Właściwość terytorialna Wschodniego Oddziału Terenowego Urzędu Regulacji Energetyki z siedzibą w Lublinie obejmuje obszar dwóch województw: lubelskiego i podlaskiego, a zasięg działania obejmuje łącznie 41 powiatów i 331 gmin.
W 2007 roku w WOT URE w Lublinie zatrudnionych było 12 pracowników.
Od 1 lipca 2008 r Oddziałem kieruje Tomasz Adamczyk.
1. Lokalny sektor energetyczny
1.1. Ciepłownictwo
Koncesjonowaną działalność ciepłowniczą na obszarze właściwości terytorialnej Oddziału prowadzi 49 przedsiębiorstw, z czego w zakresie wytwarzania ciepła – 4, wytwarzania i przesyłania ciepła – 30, wytwarzania, przesyłania i obrotu ciepłem – 10, przesyłania i obrotu ciepłem – 5.
Łączna moc zainstalowana źródeł ciepła wynosi 4.169 MW, z czego 94,11% to źródła węglowe; 4,51% gazowe; 0,93% olejowe; 0,45% to źródła opalane gazem propan – butan lub biomasą. Do głównych przedsiębiorstw energetycznych zajmujących się przesyłaniem i dystrybucją ciepła należą: Lubelskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. w Lublinie i Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. w Białymstoku. Przedsiębiorstwa te sprzedały w 2007 r. ponad 8.000 TJ ciepła, a moc cieplna zamówiona przez odbiorców wyniosła ok. 1.220 MW. Największe ilości ciepła zakupują spółdzielnie mieszkaniowe – 5 spółdzielni w Lublinie o zużyciu od 185 TJ do 407 TJ oraz 4 spółdzielnie w Białymstoku o zużyciu od 234 TJ do 451 TJ.
1.2. Energia elektryczna
Największymi producentami energii elektrycznej i ciepła są elektrociepłownie: Elektrociepłownia Lublin – Wrotków Sp. z o.o., Elektrociepłownia Białystok SA, Elektrociepłownia Zakładów Azotowych „Puławy” SA oraz Megatem EC – Lublin Sp. z o.o. Łączna osiągalna moc cieplna wymienionych elektrociepłowni wynosi 2.275 MW, a elektryczna – 531 MW.
Na obszarze właściwości terytorialnej Oddziału działalność w zakresie przesyłania energii elektrycznej prowadzi PSE – Operator SA, natomiast w zakresie dystrybucji energii elektrycznej LUBZEL Dystrybucja Sp. z o.o. w Lublinie, ZEB Dystrybucja Sp. z o.o. w Białymstoku, ZKE Dystrybucja Sp. z o.o. w Zamościu oraz, działający na niewielkim obszarze województwa lubelskiego, ZEW-T Dystrybucja Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie.
W zakresie obrotu energią elektryczną najważniejsze podmioty to spółki obrotu wyodrębnione z przedsiębiorstw zintegrowanych pionowo: Lubelskie Zakłady Energetyczne SA Lubzel SA, Zakład Energetyczny Białystok SA, Zamojska Korporacja Energetyczna SA, których roczna sprzedaż wynosi łącznie blisko 8.300 GWh, a także Zakład Energetyczny Warszawa Teren SA. Największym odbiorcą energii elektrycznej są Zakłady Azotowe „Puławy” SA, które zakupują rocznie ponad 900 GWh energii. Ponad 100 GWh energii elektrycznej rocznie zakupuje Lubelski Węgiel „Bogdanka” SA i Cementownia „Chełm” SA.
1.3. Gazownictwo
Przesyłaniem gazu ziemnego zajmuje się Operator Gazociągów Przesyłowych GAZ SYSTEM SA, natomiast jego dystrybucją: Mazowiecki Operator Systemu Dystrybucyjnego Sp. z o.o. i Karpacki Operator Systemu Dystrybucyjnego Sp. z o.o. Ponadto w części województwa lubelskiego dystrybutorem gazu ziemnego jest EWE Energia Sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu[i]. Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo SA prowadzi działalność polegającą na obrocie gazem, którego roczna sprzedaż dla odbiorców z terenu województwa lubelskiego i podlaskiego kształtowała się w 2007 r. na poziomie 1.474 mln m3.
Główni odbiorcy gazu ziemnego z sieci przesyłowej to: Zakłady Azotowe „Puławy” SA, które są największym odbiorcą przemysłowym gazu w Polsce, zakupującym rocznie do produkcji wyrobów chemicznych ok. 900 mln m3 tego paliwa oraz Elektrociepłownia Lublin – Wrotków Sp. z o.o. – zużywająca ponad 200 mln m3 do produkcji energii elektrycznej i ciepła w bloku parowo – gazowym. Natomiast u 41 innych odbiorców z województwa lubelskiego i podlaskiego zużycie gazu ziemnego w 2007 r. kształtowało się powyżej 1 mln m3.
1.4. Odnawialne źródła energii
Odnawialne źródła energii elektrycznej to 45 małych elektrowni wodnych o łącznej mocy zainstalowanej 4,07 MW, 8 małych elektrowni wiatrowych o łącznej mocy 6,55 MW, 2 elektrownie wykorzystujące energię biogazu o łącznej mocy 1,14 MW oraz 1 elektrownia na biomasę o mocy 2,76 MW. Produkcja energii elektrycznej z tych źródeł wyniosła w 2007 r. 26,8 GWh. Niekonwencjonalne źródła ciepła to 3 kotłownie opalane biomasą (zrębki drzewne, słoma) o łącznej mocy zainstalowanej 19,1 MW.
2. Informacja o wnioskach i decyzjach dotyczących ciepła
W okresie od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2007 r. do WOT URE w Lublinie wpłynęło 76 wniosków dotyczących koncesjonowanej działalności w zakresie rynku ciepła, w tym:
- 75 wniosków o zmianę koncesji: 31 – na wytwarzanie ciepła (WCC), 35 – na przesyłanie i dystrybucję ciepła (PCC) i 9 – na obrót ciepłem (OCC),
- 1 wniosek o wygaśnięcie koncesji na wytwarzanie ciepła.
Duża ilość wniosków o zmianę koncesji (przedłużenie okresu obowiązywania) wynikała z faktu, że pierwsze udzielone koncesje na regulowaną działalność ciepłowniczą wydane zostały z terminem obowiązywania do 2008 r.
Wśród wniosków o zmianę koncesji – 66 dotyczyło przedłużenia ważności koncesji (27 – na WCC, 30 – na PCC i 9 – na OCC). Łącznie z wnioskami o przedłużenie okresu obowiązywania koncesji w powyższym zakresie wystąpiły 32 przedsiębiorstwa energetyczne. Przy uwzględnieniu spraw wszczętych jeszcze w 2006 r. liczba wydanych decyzji w 2007 r. dotyczących przedłużenia ważności koncesji (w zakresie ciepła) przedstawia się następująco: WCC – 30, PCC – 30, OCC – 9, czyli łącznie 69.
Jednocześnie, przy okazji postępowań w sprawie zmiany terminu obowiązywania koncesji na działalność ciepłowniczą zaktualizowano treść decyzji koncesyjnych, dostosowując je do aktualnego brzmienia przepisów prawa (m.in. ustawy – Prawo energetyczne i ustawy o swobodzie działalności gospodarczej). Zmiany w powyższych przepisach pozwoliły na zliberalizowanie warunków koncesyjnych, a w konsekwencji ograniczenie obowiązków, w tym sprawozdawczych, nałożonych na koncesjonariuszy.
Na 49 koncesjonowanych przedsiębiorstw ciepłowniczych, będących we właściwości WOT URE w Lublinie, okres obowiązywania koncesji przedłużono dotychczas 38 przedsiębiorstwom (w tym jednemu jeszcze w 2005 r. oraz dwóm w 2006 r.). Oznacza to, że zdecydowaną większość tych postępowań prowadzono w 2007 roku, w związku z czym postępowania w powyższym zakresie stanowiły jeden z bardziej znaczących obszarów działalności Oddziału.
Jedno koncesjonowane przedsiębiorstwo nie wystąpiło o przedłużenie terminu obowiązywania koncesji w terminie określonym w art. 39 ustawy – Prawo energetyczne w związku z czym zobowiązane będzie wystąpić do Prezesa URE o udzielenie koncesji na określoną działalność ciepłowniczą.
3. Informacja o wnioskach i decyzjach dotyczących energii elektrycznej
W okresie od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2007 r. do WOT URE w Lublinie wpłynęło 7 wniosków koncesyjnych dotyczących zmiany koncesji w zakresie energii elektrycznej, w tym na wytwarzanie energii elektrycznej w kogeneracji (WEE) – 3, na dystrybucję energii elektrycznej (DEE) – 2, na obrót energią elektryczną (OEE) – 2.
Zmiany koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej w kogeneracji z ciepłem wiążą się ze zmianą zapisów dotyczących przedmiotu i zakresu działalności (uszczegółowienie ich poprzez określenie w decyzji – typu jednostki kogeneracyjnej i rodzaju spalanych paliw), co umożliwi przyszłe wydawanie i obrót świadectwami pochodzenia z kogeneracji.
Zmiany koncesji na przesyłanie i dystrybucję energii elektrycznej wiążą się, oprócz zmiany terminu obowiązywania, z dostosowaniem ich nazwy i treści do aktualnego brzmienia obowiązujących przepisów prawa i faktycznego przedmiotu i zakresu prowadzonej działalności. Koncesje na przesyłanie i dystrybucję energii elektrycznej, zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo energetyczne, stały się koncesjami na dystrybucję energii elektrycznej.
4. Informacja o wnioskach i decyzjach dotyczących taryf dla paliw gazowych i energii
Taryfowanie – od początku istnienia Oddziałów Terenowych URE – należało do ich podstawowych obowiązków. W 2007 r. wpłynęły do WOT URE w Lublinie łącznie 52 wnioski w sprawie taryf, w tym 47 dla ciepła, 4 dla energii elektrycznej i 1 dla gazu. Uwzględniając postępowania wszczęte jeszcze w 2006 r., zatwierdzono łącznie 42 taryfy dla ciepła, 2 taryfy dla energii elektrycznej oraz 1 dla gazu. W 2007 r. wydano 2 decyzje odmawiające zatwierdzenia taryf dla ciepła (z powodu nieprawidłowej kalkulacji ceny za zamówioną moc cieplną i niewłaściwego podziału kosztów wspólnych i finansowych oraz z powodu nieprzedstawienia danych i informacji koniecznych do oceny prawidłowości skalkulowanej taryfy) oraz 1 decyzję odmawiającą zatwierdzenia taryfy dla energii elektrycznej (m.in. z powodu niezgodnego z ustawą – Prawo energetyczne sposobu prowadzenia ewidencji księgowej). Ponadto odmówiono przedłużenia okresu obowiązywania 1 taryfy dla ciepła, a 1 taryfę zmieniono ze względu na wzrost cen paliwa gazowego.
W trakcie postępowań prowadzono bieżące kontrole m.in. w zakresie stosowania cen i stawek opłat zgodnych z zatwierdzonymi taryfami, posiadania odpowiednich kwalifikacji przez pracowników przedsiębiorstw energetycznych oraz utrzymywania wymaganych zapasów paliw. Na podstawie uzyskanych informacji w powyższym zakresie w 2007 r. wszczęto 1 postępowanie o nałożenie kary pieniężnej za stosowanie cen i stawek opłat niezgodnie z zatwierdzoną taryfą dla ciepła oraz nałożono 2 kary pieniężne na przedsiębiorstwa prowadzące działalność gospodarczą w sektorze elektroenergetycznym (kary te dotyczyły prowadzenia nieprawidłowej ewidencji księgowej oraz nieprzedstawienia Prezesowi URE taryfy dla energii elektrycznej).
5. Informacja o wnioskach i decyzjach dotyczących paliw ciekłych,
W okresie od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2007 r. w WOT URE w Lublinie było prowadzonych 146 postępowań w sprawie udzielenia koncesji na obrót paliwami ciekłymi. Przedsiębiorcy złożyli 86 wniosków w sprawie udzielenia koncesji na obrót paliwami ciekłymi, tj. ok. 1/3 wniosków mniej niż w 2006 r., w konsekwencji spadła także liczba udzielonych koncesji – z 83 w 2006 r. do 61 w 2007 r. Na podobnym poziomie utrzymała się liczba postępowań dotyczących cofnięcia bądź stwierdzenia wygaśnięcia udzielonych koncesji – w 2007 r. wydano w tym zakresie 21 decyzji, natomiast w 2006 r. o jedną mniej. Należy zauważyć, że w wielu przypadkach sprawy związane z udzielaniem koncesji na obrót paliwami ciekłymi były powiązane z postępowaniami w sprawie cofnięcia i stwierdzenia wygaśnięcia koncesji, ponieważ wnioskodawcy często przejmowali majątek od dotychczasowych koncesjonariuszy. Znacznie wzrosła ilość spraw związanych ze zmianami koncesji na obrót paliwami ciekłymi – w 2007 r. zmieniono 14 decyzji, podczas gdy w 2006 r. tylko 3. Koncesjonariusze najczęściej występowali o zmianę nazwy bądź siedziby.
W 2007 r. w WOT URE w Lublinie zostały wszczęte na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy – Prawo energetyczne 2 postępowania w sprawie cofnięcia koncesji na obrót paliwami ciekłymi w związku z nieuiszczaniem przez koncesjonariuszy należnych opłat koncesyjnych. Jedno postępowanie zostało umorzone (koncesjonariusz uiścił opłaty i jednocześnie oświadczył, że trwale zaprzestał wykonywania działalności koncesjonowanej polegającej na obrocie paliwami ciekłymi), drugie postępowanie nie zostało zakończone w 2007 r.
W roku 2007 w WOT URE w Lublinie po raz pierwszy prowadzone były postępowania w sprawie nałożenia kar pieniężnych za niewłaściwą jakość paliw ciekłych. Na podstawie informacji uzyskanych od Głównego Inspektora Inspekcji Handlowej wszczęto w tym zakresie dwa postępowania o ukaranie. W jednym przypadku nałożono karę pieniężną, drugie postępowanie (dotyczące jakości gazu LPG, które to paliwo po raz pierwszy było kontrolowane przez Inspekcję Handlową) nie zostało zakończone w 2007 r.
6. Platformy internetowe zawierające informacje o rynku paliw ciekłych
W 2007 r. staraniem także WOT URE w Lublinie zostały utworzone tzw. informacyjne platformy internetowe będące bazą danych o rynku paliw ciekłych (obejmujące przedsiębiorców z województwa lubelskiego i podlaskiego). Dzięki zaangażowaniu Wojewody Lubelskiego i Wojewody Podlaskiego od sierpnia 2007 r., funkcjonują dwie platformy, stanowiąc bazę pozyskiwania oraz wymiany informacji dla wielu służb i urzędów (m.in. Inspekcji Handlowej, Policji, Straży Pożarnej, Urzędów Celnych i Skarbowych).
Pracownicy URE nie przeprowadzają kontroli na stacjach paliw, a regulując działalność przedsiębiorców prowadzących działalność w tym zakresie, bazują na informacjach i dokumentach uzyskanych od samych przedsiębiorców. Z punktu widzenia koncesjonowania obrotu paliwami ciekłymi platformy internetowe pozwalają więc na dodatkową weryfikację informacji przedstawianych przez przedsiębiorców w procesie udzielania koncesji, a także usprawniają kontrolę tych, którzy koncesje już posiadają. Uzyskane informacje (dotyczące m.in. miejsc prowadzenia działalności, aktualnego składu osobowego spółek, jakości sprzedawanych paliw) były podstawą przeprowadzania wielu kontroli.
7. Zgłaszanie zastrzeżeń do odmów przyłączania do sieci
Do WOT URE w Lublinie w 2007 r. wpłynęło od przedsiębiorstw energetycznych 206 zgłoszeń odmów zawarcia umowy o przyłączenie do sieci, w tym 181 odmów przyłączenia do sieci gazowej, 23 do sieci elektroenergetycznej i 2 do sieci ciepłowniczej.
W zakresie przyłączenia do sieci gazowej zgłoszono 180 odmów z powodu braku warunków ekonomicznych i 1 z powodu braku warunków technicznych. Do 31 grudnia 2007 r. wystosowano 93 zawiadomienia o niezgłoszeniu zastrzeżeń do nadesłanych odmów, wydano 2 decyzje zgłaszające zastrzeżenia oraz 48 decyzji o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania w każdym przypadku związane było z dokonaną przez przedsiębiorstwa ponowną analizą efektywności ekonomicznej inwestycji, która wskazywała na istnienie warunków ekonomicznych przyłączenia podmiotów do sieci.
W zakresie odmów przyłączenia do sieci elektroenergetycznej w roku sprawozdawczym nie było zgłoszeń odmów przyłączenia z powodu braku warunków ekonomicznych, wydano 4 decyzje zgłaszające zastrzeżenia w sprawach wszczętych jeszcze w 2006 r.
Odmowy przyłączenia do sieci ciepłowniczej, o których w 2007 r. przedsiębiorstwa energetyczne powiadomiły Prezesa URE w dwóch przypadkach dotyczyły braku ekonomicznych warunków przyłączenia. W wyniku przeprowadzonych postępowań administracyjnych nie zgłoszono zastrzeżeń do ww. odmów przyłączenia.
8. Rozstrzyganie sporów – art. 8 ust. 1 ustawy – Prawo energetyczne
W roku 2007 r. działalność WOT URE w Lublinie w zakresie rozstrzygania spraw spornych, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy – Prawo energetyczne, dotyczyła w głównej mierze odmów przyłączenia do sieci elektroenergetycznej, cieplnej i gazowej. Z ogólnej liczby 9 decyzji w sprawie rozstrzygnięcia sporów – 4 decyzje dotyczyły sporów w sprawie odmowy zawarcia umowy o przyłączenie do sieci. Jak wynika z powyższego zestawienia pomimo faktu, iż po dniu 3 maja 2005 r. Prezes URE uzyskał dodatkowe uprawnienia w zakresie zgłaszania zastrzeżeń do odmowy przyłączenia do sieci, sprawy sporne dotyczące odmowy przyłączenia do sieci stanowią w dalszym ciągu duży odsetek spośród wszystkich spraw spornych rozstrzyganych w Oddziale.
Ponadto w okresie sprawozdawczym do WOT URE w Lublinie wpłynęło 28 wniosków o rozstrzygnięcie sporu w zakresie odmowy zawarcia umowy o przyłączenie do sieci elektroenergetycznej. Sprawa dotyczy mieszkańców budynku wielolokalowego, którzy nie mają ustalonego tytułu prawnego do obiektu. Postępowanie w tej sprawie skupia w sobie wiele wątków prawnych, technicznych i społecznych.
W okresie sprawozdawczym prowadzono także postępowanie w sprawie odmowy zawarcia umowy o przyłączenie do sieci elektroenergetycznej obiektów elektrowni wiatrowych. Oba postępowania nie zostały zakończone w 2007 r.
9. Otwarcie rynku paliw i energii
Liberalizacja rynku energii elektrycznej i gazu była niewątpliwe jednym z najważniejszych aspektów działalności Urzędu Regulacji Energetyki w 2007 r. W związku z powyższym w WOT URE w Lublinie uruchomiona została infolinia dla odbiorców chcących przybliżyć sobie problematykę dotyczącą otwarcia rynku energii elektrycznej, głównie w zakresie możliwości zmiany sprzedawcy. Dzwoniących odbiorców interesowały przede wszystkim procedury związane ze zmianą sprzedawcy i możliwość uzyskania informacji o cenach energii u określonego sprzedawcy. Jednocześnie w celu przybliżenia problematyki liberalizacji rynku energii i paliw w październiku 2007 r. zorganizowane zostały dwa spotkania z powiatowymi rzecznikami konsumentów – w województwie lubelskim i podlaskim. W obu przypadkach frekwencja była wysoka, a tematyka – choć jeszcze mało znana – cieszyła się dużym zainteresowaniem ze strony rzeczników. Wszystkim powiatowym rzecznikom konsumentów przekazano stosowne materiały informacyjne, licząc na to, że rzecznicy mogą odegrać znaczącą rolę w propagowaniu wiedzy na temat zmian w energetyce po 1 lipca 2007 r. oraz w edukacji i aktywizacji odbiorców energii.
[i] W dniu 30 czerwca 2008 r. miała miejsce fuzja EWE Energia Sp. z o.o. z Media Odra Warta Sp. z o.o. (MOW) z siedzibą w Międzyrzeczu.