umów przejawia się w tym, że organ administracji rządowej, po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym, ustala treść umowy cywilnej, z uwzględnieniem zarówno przepisów ustawy − Prawo energetyczne, jak i KC. Prezesa URE obowiązują bowiem te wszystkie ograniczenia odnoszące się do zasady swobody zwierania umów, które przysługują stronom na podstawie art. 353¹ KC²¹⁾.

Sąd Okręgowy w Warszawie − Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (poprzednio Sąd Antymonopolowy) w swoim orzecznictwie dokonał jednoznacznej interpretacji art. 8 ust. 1 ustawy – Prawo energetyczne. W ocenie Sądu, Prezes URE jest organem administracji publicznej uprawnionym na podstawie powołanego przepisu, nie tylko do rozstrzygnięcia kwestii, czy na danym przedsiębiorstwie energetycznym ciąży obowiązek zawarcia określonej umowy lecz także, w przypadku braku osiągnięcia porozumienia pomiędzy stronami umowy odnośnie jej warunków, Prezes URE jest zobowiązany do ukształtowania treści konkretnej umowy²²⁾.

Przyznana Prezesowi URE kompetencja do rozstrzygania wskazanych sporów, pozwala tym samym na ochronę odbiorcy. W stosunkach z przedsiębiorstwem energetycznym odbiorca znajduje się na słabszej pozycji. Ingerencja Prezesa URE w treść kształtowanej umowy pozwala ochronić równorzędną pozycję stron podczas zawierania umowy cywilnej. Prezes URE kształtując treść umowy będzie jednak miał na uwadze równoważenie interesów obu stron, do czego jest zobowiązany na mocy art. 23 ust. 1 ustawy − Prawo energetyczne. Oznacza to, że postanowienia zawartej przez Prezesa URE umowy nie zawsze mogą być zgodne z tymi, jakich oczekiwał wnioskodawca²³⁾.

Podmioty przyłączane do sieci czy też przyszli odbiorcy nie muszą zatem obawiać się, że w przypadku braku uzgodnienia zapisów umowy nie zostaną przyłączeni do sieci czy zostaną pozbawieni dostaw energii. W takim przypadku postanowienia umowy określi Prezes URE, w drodze decyzji administracyjnej, od której przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie − Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

 

Od monopolu do rynku w energetyce − od umowy adhezyjnej do negocjowanej

 

Wraz ze zmianami zachodzącymi w otoczeniu energetyki (wejście w życie w 1997 r. ustawy − Prawo energetyczne, powołanie niezależnego Regulatora − Prezesa URE, przystąpienie Polski do Unii Europejskiej), zmienia się sektor energetyczny i zasady jego działania. Pełne otwarcie rynku energii i gazu dla każdego odbiorcy po dniu 1 lipca 2007 r. wprowadzi dalsze zmiany. Liberalizacja tego sektora oznacza wzrost roli zawieranych w tym segmencie gospodarki umów. Negocjacje zawieranych przez odbiorców umów z przedsiębiorstwami energetycznymi umożliwiają obowiązujące przepisy prawne, dopuszczając także istotną pomoc Prezesa URE w tym zakresie. Odbiorca nie powinien zatem obawiać się negocjowania umów z przedsiębiorstwem energetycznym. Ma on bowiem podstawy do podjęcia działań na rzecz świadomego i aktywnego tworzenia rynku odbiorców mediów energetycznych.

---

¹⁾ „Przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę.” − art. 535 Kodeksu cywilnego (KC).

²⁾ Mała encyklopedia prawa, PWN, Warszawa 1980, str. 781; Encyklopedia organizacji i zarządzania, PWE, Warszawa 1978, str. 260; T. Pszczołowski − Mała encyklopedia prakseologii i teorii organizacji, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Warszawa 1978, str. 260; Encyklopedia Powszechna PWN, Wydanie Trzecie, Warszawa 1987, str. 587; Wikipedia − pl.wikipedia.org/Wiki/Umowa.

³⁾ Art. 66 KC − oferta, art. 70¹ i dalsze KC − przetarg, art. 72 KC − rokowania (negocjacje) − „Jeżeli strony prowadzą rokowania w celu zawarcia oznaczonej umowy, umowa zostaje zawarta, gdy strony dojdą do porozumienia co do wszystkich jej postanowień, które były przedmiotem rokowań”.

⁴⁾ Kodeks Cywilny. Komentarz. Tom I. 2 wydanie. Komentarze Becka. C.H. Beck, Warszawa 1999, str. 225.

⁵⁾ „Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego”. Swoboda umów obejmuje swobodę w: zawieraniu umowy, wyborze kontrahenta, kształtowaniu treści umowy, wyborze formy zawarcia umowy − Kodeks Cywilny. Komentarz. Tom I. 2 wydanie. Komentarze Becka. C.H. Beck, Warszawa 1999, str. 724-725.

⁶⁾ A. Wolter − Prawo cywilne. Zarys części ogólnej. PWN, Warszawa 1977, str. 15; Kodeks Cywilny. Komentarz. Tom I. 2 wydanie. Komentarze Becka. C.H. Beck, Warszawa 1999, str. 227.

⁷⁾ „Wzorce opracowywane w oderwaniu od konkretnego stosunku umownego, w sposób jednolity określają treść przyszłych umów indywidualnych. Wzorce wypełniają szereg pozytywnych funkcji np. przyspieszają i potaniają procedurę zawierania umów, sprzyjają ujednoliceniu ich treści.” − Kodeks Cywilny. Komentarz. Tom I. 2 wydanie. Komentarze Becka. C.H. Beck, Warszawa 1999, str. 861-862.

⁸⁾ Dz. U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625 i Nr 104, poz. 708, Nr 158, poz. 1123, Nr 170, poz. 1217 oraz z 2007 r. Nr 21, poz. 124 i Nr 52, poz. 343. Akty prawne dostępne są na stronie www.ure.gov.pl − Prawo.

⁹⁾ Dz. U. z 1997 r. Nr 54, poz. 348.

¹⁰⁾ Art. 3 pkt 13 ustawy − Prawo energetyczne oraz § 17 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z 20 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków przyłączenia podmiotów do sieci elektroenergetycznych, ruchu i eksploatacji tych sieci (Dz. U. z 2005 r. Nr 2, poz. 6).

¹¹⁾ Umowa o dostarczanie paliw lub energii powinna „zawierać co najmniej postanowienia dotyczące ilości, jakości, niezawodności i ciągłość dostarczania i odbioru, sposób rozliczeń, odpowiedzialność stron za niedotrzymanie warunków umowy, okres jej obowiązywania i warunki rozwiązania”.

¹²⁾ Rozporządzenie Ministra Gospodarki z 21 października 1998 r. w sprawie szczegółowych warunków przyłączania podmiotów do sieci elektroenergetycznych, pokrywania kosztów przyłączenia, obrotu energią elektryczną, świadczenia usług przesyłowych, ruchu sieciowego i eksploatacji sieci oraz standardów jakościowych obsługi odbiorców (Dz. U. z 1998 r. Nr 135, poz. 881).

¹³⁾ Z tymi rodzajami umów odbiorcy indywidualni spotykają się najczęściej.

¹⁴⁾ Zawarcie takiej umowy jest możliwe, jeżeli istnieją techniczne i ekonomiczne warunki przyłączenia do sieci i dostarczania energii, a żądający zawarcia umowy spełnia warunki przyłączenia do sieci i odbioru − art. 7 ust. 1 ustawy − Prawo energetyczne.

¹⁵⁾ Z analizy dokumentów przekazywanych przez odbiorców do Rzecznika Odbiorców Paliw i Energii.

¹⁶⁾ Art. 5 ust. 1 ustawy − Prawo energetyczne.

¹⁷⁾ Art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy − Prawo energetyczne.

¹⁸⁾ Podobne zapisy, zwracające uwagę na możliwość kształtowania umowy odmiennie od ogólnie obowiązujących zasad zawierają także rozporządzenia: Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 6 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków przyłączenia podmiotów do sieci gazowych, ruchu i eksploatacji tych sieci (Dz. U. z 2004 r. Nr 105, poz. 113) oraz Ministra Gospodarki z 15 stycznia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemów ciepłowniczych (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 92).

¹⁹⁾ Art. 3 pkt 18 i art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy − Prawo energetyczne oraz § 43 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 23 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania taryf oraz rozliczeń w obrocie energią elektryczną(Dz. U. z 2004 r. Nr 105, poz. 1114) oraz § 41 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z 15 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń w obrocie paliwami gazowymi(Dz. U. z 2004 r. Nr 277, poz. 2750).

²⁰⁾ Prezes URE jest centralnym organem administracji rządowej, powołanym na mocy ustawy − Prawo energetyczne (art. 21). Prezes URE reguluje działalność przedsiębiorstw energetycznych zgodnie z ustawą − Prawo energetyczne i polityką energetyczną państwa, zmierzając do równoważenia interesów przedsiębiorstw energetycznych i odbiorców paliw i energii (art. 23 ust. 1). Prezes URE jest właściwym w sprawach m.in.: udzielania koncesji; zatwierdzania taryf energii elektrycznej i paliw gazowych; rozstrzygania sporów, o których mowa w art. 8 ust. 1 (art. 23 ust. 2).

²¹⁾ Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie − Sądu Antymonopolowego z 7 kwietnia 1999 r., sygn. akt XVII Ama 85/98/E.

²²⁾ W uzasadnieniu wyroku z 12 stycznia 2000 r. (sygn. akt XVII Ame 49/99) Sąd Okręgowy w Warszawie − Sąd Antymonopolowy stwierdził, że „przyznane organowi regulacyjnemu kompetencje orzecznicze, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy − Prawo energetyczne, zakładają ingerowanie tego organu w system umów, w tym także ich treść, za pośrednictwem instrumentów prawnoprocesowych. Dlatego organ regulacyjny wydając decyzję w postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem jest żądanie zawarcia umowy sprzedaży winien dążyć do zawarcia umowy. Każde bowiem inne rozstrzygnięcie, chociażby intencją wspomnianego organu miałoby być zapewnienie odbiorcy dostaw paliw lub energii, zasadniczo nie gwarantuje zawarcia umowy sprzedaży paliw lub energii, tak jak to przewiduje art. 5 ust. 1 ustawy Prawo energetyczne. Należy przy tym dodać, iż poza organem regulacyjnym brak jest innego organu, do którego kompetencji należałoby orzekanie o zawarciu umowy sprzedaży paliw, jeżeli same zainteresowane strony nie są w stanie ustalić treści takiej umowy. (…) Decyzja orzekająca zawarcie umowy w trybie art. 8 ust. 1 ustawy Prawo energetyczne ma charakter decyzji konstytutywnej (prawotwórczej).”.W wyroku tego Sądu z 21 marca 2001 r. (sygn. akt XVII Ame 30/00) czytamy, że „Decyzja Prezesa URE orzekająca zawarcie umowy, wydana w trybie art. 8 ust. 1 ustawy Prawo energetyczne, powinna obejmować wszystkie istotne postanowienia danej umowy, a ponadto postanowienia stanowiące przedmiot sporu między stronami.”. W uzasadnieniu wyroku z 13 listopada 2003 r. (sygn. akt XVII Ame 100/02) Sąd wskazał, że decyzją rozstrzygającą spór Prezes URE kształtuje prawa i obowiązki stron w konkretnej umowie. Prezes URE nie posiada natomiast kompetencji do rozstrzygania sporów związanych z wykonaniem takich umów, gdyż wyłączną kompetencję w tym zakresie posiada sąd powszechny.

²³⁾ „(…) złożenie wniosku wszczynającego postępowanie administracyjne w sprawie zawarcia decyzją administracyjną spornej umowy nie daje stronie prawa do uzyskania decyzji w pełni uwzględniającej jej propozycje. Musi się ona bowiem liczyć z ewentualnością, że wobec braku zgody drugiej strony na proponowane postanowienia umowy, rozstrzygając spór Prezes URE weźmie pod uwagę szerszy kontekst gospodarczy wiążący się z zaspokojeniem określonych potrzeb energetycznych, a w szczególności zaś kryteria wskazane w art. 1 ust. 2 Prawa energetycznego (…)” − Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie − Sądu Antymonopolowego z 7 kwietnia 1999 r., sygn. akt XVII Ama 85/98/E.