Właściwość terytorialna Południowo-Wschodniego Oddziału Terenowego Urzędu Regulacji Energetyki z siedzibą w Krakowie obejmuje obszar dwóch województw: małopolskiego i podkarpackiego, a zasięg działania obejmuje łącznie 47 powiatów i 341 gmin. Obszar ten charakteryzuje się znacznym lokalnym zróżnicowaniem w zakresie rozwoju gospodarczego oraz stanu infrastruktury energetycznej i komunikacyjnej.
W 2007 roku w OT URE w Krakowie zatrudnionych było 17 pracowników.
Od 2 listopada 2007 r. Oddziałem kieruje Wiesław Wójcik.
1. Lokalny sektor energetyczny
Rozwój rynku lokalnego wytwarzania energii elektrycznej i ciepła w okresie ostatnich lat charakteryzował się budową nowoczesnych i przyjaznych dla środowiska źródeł. Nowo wybudowane źródła w Nowej Sarzynie i Rzeszowie charakteryzują się wysokowydajnym wytwarzaniem energii elektrycznej i ciepła w kogeneracji w blokach gazowo-parowych opalanych gazem ziemnym. Ponadto na rynku lokalnym obserwuje się wzrost zainteresowania współspalaniem biomasy wraz z paliwem węglowym. Procesy współspalania biomasy występują w elektrociepłowniach w Krakowie, Skawinie, Andrychowie i Stalowej Woli. Ponadto w PGKiM w Nowej Dębie funkcjonuje źródło ciepła opalane wyłącznie biomasą (zrębkami drewna). Spalanie biomasy w formie odpadów drzewnych realizowane jest również w przedsiębiorstwie Baltic-Wood w Jaśle. Na terenie działania oddziału funkcjonuje 13 źródeł, w których wytwarza się w kogeneracji energię elektryczną i ciepło.
Najwięksi producenci energii elektrycznej i ciepła na terenie Oddziału to Elektrociepłownia „Kraków” S.A, Elektrownia „Skawina” S.A., PGE Elektrociepłownia Rzeszów, Elektrownia „Stalowa Wola” S.A. oraz Energetyka Dwory Sp. z o.o. w Oświęcimiu. Łączna osiągalna moc cieplna wymienionych elektrowni i elektrociepłowni wynosi 3 264 MW, a elektryczna – 1386 MW. Powyższe przedsiębiorstwa w 2007 r. sprzedały łącznie 16 370 tys. GJ, co stanowi 68% całkowitej sprzedaży ciepła wynoszącej 24 100 tys. GJ według taryf zatwierdzonych w 2007 r.
Koncesjonowaną działalność ciepłowniczą objętą właściwością terytorialną Oddziału prowadzi 72 przedsiębiorstwa, z czego w zakresie wytwarzania ciepła – 11, wytwarzania oraz przesyłania i dystrybucji ciepła – 40, wytwarzania, przesyłania i dystrybucji oraz obrotu ciepłem – 7, przesyłania i dystrybucji ciepła -1, przesyłania i dystrybucji oraz obrotu ciepłem – 12, wytwarzania oraz obrotu ciepłem – 1.
Łączna moc zainstalowana źródeł ciepła wynosi 6 840 MW, w tym w źródłach opalanych węglem 5 680 MW (ok. 83 %), opalanych gazem 933 MW (ok.14 %), olejem opałowym lekkim 1 MW (0,01 %) olejem opałowym ciężkim 137 MW (ok. 2 %) oraz paliwami odnawialnymi 88 MW (ok.1,3 %). Odnawialnymi źródłami energii są Geotermia Podhalańska, w której moc zainstalowana źródła i współpracujących z nim dwóch źródeł szczytowych (kotłownie gazowe) wynosi łącznie 80 MW oraz Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Nowej Dębie, gdzie eksploatowana jest kotłownia opalana zrębkami drewna o mocy zainstalowanej 8 MW. Przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące się działalnością gospodarczą w zakresie dostaw ciepła do odbiorców zaspokajają głównie potrzeby mieszkańców spółdzielni mieszkaniowych, wspólnot mieszkaniowych, budynków komunalnych i odbiorców indywidualnych.
Na obszarze właściwości terytorialnej Oddziału działalność w zakresie przesyłania energii elektrycznej prowadzi spółka PSE – Operator S.A. z siedzibą w Warszawie pełniąca rolę niezależnego operatora systemu przesyłowego (OSP), natomiast w zakresie dystrybucji energii elektrycznej ENION GRUPA TAURON S.A. z siedzibą w Krakowie oraz PGE Dystrybucja Rzeszów Sp. z o.o. Spółki te pełnią rolę Operatorów Systemów Dystrybucyjnych (OSD).
W zakresie obrotu energią elektryczną najważniejsze podmioty to spółki obrotu wyodrębnione z przedsiębiorstw zintegrowanych pionowo: ENION Energia Spółka z o.o. w Krakowie oraz PGE Rzeszowski Zakład Energetyczny S.A. w Rzeszowie, których roczna sprzedaż wynosi łącznie 11 905 GWh. Największymi odbiorcami energii elektrycznej na terenie działania Oddziału są: Arcelor Mittal Poland S.A. Oddział w Krakowie, Zakłady Górniczo-Hutnicze „Bolesław” S.A. w Bukownie, Zakłady Azotowe w Tarnowie – Mościcach, „Enesta” Spółka z o.o. w Stalowej Woli. „Euro-Energetyka” Spółka z o.o. w Mielcu, „Federal-Mogul” Gorzyc S.A, Krośnieńskie Huty Szkła „Krosno” S.A. w Krośnie. Odbiorcy ci zużywają łącznie ponad 2 mln GWh.
Poza wymienionymi powyżej spółkami dystrybucyjnymi i obrotu na terenie działania Oddziału działalność w zakresie dystrybucji i obrotu prowadzą tzw. przedsiębiorstwa energetyki przemysłowej, które mają ograniczony obszar działania do terenów zakładów przemysłowych lub terenów bezpośrednio do nich przylegających. Są to m.in. Zakłady Górniczo-Hutnicze „Bolesław” S.A. w Bukownie, Grupa Kęty S.A., „Energomedia” Sp. z o.o. w Trzebini, Nowoczesne Produkty Aluminiowe Skawina Sp. z o.o., Rafineria Nafty Jedlicze S.A., Lotos Jasło S.A., Energetyka Wisłosan Sp. z o.o. w Nowej Dębie.
Przesyłaniem gazu ziemnego zajmuje się Operator Gazociągów Przesyłowych GAZ SYSTEM S.A. z siedzibą w Warszawie, natomiast działalnością dystrybucyjną zajmują się głównie Karpacki Operator Systemu Dystrybucyjnego Sp. z o.o. z siedzibą w Tarnowie oraz Górnośląski Operator Systemu Dystrybucyjnego Sp. z o.o. z siedzibą w Zabrzu. Na obszarze województw małopolskiego i podkarpackiego obrót gazem prowadzi Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo S.A., którego roczna sprzedaż dla 1 127 721 odbiorców kształtowała się w 2007 r. na poziomie 2.167.343,8 tys. m3.
Ponadto na terenie działania Oddziału działalność w zakresie dystrybucji i obrotu gazem ziemnym prowadzą tzw. przedsiębiorstwa energetyki przemysłowej, w tym m.in. Energomedia Sp. z o.o. w Trzebini, Grupa Kęty S.A., Federal-Mogul Gorzyce S.A., ENESTA Sp. z o.o. w Stalowej Woli.
Wśród dużych odbiorców gazu ziemnego zaopatrywanych przez Operatorów Systemów Dystrybucyjnych znajdują się: na terenie województwa małopolskiego – Fabryka Osłon Białkowych „FABIOS” P.P. w Białce, Leier Tarnowskie Zakłady Ceramiki Budowlanej S.A. w Tarnowie, na terenie województwa podkarpackiego - Krośnieńskie Huty Szkła „Krosno” S.A. w Krośnie, Firma Oponiarska T.C. Dębica S.A. Odbiorcy ci zużywają łącznie ponad 90 mln m3gazu.
Z sieci przesyłowej Operatora Systemu Przesyłowego, z której zaopatrywani są w gaz ziemny najwięksi odbiorcy w 2007 r. dostarczono w województwie małopolskim 355 609 tys. m3 gazu, zaś w województwie podkarpackim 429 137 tys. m3 gazu.
1.4. Odnawialne źródła energii
Na terenie działania OT URE w Krakowie znajdują się 84 odnawialne źródła energii elektrycznej o łącznej mocy zainstalowanej 2.079,636 MW. Z tego 55 źródeł to elektrownie wodne o łącznej mocy 384,267 MW, 13 elektrowni wiatrowych o łącznej mocy 3,855 MW, 11 elektrowni wykorzystujących energię biogazu o łącznej mocy 4,934 MW, 1 elektrownia na biomasę o mocy 0,580 MW oraz 4 elektrownie wykorzystujące technologię współspalania o łącznej mocy 1.686,000 MW.
Odnawialne źródła energii wytwarzające ciepło wykorzystują współspalanie biomasy wraz z paliwem węglowym, spalają wyłącznie biomasę lub wykorzystują energię wód geotermalnych.
2. Informacja o wnioskach i decyzjach dotyczących ciepła
W okresie od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2007 r. do OT URE w Krakowie wpłynęło 116 wniosków dotyczących koncesjonowanej działalności w zakresie rynku ciepła, w tym:57 wniosków dotyczyło koncesji na wytwarzanie ciepła (WCC), 45 – na przesyłanie i dystrybucję ciepła (PCC) i 14 – na obrót ciepłem (OCC). Uwzględniając siedzibę koncesjonariuszy 80 wniosków dotyczyło województwa małopolskiego, a 36 województwa podkarpackiego.
Zdecydowana większość wniosków dotyczyła zmiany udzielonych koncesji – 102, z czego 78 wniosków dotyczyło przedłużenia okresu ich obowiązywania, co wynika z faktu, że pierwsze udzielone koncesje na regulowaną działalność ciepłowniczą wydane zostały z terminem obowiązywania do 2008 r. Pozostałe wnioski dotyczyły: udzielenia koncesji – 7, cofnięcia koncesji – 3 i wygaśnięcia koncesji – 4.
Wśród wniosków o przedłużenie okresu obowiązywania koncesji – 31 dotyczyło koncesji WCC (wytwarzanie ciepła), 34 – koncesji PCC (przesyłanie i dystrybucja ciepła) i 13 koncesji OCC (obrót ciepłem). Łącznie z wnioskami o przedłużenie okresu obowiązywania koncesji w powyższym zakresie wystąpiło 38 przedsiębiorstw energetycznych. Przy uwzględnieniu spraw wszczętych jeszcze w 2006 r. liczba wydanych decyzji w 2007 r. dotyczących przedłużenia ważności koncesji (w zakresie ciepła) przedstawia się następująco: WCC – 26, PCC – 29, OCC – 12, czyli łącznie 67.
Jednocześnie, przy okazji postępowań w sprawie zmiany terminu obowiązywania koncesji na działalność ciepłowniczą zaktualizowano treść decyzji koncesyjnych, dostosowując je do aktualnego brzmienia przepisów prawa.
W okresie od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2007 r. (uwzględniając sprawy wszczęte w 2006 r.) w OT URE w Krakowie zakończono 110 spraw dotyczących koncesjonowanej działalności w zakresie rynku ciepła– były to:96 zmian koncesji, 2 udzielenia koncesji, 4 cofnięcia koncesji i 4 wygaśnięcia koncesji. Spośród wszystkich zakończonych postępowań 2 sprawy zostały umorzone i 2 wnioski zwrócono w trybie art. 261 kpa.
3. Informacja o wnioskach i decyzjach dotyczących energii elektrycznej
W okresie od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2007 r. do OT URE w Krakowie wpłynęło 40 wniosków dotyczących koncesji w zakresie energii elektrycznej, z tego 29 wniosków dotyczących zmian koncesji (z tego 22 dotyczyło przedłużenia okresu ich obowiązywania), 7 wniosków dotyczyło udzielenia koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej w kogeneracji i jeden wniosek na udzielenie koncesji na dystrybucję energii elektrycznej, a 3 postępowania dotyczyły stwierdzenia wygaśnięcia koncesji. Ponadto rozpatrywano 7 wniosków dotyczących postępowań wszczętych w 2006 r., z tego 5 w zakresie zmian koncesji i 2 dotyczące cofnięcia koncesji.
Łącznie w 2007 r. wydanych zostało 43 decyzji w sprawach koncesyjnych, z tego 6 dotyczyło udzielenia koncesji, 29 dotyczyło zmian w koncesjach (z tego 20 w zakresie przedłużenia terminu obowiązywania), 2 decyzje dotyczyły cofnięcia koncesji, 2 decyzje stwierdzały wygaśnięcie koncesji, a 2 decyzje dotyczyły umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość.
Udzielenie i zmiany koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej w kogeneracji z ciepłem wiążą się ze zmianą zapisów dotyczących przedmiotu i zakresu działalności (uszczegółowienie ich poprzez określenie w decyzji – typu jednostki kogeneracyjnej i rodzaju spalanych paliw), co umożliwia wydawanie i obrót świadectwami pochodzenia z kogeneracji.
Zmiany koncesji wiązały się, oprócz zmiany terminu obowiązywania, z dostosowaniem ich nazwy i treści do aktualnego brzmienia obowiązujących przepisów prawa i faktycznego przedmiotu i zakresu prowadzonej działalności.
4. Informacja o wnioskach i decyzjach dotyczących paliw gazowych
W okresie od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2007 r. w OT URE w Krakowie rozpatrzono 7 wniosków dotyczących koncesji w zakresie paliw gazowych, w tym jeden wniosek dotyczył postępowania wszczętego w 2006 r. w zakresie zmiany koncesji. Wszystkie sprawy zostały zakończone decyzjami administracyjnymi, z tego 2 dotyczyły cofnięcia koncesji z uwagi na zaprzestanie działalności, 2 dotyczyły stwierdzenia wygaśnięcia koncesji w związku z wykreśleniem przedsiębiorstwa z Krajowego Rejestru Sądowego, 2 dotyczyły przedłużenia ważności koncesji, a jedna decyzja dotyczyła zmiany koncesji.
5. Informacja o wnioskach i decyzjach dotyczących taryf dla paliw gazowych i energii
W 2007 r. zakończonych zostało łącznie 120 postępowań administracyjnych w zakresie zatwierdzenia i zmian taryf, z tego:
- ciepło: 55 postępowania taryfowe oraz 15 postępowań w zakresie zmian taryfy,
- energia elektryczna: 21 postępowań taryfowych oraz 12 postępowań w zakresie zmian taryfy,
- paliwa gazowe: 5 postępowania taryfowe oraz 12 postępowań w zakresie zmian taryfy.
W 2007 r. wydano ponadto jedną decyzję odmawiającą zatwierdzenia taryfy dla ciepła oraz jedną decyzję odmawiającą zatwierdzenia zmiany taryfy dla ciepła. W zakresie taryf dla energii elektrycznej i paliw gazowych żadne z postępowań nie zakończyło się decyzją odmowną.
W trakcie postępowań prowadzono bieżące kontrole m.in. w zakresie stosowania cen i stawek opłat zgodnych z zatwierdzonymi taryfami, posiadania odpowiednich kwalifikacji przez pracowników przedsiębiorstw energetycznych. W związku z powyższym w 2007 r. w stosunku do trzech przedsiębiorstw energetycznych prowadzone były postępowania o nałożenie kar pieniężnych za stosowanie cen i stawek opłat nie przestrzegając obowiązku ich przedstawienia Prezesowi URE na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 5 ustawy – Prawo energetyczne. Postępowania te zakończone zostały nałożeniem kar pieniężnych w łącznej wysokości 8 500 zł.
6. Informacja o wnioskach i decyzjach dotyczących paliw ciekłych,
W okresie od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2007 r. do OT URE w Krakowie wpłynęło 109 wniosków w sprawach dotyczących koncesji na obrót paliwami ciekłymi. Przedsiębiorcom udzielonych zostało 80 koncesji, dokonano 9 zmian w obowiązujących koncesjach, cofnięto 3 i stwierdzono wygaśnięcie 4 koncesji. Wydane zostały 3 decyzje odmawiające udzielenia koncesji z powodu braku możliwości technicznych (2) i finansowych (1).
W przypadkach przejmowania stacji paliw w drodze zakupu lub dzierżawy od dotychczasowych koncesjonariuszy sprawy związane z udzielaniem koncesji na obrót paliwami ciekłymi były powiązane z postępowaniami w sprawie cofnięcia lub stwierdzenia wygaśnięcia koncesji. Zmiany w obowiązujących koncesjach dotyczyły głównie zmian nazwy bądź siedziby. W porównaniu do roku poprzedniego o 24 spadła liczba składanych wniosków, natomiast liczba wydanych i zmienionych decyzji w zakresie obrotu paliwami ciekłymi utrzymała się na tym samym poziomie co w 2006 r. W roku 2007 w OT URE w Krakowie prowadzone były 2 postępowania w sprawie nałożenia kar pieniężnych za nie przestrzeganie obowiązków wynikających z koncesji na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 12 ustawy – Prawo energetyczne.
7. Platformy internetowe zawierające informacje o rynku paliw ciekłych
Z inicjatywy Prezesa URE rozpoczęły się działania zmierzające do wyeliminowania nieprawidłowości w funkcjonowaniu rynku paliw ciekłych poprzez doprowadzenie do koordynacji wymiany informacji pomiędzy stosownymi służbami, inspekcjami i strażami zaangażowanymi w proces kontroli tego rynku i budowy internetowej platformy informacyjnej dotyczącej jego funkcjonowania. Zwrócono się do Wojewody Małopolskiego i Wojewody Podkarpackiego o podjecie działań zmierzających do realizacji wyżej wskazanych zadań. W działanie platformy internetowej dotyczącej funkcjonowania rynku paliw ciekłych zaangażowane są m.in. Inspekcja Handlowa, Policja, Straż Pożarna, Urząd Dozoru Technicznego, Inspekcja Ochrony Środowiska, Urząd Celny. W obu województwach w 2007 roku rozpoczęły się i nadal trwają pracę nad wdrożeniem aplikacji dotyczącej platformy internetowej. Wojewoda Podkarpacki w dniu 25 lutego 2008 r. wydał Zarządzenie Nr 34/08 w sprawie informatycznej bazy danych, w którym jego wykonanie powierzył Podkarpackiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Inspekcji Handlowej w Rzeszowie.
8. Zgłaszanie zastrzeżeń do odmów przyłączania do sieci
Do OT URE w Krakowie w 2007 r. wpłynęło od przedsiębiorstw energetycznych 206 odmów przyłączenia jedynie do sieci gazowej. W zakresie przyłączenia do sieci gazowej przedsiębiorstwa energetyczne zgłosiły 195 odmów z powodu braku warunków ekonomicznych i 11 z powodu braku warunków technicznych.
Do 31 grudnia 2007 r. wystosowano 187 zawiadomień o niezgłoszeniu zastrzeżeń do nadesłanych odmów i wydano 8 decyzji o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania w każdym przypadku związane było z dokonaną przez przedsiębiorstwa ponowną analizą efektywności ekonomicznej inwestycji, która wskazywała na istnienie warunków ekonomicznych przyłączenia podmiotów do sieci.
9. Rozstrzyganie sporów – art. 8 ust. 1 ustawy – Prawo energetyczne
W zakresie rozstrzygania spraw spornych, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy – Prawo energetyczne, w roku 2007 r. OT URE w Krakowie, z ogólnej liczby 10 decyzji w sprawie rozstrzygnięcia sporów – 2 decyzje dotyczyły sporów w sprawie odmowy zawarcia umowy o przyłączenie do sieci. Ponadto, w okresie sprawozdawczym w OT URE w Krakowie prowadzono także postępowania w zakresie odmowy zawarcia umowy kompleksowej (zakończone wydaniem dwóch decyzji w tej sprawie) oraz w zakresie wstrzymania dostaw gazu (uznano, że wstrzymanie było uzasadnione).
10. Otwarcie rynku paliw i energii
Liberalizacja rynku energii elektrycznej i gazu ziemnego była niewątpliwe jednym z najważniejszych aspektów działalności Urzędu Regulacji Energetyki w 2007 r. W związku z powyższym w OT URE w Krakowie uruchomiona została infolinia (pod krakowskim numerem telefonu 012 638 07 91)dla odbiorców chcących przybliżyć sobie problematykę dotyczącą otwarcia rynku energii elektrycznej, głównie w zakresie możliwości zmiany sprzedawcy.
Dzwoniących odbiorców interesowały przede wszystkim procedury związane ze zmianą sprzedawcy i możliwość uzyskania informacji o cenach energii u określonego sprzedawcy. Jednocześnie w celu przybliżenia problematyki liberalizacji rynku energii i paliw w październiku 2007 r. oraz w marcu 2008 r. zorganizowane zostały Warsztaty dla Powiatowych i Miejskich Rzeczników Konsumentów w województwie małopolskim i podkarpackim. W obu przypadkach frekwencja była wysoka, a tematyka – choć jeszcze mało znana – cieszyła się dużym zainteresowaniem. Wszystkim Rzecznikom Konsumentów przekazano stosowne materiały informacyjne, licząc na to, że Rzecznicy mogą odegrać znaczącą rolę w propagowaniu wiedzy na temat zmian w energetyce po 1 lipca 2007 r. oraz w edukacji i aktywizacji odbiorców energii.